TS. Nguyễn Chí Thành: Làm du lịch Côn Đảo kiểu ‘ăn xổi ở thì’, tàn phá thiên nhiên sẽ hỏng hết!
Vườn quốc gia Côn Đảo (TP.HCM) vừa công khai lựa chọn nhà đầu tư thuê môi trường rừng để phát triển du lịch sinh thái tại 16 địa điểm, với tổng diện tích hơn 717ha.
Các địa điểm nằm trên những đảo do Vườn quốc gia quản lý như hòn Bà, hòn Bảy Cạnh, hòn Tài, hòn Tre nhỏ, hòn Cau và các tiểu khu. Thời hạn thuê tối đa không quá 30 năm kể từ ngày ký hợp đồng.
Việc lựa chọn được thực hiện trên cơ sở các quy định pháp luật, nghị định của Chính phủ và quyết định của UBND TP.HCM, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ).

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, TS. Nguyễn Chí Thành - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu rừng và đất ngập nước - cho rằng, phát triển du lịch Côn Đảo phải dựa vào hệ sinh thái rừng và biển, không đánh đổi thiên nhiên lấy lợi ích kinh tế trước mắt. Đặc biệt, mọi hoạt động đầu tư phải giữ được vẻ đẹp hoang sơ của hòn đảo.
Phát triển du lịch sinh thái là thực thi pháp luật
- Thưa TS. Nguyễn Chí Thành, Vườn quốc gia Côn Đảo vừa công khai kêu gọi nhà đầu tư thuê môi trường rừng để kinh doanh dịch vụ du lịch sinh thái. Ông đánh giá thế nào về chủ trương này?
TS. Nguyễn Chí Thành: Vấn đề làm du lịch đã được Chính phủ và pháp luật quy định là một dịch vụ môi trường rừng từ khoảng 10 năm nay. Tuy nhiên, thời gian qua còn thiếu cơ sở pháp lí để các chủ rừng triển khai thực hiện.
Vì vậy, Chính phủ mới ban hành nghị định để hỗ trợ, chỉ đạo các đơn vị chủ rừng triển khai hoạt động này. Bởi khi nằm trong đất rừng phòng hộ hoặc rừng đặc dụng, mọi hoạt động đều phải thực hiện đúng pháp luật, không thể muốn làm gì thì làm.

Việc triển khai du lịch sinh thái thực ra là thực thi pháp luật, chứ không phải điều gì mới. Tuy nhiên, quá trình triển khai chậm do cơ sở pháp lí chưa đồng bộ, chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện để các chủ rừng thực hiện.
Đối với Côn Đảo, Chủ tịch UBND TP.HCM đã chỉ đạo đường hướng phát triển nơi đây theo hướng xanh, thông minh và đáng sống. Thành phố định hướng xây dựng Côn Đảo trở thành một thiên đường du lịch.
Muốn trở thành thiên đường du lịch thì con đường phù hợp nhất là phát triển du lịch sinh thái. Chính phủ cũng đã chỉ đạo phương thức phát triển du lịch ở Côn Đảo là du lịch sinh thái, dựa vào hệ sinh thái rừng và hệ sinh thái biển của Vườn quốc gia Côn Đảo.
Để thực hiện định hướng này, chủ rừng, tức Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo, phải lập đề án phát triển du lịch sinh thái trong giai đoạn 10 năm, phù hợp với phương án quản lí rừng bền vững.
Vườn quốc gia Côn Đảo đã lập đề án và được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Vừa qua, đơn vị tiếp tục điều chỉnh nội dung đề án theo Nghị định 91/2024/NĐ-CP ngày 18/7/2024 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 156/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Lâm nghiệp và cũng đã được Chủ tịch UBND TP.HCM phê duyệt.
Một trong những nội dung quan trọng của đề án là chủ rừng phải kêu gọi các nhà đầu tư đăng ký thuê môi trường rừng, bỏ vốn kinh doanh du lịch sinh thái trong môi trường rừng đặc dụng.
Vừa rồi, Vườn quốc gia Côn Đảo đã công khai việc kêu gọi trên trang web của đơn vị, đồng thời đề nghị Văn phòng UBND TP.HCM, cơ quan cấp trên trực tiếp, công bố thông tin trên mạng thông tin của thành phố.
Trước đây, Côn Đảo chưa có dự án nào. Bây giờ họ mới kêu gọi để các nhà đầu tư nộp hồ sơ. Có thể nói, hiện nay mới bắt đầu vào cuộc.
- Việc triển khai sau nhiều năm như vậy có phải là sự lãng phí thời gian và tài nguyên, khi tiềm năng du lịch sinh thái của Côn Đảo chưa được khai thác tương xứng?
TS. Nguyễn Chí Thành: Không nên gọi đây là lãng phí, bởi thực tế, quan điểm và đường lối của nước ta trước đây vẫn là coi trọng bảo tồn hơn phát triển.

Về sau, quan điểm dần thay đổi theo hướng làm thế nào để trong bảo tồn có phát triển, trong phát triển có bảo tồn. Nghĩa là có thể phát triển du lịch, nhưng chỉ làm du lịch sinh thái, bảo đảm đưa hoạt động du lịch vào các hệ sinh thái rừng mà không đánh mất những giá trị và chức năng của hệ sinh thái tự nhiên.
Hiện nay, quan điểm bắt đầu thay đổi, các quy định pháp luật cũng được điều chỉnh để các ban quản lí rừng có thể triển khai thực hiện.
Nếu du lịch đi đến đâu, tàn phá thiên nhiên đến đó thì sẽ hỏng hết
-Côn Đảo có những giá trị đặc biệt về hệ sinh thái và bảo tồn. Theo ông, đâu là nguyên tắc quan trọng nhất khi phát triển du lịch tại đây?
TS. Nguyễn Chí Thành: Ngày 30/10/2026, tại đặc khu Côn Đảo, UBND TP.HCM đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Phát triển Côn Đảo trở thành đảo xanh, thông minh, đáng sống gắn với bảo tồn di sản thiên nhiên và phát triển bền vững”.
Tại hội thảo, ông Bùi Minh Thạnh - Phó chủ tịch UBND TP.HCM, đã đưa ra chỉ đạo là không đánh đổi môi trường lấy lợi ích kinh tế trước mắt đối với Côn Đảo.

