Không có phim ra rạp Tết, phim AI vẫn là tương lai của điện ảnh Trung Quốc
Điện ảnh Trung Quốc đang đứng trước một nghịch lí: trong khi thị trường phim chiếu rạp quay lưng với phim AI, dòng phim này lại tăng trưởng nhanh, đặc biệt ở mảng phim ngắn và hoạt hình.
Trước thềm mùa phim Tết 2027, bốn bom tấn đã xác nhận ra rạp và không phim nào trong số đó là phim AI, nhưng giới đầu tư còn đặt kì vọng vào AI như một động lực mới giúp ngành công nghiệp điện ảnh Trung Quốc tìm lại đà tăng trưởng.

Bốn bom tấn mùa Tết và kì vọng phục hồi phòng vé
Mùa phim Tết Nguyên đán 2027 của Trung Quốc đang dần nóng lên khi bốn tác phẩm lớn xác nhận ra mắt vào ngày mùng 1 Tết, tức 6/2/2027. Danh sách gồm The Wandering Earth 3 (Phần 1), Mãn Giang Hồng 2, Phong Thần 3: Phong Thần Thiên Hạ và phần phim mới của thương hiệu hoạt hình Boonie Bears mang tên Boonie Bears: We.
Ngoài ra, một số tác phẩm như Người giữ bí mật và Bản đồ nghìn dặm sông núi vẫn đang chờ công bố lịch phát hành cụ thể.
Sự xuất hiện của những thương hiệu điện ảnh lớn mang lại kì vọng cho thị trường sau một năm 2026 không mấy thuận lợi. Theo báo cáo nghiên cứu ngành của Huaxin Securities ngày 6/11, các doanh nghiệp điện ảnh và hệ thống rạp chiếu Trung Quốc vẫn đang trong giai đoạn điều chỉnh, tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.
Đặc thù của ngành điện ảnh là nguồn cung nội dung có khả năng quyết định sức hút phòng vé. Một tác phẩm bom tấn hoặc phim bất ngờ trở thành hiện tượng có thể kéo lượng khán giả đến rạp tăng mạnh. Tuy nhiên, việc đầu tư vào những dự án điện ảnh kinh phí lớn, thời gian sản xuất dài ngày càng khiến các nhà đầu tư thận trọng. Trong khi đó, việc tạo ra một hiện tượng phòng vé mới tương tự những bộ phim ăn khách trước đây cũng không dễ dàng.
Năm 2026 cho thấy rõ khó khăn này. Doanh thu phòng vé mùa Tết đạt khoảng 5,75 tỉ nhân dân tệ, giảm gần 39,5% so với năm trước và là mức thấp nhất kể từ năm 2018. Lượng khán giả đến rạp đạt khoảng 120 triệu lượt, thấp nhất kể từ năm 2019.
Bước sang năm 2027, triển vọng có phần sáng sủa hơn. Bên cạnh danh sách phim đã công bố, kì nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài từ ngày 5/2 đến 13/2, tổng cộng 9 ngày, thuộc nhóm những kì nghỉ Tết dài nhất trong nhiều năm gần đây. Thời gian nghỉ dài có thể tạo điều kiện để người dân dành nhiều thời gian hơn cho các hoạt động giải trí, trong đó có xem phim tại rạp.
Theo Huaxin Securities, khi mức nền doanh thu năm 2026 tương đối thấp, thị trường năm 2027 có cơ hội cải thiện nếu nguồn cung phim chất lượng được bổ sung. Bốn tác phẩm đã xác nhận lịch chiếu, đặc biệt là The Wandering Earth 3, được kì vọng tạo sức hút cho mùa phim.
Trên thị trường chứng khoán, kì vọng này đã phần nào phản ánh vào giá cổ phiếu. Tính đến ngày 9/11, trong tháng 11, cổ phiếu Zhejiang Film tăng 77%, Shanghai Film tăng 54%, Huace Film & TV tăng 33%, Jiesheng tăng 31%, Joy Pictures tăng 12% và Bona Film Group tăng 34%.
Tuy nhiên, sự phục hồi của cổ phiếu điện ảnh không chỉ dựa vào những bộ phim bom tấn mùa Tết. Một động lực khác đang được giới đầu tư chú ý là sự phát triển nhanh chóng của các sản phẩm điện ảnh ứng dụng AI.
