Công nghệ quân sự

Tên lửa Liên Xô xuất hiện trên tiêm kích hiện đại Trung Quốc, có gì đặc biệt?

Bảo Đăng • 17/11/2026 06:33

Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) vừa công bố hình ảnh tiêm kích J-10C mang tên lửa Kh-29T được cho là đã cải tiến. Đây là vũ khí không đối đất có nguồn gốc Liên Xô, vào biên chế từ năm 1980. Tên lửa có thể đã được thay đầu dò truyền hình bằng đầu dò ảnh hồng ngoại. Tuy vậy, Bắc Kinh chưa công bố thông số hay xác nhận những thay đổi trên phiên bản mới.

Trong đoạn phim của CCTV, một quả tên lửa cỡ lớn được treo dưới chiếc J-10C đang cất cánh. Báo South China Morning Post (SCMP) nhận định đó là phiên bản sửa đổi của Kh-29T. Theo tờ báo, đây là lần đầu loại tên lửa này được ghi nhận trên J-10C. Biến thể tương tự từng xuất hiện trên cường kích JH-7A vài năm trước, rồi trên tiêm kích J-16 hồi tháng 5. Điều đáng chú ý là J-10C thuộc thế hệ tiêm kích 4,5, trong khi Kh-29 được thiết kế từ giữa thập niên 1970.

cdn.i-scmp.com-sites-default-files-styles-1020x680-public-d8-images-canvas-2026-11-15-_34dbe236-5257-4ea7-8a21-e5cdb8c3a0e0_5f6c9889.jpg
Hình ảnh do CCTV công bố cho thấy một quả tên lửa được cho là phiên bản cải tiến của Kh-29T (góc dưới bên phải) treo dưới tiêm kích thế hệ 4,5 J-10C khi máy bay cất cánh. Ảnh: CCTV

Kh-29, tên lửa hạng nặng thời Liên Xô

Kh-29 được phòng thiết kế Molniya của Liên Xô phát triển từ thập niên 1970. Khi Molniya chuyển sang các dự án vũ trụ, Vympel tiếp quản và hoàn thiện tên lửa. Kh-29 bắn thử lần đầu năm 1976 và vào biên chế năm 1980, mang tên gọi AS-14 Kedge của NATO. Thân tên lửa có bố cục khí động học tương tự tên lửa không đối không R-60. Đầu dò laser được phát triển từ loại dùng trên Kh-25. Theo Air Power Australia, dòng đầu dò truyền hình Tubus-2 được sử dụng trên cả Kh-29TE và tên lửa hành trình Kh-59.

Theo thiết kế gốc của Nga, Kh-29T nặng 685 kg, trong đó đầu đạn xuyên phá chiếm 320 kg. Vũ khí này được thiết kế để phá hủy boongke, đường băng, cầu và hầm trú máy bay bằng bê tông cốt thép. Để so sánh, phiên bản AGM-65 Maverick mang đầu đạn lớn nhất của Mỹ chỉ đạt 136 kg. Danh mục xuất khẩu năm 2005 của Rosoboronexport, doanh nghiệp xuất khẩu vũ khí Nga, ghi Kh-29T có tầm bắn tối đa 10–12 km, còn biến thể Kh-29TE đạt 30 km. Tên lửa dài 3,9 m, đường kính 0,38 m.

sk7lpny8za3mp5fkgclgoydawxicrut4ubjgao3veml_xliql-duzukpmoyys4waur_-txa1kpu4pnjz7h3tftaql5xumuxvbrexn6js-xppqnd3m0fsed-bhebu.jpg
Tên lửa Kh-29T với đầu dò truyền hình nằm sau lớp kính trong suốt ở phần mũi. Ảnh: Aviation Militaires

Kh-29 có nhiều phiên bản, khác nhau chủ yếu ở phương thức dẫn đường. Kh-29L sử dụng đầu dò laser, có tầm bắn 8 - 10 km. Trong khi đó, Kh-29T dùng camera truyền hình. Phi công quan sát hình ảnh trên màn hình trong buồng lái, chọn và khóa mục tiêu trước khi phóng. Sau đó, tên lửa tự bám theo hình ảnh mục tiêu mà không cần phi công tiếp tục điều khiển. Trang Weapon Systems cho biết Kh-29T có sai số khoảng 3 m, nhưng đầu dò truyền hình phụ thuộc vào ánh sáng nên chủ yếu hoạt động ban ngày.

Kh-29 từng được sử dụng trong nhiều cuộc xung đột. Reuters cho biết Nga đã triển khai phiên bản dẫn đường laser Kh-29L tại Syria năm 2015. Trong chiến sự Ukraine, loại tên lửa này cũng xuất hiện trên máy bay Su-34, dù không phổ biến. Trung Quốc được cho là đã mua khoảng 2.000 tên lửa Kh-29T từ Nga vào đầu những năm 2000, cùng với tiêm kích Su-30MKK. Tuy nhiên, con số này dựa trên thông tin do Washington Times đăng năm 2002, chưa được xác nhận độc lập.

Trung Quốc có thể đã cải tiến Kh-29 những gì?

Thay đổi được chú ý nhất nằm ở đầu dò. SCMP dẫn thông tin trên mạng xã hội Trung Quốc cho rằng đầu dò truyền hình của Kh-29T đã được thay bằng đầu dò ảnh hồng ngoại. Chuyên gia quân sự Andreas Rupprecht cũng nhận định tên lửa xuất hiện trên J-10C có đầu dò khác phiên bản gốc. Tuy nhiên, SCMP chưa thể kiểm chứng thông tin này, còn phía Trung Quốc chưa công bố tên gọi và thông số kỹ thuật của phiên bản mới.