Đây là một hòn đảo vô cùng đặc thù. Không có hòn đảo nào ở Việt Nam có giá trị lịch sử quan trọng như Côn Đảo.
Mặt khác, các hệ sinh thái ở đây hiện vẫn còn khá hoang sơ. Vì vậy, muốn phát triển theo hướng nào cũng phải giữ được sự hoang sơ này. Nếu du lịch đi đến đâu, tàn phá thiên nhiên đến đó thì sẽ hỏng hết. Đó là cách làm ăn xổi ở thì, không mang lại giá trị lâu dài và không bền vững.
Nhiều đại biểu tại hội thảo cũng phát biểu rằng phải làm thế nào để đưa du lịch cao cấp, phát triển những loại hình du lịch có đẳng cấp, qua đó giữ gìn hệ sinh thái tự nhiên và sự hoang sơ của hệ sinh thái biển, hệ sinh thái rừng ở Côn Đảo.
-Vậy những yêu cầu cụ thể đối với nhà đầu tư khi đăng ký thuê môi trường rừng tại Côn Đảo là gì? Làm thế nào để lựa chọn được những dự án thực sự thân thiện với thiên nhiên?
TS. Nguyễn Chí Thành: Hiện nay, chỉ đạo của Nhà nước đã có đầy đủ. Tuy nhiên, khi triển khai cụ thể, Vườn quốc gia Côn Đảo mới đang trong giai đoạn kêu gọi đầu tư. Các nhà đầu tư phải lập hồ sơ đăng ký.
Trên cơ sở đó, Vườn quốc gia sẽ lựa chọn những hồ sơ thể hiện được mục đích, sản phẩm và dịch vụ du lịch tôn trọng thiên nhiên, chỉ sử dụng thiên nhiên một cách có trách nhiệm để cho thuê môi trường rừng.

Sau khi được thuê môi trường rừng, nhà đầu tư phải lập báo cáo nghiên cứu khả thi theo quy định của Chính phủ. Báo cáo phải thể hiện rõ tất cả những hoạt động dự kiến triển khai tại Côn Đảo và đánh giá xem các hoạt động đó có tàn phá thiên nhiên hay không.
Nếu có tác động gây tổn hại đến thiên nhiên thì Vườn quốc gia Côn Đảo dứt khoát từ chối, không chấp nhận cho đầu tư.
Tất cả hồ sơ đều phải có báo cáo nghiên cứu khả thi trình Vườn quốc gia. Đơn vị sẽ thành lập hội đồng để xem xét kỹ, đánh giá từng nội dung và tác động của dự án. Nếu không gây hại cho thiên nhiên thì mới được chấp nhận.
Khi đó, hoạt động du lịch trở thành một hoạt động có tính chất thương mại. Tuy nhiên, đây là loại hình thương mại rất đặc biệt. Nhà đầu tư sử dụng môi trường rừng, yếu tố môi trường rừng để kinh doanh thì phải giúp những người thụ hưởng dịch vụ hiểu được thế nào là môi trường rừng và trách nhiệm của khách du lịch đối với môi trường rừng.
- So với Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai (TP. Đồng Nai), việc phát triển du lịch sinh thái tại Vườn quốc gia Côn Đảo có những điểm gì khác biệt, thưa ông?
TS. Nguyễn Chí Thành: Côn Đảo hiện là khu bảo tồn cấp quốc gia, thuộc hệ thống rừng đặc dụng. Bản thân Côn Đảo còn là khu đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế, được công nhận là khu Ramsar. Đồng thời, nơi đây cũng là khu di sản ASEAN, được Ban Thư ký ASEAN công nhận.
Đối với Khu Bảo tồn thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, hai khu vực đều là khu bảo tồn của Việt Nam nên đều có trách nhiệm thực hiện công tác bảo tồn như nhau.

Không phải so sánh nơi này đặc biệt hơn nơi kia. Cùng là khu bảo tồn thì các đơn vị quản lí đều phải có trách nhiệm như nhau trong việc bảo tồn hệ sinh thái.
Tuy nhiên, hệ sinh thái ở mỗi nơi khác nhau nên phương thức tổ chức bảo tồn cũng không giống nhau. Đó là điểm khác biệt của Vườn quốc gia Côn Đảo và Khu bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai.
Vườn quốc gia Côn Đảo - hệ sinh thái rừng và biển đa dạng
Vườn quốc gia Côn Đảo có tổng diện tích tự nhiên 19.890ha, gồm 5.890ha diện tích hợp phần rừng trên các đảo và 14.000ha diện tích hợp phần biển. Ngoài ra, vườn có vùng đệm biển khoảng 20.500ha.
Hệ sinh thái tại đây đa dạng, tiêu biểu gồm rừng tự nhiên, rừng ngập mặn, rạn san hô, thảm cỏ biển và các sinh cảnh biển đảo. Đây cũng là nơi sinh sống của nhiều loài động, thực vật quý hiếm, đặc biệt là rùa biển và các loài sinh vật biển có giá trị bảo tồn cao.

.png)