AI thay đổi dây chuyền sản xuất, mở ra thị trường hàng trăm tỉ nhân dân tệ cho điện ảnh Trung Quốc
Tháng 10/2026, Bona Film Group giới thiệu Sanxingdui: Future Tales, bộ phim chiếu rạp đầu tiên của hãng được sản xuất bằng AI. Dù kết quả phòng vé chưa thực sự khả quan, dự án vẫn được xem là dấu mốc đáng chú ý trong quá trình thử nghiệm công nghệ mới của ngành điện ảnh Trung Quốc.
Trước đó, trong giai đoạn 2023-2024, khi công nghệ AI tạo sinh bắt đầu phát triển mạnh, Bona đã thử nghiệm thị trường bằng phim ngắn AI Sanxingdui: Future Revelation. Việc chuyển từ phim ngắn sang phim chiếu rạp cho thấy các doanh nghiệp đang tìm cách mở rộng phạm vi ứng dụng AI, từ những sản phẩm thử nghiệm sang nội dung điện ảnh có khả năng thương mại hóa.
Khác với mô hình sản xuất truyền thống vốn đòi hỏi ngân sách lớn cho bối cảnh, diễn viên, kĩ xảo và hậu kì, AI có thể đảm nhận một phần đáng kể công việc tạo hình ảnh, xây dựng bối cảnh ảo và xử lí các công đoạn sản xuất. Công nghệ này cũng giúp rút ngắn thời gian thực hiện, tạo điều kiện cho các nhóm sáng tạo nhỏ triển khai những ý tưởng trước đây khó thực hiện vì hạn chế kinh phí.
Đặc biệt, AI đang phát triển nhanh trong phân khúc phim ngắn và phim hoạt hình. Theo ước tính của DataEye Research Institute, quy mô thị trường phim ngắn tại Trung Quốc năm 2026 có thể vượt 121 tỉ nhân dân tệ. Riêng phân khúc phim ngắn AI và phim hoạt hình AI được dự báo vượt 40 tỉ nhân dân tệ. Thị trường phim ngắn ở nước ngoài cũng có thể vượt 6 tỉ USD.
Về nguồn cung, trong nửa đầu năm 2026, nền tảng Douyin ghi nhận tổng cộng 221.900 phim AI và phim hoạt hình AI được phát hành. Riêng tháng 8, số lượng tác phẩm mới đạt khoảng 46.800, tăng 3,3% so với tháng trước. Trong đó, phim AI sử dụng hình ảnh nhân vật gần với người thật chiếm khoảng 25.900 tác phẩm, còn phim hoạt hình 3D đạt khoảng 19.500 tác phẩm.
Tổng lượt xem tăng thêm của các phim mới trong cùng giai đoạn đạt khoảng 164,75 tỉ lượt. Những con số này cho thấy nội dung do AI tạo ra đã hình thành nguồn cung quy mô lớn, không còn chỉ là các thử nghiệm công nghệ đơn lẻ.
Thị trường phân phối cũng đang mở rộng. Bên cạnh Douyin, các nền tảng như Hongguo và hệ sinh thái WeChat đang đẩy mạnh hoạt động phát hành phim ngắn. WeChat đã đưa vào hoạt động chương trình mini-app phim ngắn Green Bubble, áp dụng mô hình xem miễn phí kết hợp quảng cáo và mở cơ hội hợp tác phát hành với các đơn vị sản xuất.
Theo dữ liệu QuestMobile, tháng 5/2026, tổng số người dùng không trùng lặp của ngành phim ngắn Trung Quốc đạt 851 triệu. Trong đó, các ứng dụng phim ngắn có khoảng 402 triệu người dùng, các chương trình mini-app trên WeChat đạt 508 triệu và mini-app trên Douyin đạt 14 triệu. Cần lưu ý đây là số liệu của các nhóm kênh có người dùng trùng lặp, không thể cộng trực tiếp để xác định tổng lượng khán giả. Riêng Hongguo có khoảng 360 triệu người dùng hoạt động hằng tháng.