Đầu dò truyền hình trên Kh-29T đời đầu hoạt động tương tự camera thông thường, cần đủ ánh sáng để nhận diện mục tiêu nên khó sử dụng vào ban đêm. Trong khi đó, đầu dò ảnh hồng ngoại nhận diện mục tiêu qua sự khác biệt về bức xạ nhiệt, cho phép hoạt động cả khi trời tối. Tuy nhiên, mưa lớn, sương mù dày hoặc độ tương phản nhiệt thấp vẫn có thể làm giảm hiệu quả. Các chuyên gia được Interesting Engineering dẫn lời cho rằng công nghệ mới có thể cải thiện khả năng nhận diện mục tiêu, nhưng Trung Quốc chưa công bố kết quả thử nghiệm để xác nhận điều này.

awtfl2aqhvob3lmuq4b81u_ai4hdlevtag9zatvumbhmqw3quxwexufouhrap16fgjdmqrgv8ddviiffkei97plco0a7hhgxb8o4mhresbwkl4ql-o_dshw3oxde.jpg
Đầu dò truyền hình trên tên lửa Kh-29TE của Nga, biến thể có tầm bắn tối đa 30 km. Ảnh: Rosoboronexport

Với Trung Quốc, đầu dò ảnh hồng ngoại không còn là công nghệ xa lạ. Loại đầu dò này đã được sử dụng trên tên lửa không đối đất KD-88A và tên lửa chống hạm YJ-83KH. Tên lửa không đối không PL-10 cũng được trang bị công nghệ tương tự. Tuy nhiên, chưa rõ phiên bản Kh-29 mới có dùng chung công nghệ với những vũ khí này hay không.

Một thay đổi khác nằm ở loại máy bay mang tên lửa. Trung Quốc ban đầu nhập Kh-29T cho các tiêm kích hai động cơ cỡ lớn như Su-30MKK. Phiên bản được cho là cải tiến sau đó xuất hiện trên JH-7A, J-16 và gần đây nhất là J-10C, tiêm kích hạng trung chỉ có một động cơ. Để sử dụng Kh-29 trong tác chiến, những máy bay này cần hệ thống điều khiển hỏa lực tương thích. Hiện chưa rõ quá trình tích hợp trên J-10C đã hoàn tất đến mức nào.

Vì sao J-10C cần một tên lửa tầm ngắn đời cũ?

Trung Quốc đã phát triển tên lửa không đối đất KD-88 với tầm bắn khoảng 180 - 200 km, xa hơn nhiều so với Kh-29. Đổi lại, Kh-29 có đầu đạn lớn, phù hợp để tấn công mục tiêu kiên cố. Theo SCMP, loại tên lửa có nguồn gốc Liên Xô này có thể là lựa chọn ít tốn kém hơn KD-88 khi đánh phá đường băng và cầu.

Một lí do khả dĩ nằm ở kho đạn sẵn có. Nếu số Kh-29T nhập khẩu vẫn còn sử dụng được, Trung Quốc có thể tận dụng thân tên lửa cũ và nâng cấp hệ thống dẫn đường, thay vì chế tạo vũ khí hoàn toàn mới. Tuy nhiên, chưa rõ tên lửa trên J-10C được cải tạo từ kho đạn cũ hay sản xuất trong nước. Nhà phân tích Rupprecht cũng để ngỏ cả hai khả năng. Phạm vi cải tiến và chi phí thực tế chưa được công bố.

fw7c0plb1ath4gpmpkhfya_0xi1ksnaoy7zeb55zn_qjm5d-kkgjiyc_42t8qpwjlrschzu5junreemmy9gwim60irp25c7ewqx5jwduehsimceyefqzlulcrao_.jpg
Tiêm kích đa nhiệm J-10C của Không quân Trung Quốc trong một chuyến bay. Ảnh: Bộ Quốc phòng Trung Quốc

Về lí thuyết, KD-88 phù hợp với nhiệm vụ tấn công từ khoảng cách xa, còn Kh-29 có thể sử dụng khi máy bay tiếp cận gần mục tiêu hơn. Tuy nhiên, chưa có nguồn nào cho thấy Không quân Trung Quốc đã xây dựng phương án phối hợp hai loại vũ khí theo cách này. Nếu hệ thống phòng không đối phương vẫn hoạt động, tầm bắn ngắn của Kh-29 sẽ khiến máy bay mang phóng đối mặt với rủi ro lớn hơn.

J-10C chủ yếu được biết đến với vai trò không chiến, nhưng cũng có khả năng tấn công mặt đất. Việc xuất hiện cùng Kh-29 cho thấy Trung Quốc có thể đang mở rộng lựa chọn vũ khí cho dòng tiêm kích này. Theo Interesting Engineering, Trung Quốc hiện vận hành khoảng 600 chiếc thuộc toàn bộ dòng J-10, không riêng J-10C. Nếu hoàn tất tích hợp Kh-29, J-10C có thể đảm nhiệm thêm nhiệm vụ tấn công mục tiêu kiên cố, vốn thường gắn với các máy bay lớn hơn như J-16 và JH-7A. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng công khai về việc J-10C phóng thử phiên bản Kh-29 được cho là cải tiến.

Bảo Đăng