Điều đáng chú ý là AI đang giúp ngành phim ngắn chuyển từ cuộc đua số lượng sang một mô hình sản xuất có khả năng mở rộng nhanh và tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, khi nguồn cung ngày càng dồi dào, thách thức tiếp theo sẽ là nâng cao chất lượng nội dung, hiệu quả phân phối và khả năng chuyển đổi lượt xem thành doanh thu.
Từ phim ngắn AI đến tham vọng chiếm lĩnh màn ảnh lớn
Theo nhận định của China Merchants Securities, sự tiến bộ của các mô hình AI đa phương thức trong nước, đặc biệt là khả năng tạo video và kiểm soát chuyển động máy quay, đang đưa công nghệ này từ giai đoạn thử nghiệm sang giai đoạn thương mại hóa.
Phim ngắn AI và phim hoạt hình AI hiện là những phân khúc đi đầu trong việc khai thác nhu cầu thị trường, tạo doanh thu trên quy mô lớn. Trong thời gian tới, khi các tác phẩm AI dài tập và phim điện ảnh AI chất lượng cao được đưa vào khai thác, công nghệ này có thể mở rộng sang các không gian thương mại mới, bao gồm cả màn ảnh rộng.
Giới phân tích cho rằng cuộc cạnh tranh trong ngành sẽ dần chuyển từ khả năng sản xuất hàng loạt sang chất lượng nội dung, hiệu quả phân phối và khả năng thương mại hóa. Những doanh nghiệp sở hữu kho bản quyền trí tuệ (IP) có giá trị, năng lực sản xuất và hệ thống phân phối mạnh sẽ có lợi thế.
Huaxin Securities dự báo thị trường sản xuất phim bằng AI trên toàn cầu có thể tăng từ 3,9 tỉ USD năm 2025 lên 18,9 tỉ USD vào năm 2032, tương ứng tốc độ tăng trưởng kép hằng năm khoảng 25,1%. AI đang từng bước tham gia vào nhiều công đoạn, từ phát triển kịch bản, phân tích lựa chọn diễn viên, lập kế hoạch sản xuất đến kĩ xảo hình ảnh và biên tập hậu kì.
Trong xu hướng này, một số doanh nghiệp Trung Quốc được giới phân tích chú ý. Bona Film Group là trường hợp đáng kể khi đã thử nghiệm sản xuất phim chiếu rạp AI với Sanxingdui: Future Tales. Doanh nghiệp này còn chuẩn bị dự án khoa học viễn tưởng AI Plan Outside: Guanghan Action, đang bước vào giai đoạn sản xuất theo phương thức sáng tạo lấy AI làm nền tảng. Đáng chú ý, đội ngũ từng tham gia sản xuất phim ngắn cùng thương hiệu Sanxingdui tiếp tục được huy động cho dự án điện ảnh, qua đó tận dụng kinh nghiệm công nghệ và phối hợp đã tích lũy.
Trong khi đó, Mango Excellent Media đang thúc đẩy sự kết hợp giữa công nghệ và nội dung văn hóa. Công ty thành lập phòng nghiên cứu mô hình AI mang tên Shanhai Research Institute, phát triển mô hình Mango AI riêng và xây dựng quy trình sản xuất số hóa.
Ở khâu phát hành, Ruyi Film, Shanghai Film và Hengdian Film được xem là những doanh nghiệp có lợi thế trong lĩnh vực khai thác hệ thống rạp chiếu. China Film và Huace Film & TV cũng nằm trong nhóm được quan tâm nhờ năng lực cung cấp nội dung và nguồn lực phân phối.
Có thể thấy là trong khi các nhà sản xuất Trung Quốc vẫn phải trông chờ những bom tấn như The Wandering Earth 3 để kéo khán giả trở lại rạp dịp Tết, AI đang âm thầm trở thành một trụ cột mới của ngành nội dung. Từ phim ngắn trên điện thoại đến những dự án điện ảnh dài hơi, công nghệ này mở ra một con đường sản xuất và kinh doanh khác biệt.
Vì vậy, tương lai điện ảnh Trung Quốc có thể không chỉ được quyết định bởi những bộ phim nào ra rạp trong dịp Tết, mà còn bởi doanh nghiệp nào nắm bắt được làn sóng AI để tạo ra nội dung đủ sức cạnh tranh trên thị trường.



