Quỹ đầu tư 2.000 tỉ USD chống lại gói thù lao 1.000 tỉ USD mặc Elon Musk dọa từ chức

Động thái đó đi ngược lại khuyến nghị từ hội đồng quản trị Tesla và cả lời đe dọa của Elon Musk rằng ông sẽ từ chức nếu thỏa thuận bị bác bỏ.

Norges Bank Investment Management (NBIM), đơn vị quản lý Quỹ đầu tư quốc gia của Na Uy, hôm 4.11 cho biết đã bỏ phiếu chống lại gói thù lao 1.000 tỉ USD dành cho Elon Musk - Giám đốc điều hành Tesla.

“Chúng tôi công nhận Elon Musk đã tạo ra rất nhiều giá trị cho Tesla nhờ tầm nhìn xa của ông. Tuy nhiên, chúng tôi lo ngại gói thù lao này quá lớn, có thể làm giảm tỷ lệ cổ phần của các cổ đông khác và không có biện pháp nào để giảm rủi ro khi công ty phụ thuộc quá nhiều vào một cá nhân. Đây cũng là quan điểm nhất quán của chúng tôi về lương thưởng cho lãnh đạo doanh nghiệp. Chúng tôi sẽ tiếp tục tìm kiếm đối thoại mang tính xây dựng với Tesla về vấn đề này và các chủ đề khác", NBIM cho biết.

Quỹ đầu tư quốc gia của Na Uy nắm giữ 1,14% cổ phần tại Tesla, theo hồ sơ báo cáo bán niên hồi tháng 6. Giá trị khoản đầu tư này được công bố lần gần nhất là 118,3 tỉ kroner Na Uy (11,6 tỉ USD).

Hội đồng quản trị Tesla đang đề nghị các cổ đông phê duyệt kế hoạch gói thù lao cho Elon Musk, theo đó ông có thể được nhận gần 1.000 tỉ USD cổ phiếu và gia tăng quyền biểu quyết tại công ty. Tuy nhiên, tỷ phú giàu nhất thế giới chỉ nhận được đầy đủ gói lương thưởng này nếu Tesla đạt được một số cột mốc nhất định trong 10 năm tới.

Đề xuất này đã gây nhiều tranh cãi và vấp phải sự phản đối từ một số nhà quan sát công ty. Tháng 10, chiến dịch Take Back Tesla, liên minh gồm các công đoàn và cơ quan giám sát doanh nghiệp, đã kêu gọi các cổ đông bác bỏ thỏa thuận này. Các công ty tư vấn ủy quyền Institutional Shareholder Services và Glass Lewis cũng khuyến nghị các nhà đầu tư bỏ phiếu chống lại gói thù lao cho Elon Musk.

Elon Musk đã phản pháo khuyến nghị đó, gọi Institutional Shareholder Services và Glass Lewis là “khủng bố doanh nghiệp” trong một cuộc gọi với nhà phân tích.

“Tesla có giá trị nhiều hơn tổng tất cả hãng ô tô khác cộng lại. Bạn muốn CEO nào trong số họ điều hành Tesla? Nếu vậy thì tôi sẽ không làm nữa”, Elon Musk viết trên mạng xã hội X vào tháng 10 khi đáp lại một người chỉ trích kế hoạch trả gói thù lao cho ông.

Đại diện của Elon Musk và Tesla hiện chưa có bình luận gì về việc NBIM bỏ phiếu chống lại gói thù lao 1.000 tỉ USD được đề xuất.

Tuy nhiên, Elon Musk đã từng bất đồng quan điểm với NBIM về mức lương thưởng của mình trong quá khứ.

Năm ngoái, NBIM đã bỏ phiếu chống lại việc khôi phục gói thù lao trị giá 56 tỉ USD của Elon Musk sau khi nó bị một thẩm phán Mỹ hủy bỏ. Gói này cuối cùng vẫn được các cổ đông Tesla thông qua.

Sau cuộc bỏ phiếu, tờ Financial Times và E24 đã công bố tin nhắn văn bản trao đổi giữa Elon Musk và Nicolai Tangen (Giám đốc điều hành NBIM), trong đó cho thấy tỷ phú người Mỹ từ chối lời mời dự tiệc tối tại Oslo (thủ đô Na Uy).

“Khi tôi nhờ anh một việc, điều mà tôi rất hiếm khi làm, và anh từ chối, thì anh không nên nhờ tôi làm gì cho đến khi thực hiện điều gì đó để bù đắp. Bạn bè là phải hành xử như bạn bè”, Elon Musk nhắn cho Nicolai Tangen.

Theo Bloomberg Billionaires Index, Elon Musk hiện là người giàu nhất thế giới với giá trị tài sản ròng 477 tỉ USD.

Nhiệm vụ đưa vốn hóa thị trường Tesla lên 8.500 tỉ USD

Hôm 5.9, Elon Musk được trao nhiệm vụ 10 năm để đưa Tesla từ mức vốn hóa 1.000 tỉ USD lên thành 8.500 tỉ USD. Gói thù lao mới cho tỷ phú 54 tuổi người Mỹ được hội đồng quản trị Tesla thông qua ngày 3.9, nhưng vẫn cần cổ đông phê chuẩn vào tháng 11.

Đây là gói lương thưởng lớn nhất lịch sử các doanh nghiệp, nhấn mạnh tầm ảnh hưởng của Elon Musk với Tesla khi hãng ô tô điện tìm cách chuyển mình thành cái tên dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo (AI) và robot.

Tỷ phú giàu nhất thế giới từ lâu đã yêu cầu có thêm cổ phần để tăng quyền kiểm soát Tesla, ngay cả khi cuộc chiến pháp lý liên quan đến gói lương thưởng năm 2018 của ông, trị giá 56 tỉ USD, vẫn đang tiếp diễn ở bang Delaware (Mỹ). Gói thù lao mới 1.000 tỉ USD được đề xuất có giá trị gấp khoảng 18 lần gói cũ và gần bằng giá trị vốn hóa thị trường hiện tại của Tesla.

Kế hoạch này cho thấy Tesla phụ thuộc vào Elon Musk như thế nào, trong bối cảnh nhu cầu ô tô điện chững lại, cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ Trung Quốc và áp lực phải hiện thực hóa tham vọng AI.

Trong hồ sơ pháp lý, Tesla khẳng định Elon Musk khác biệt hoàn toàn với các lãnh đạo công nghệ khác. Tesla nêu rằng “các gói thù lao truyền thống dành cho lãnh đạo các công ty khác không phù hợp để thiết kế chế độ đãi ngộ khuyến khích cho ông Musk”.

Elon Musk đã biến Tesla từ một công ty khởi nghiệp ô tô điện nhỏ thành hãng ô tô giá trị lớn nhất thế giới, mở rộng sản xuất, vươn ra toàn cầu và thúc đẩy cả ngành công nghiệp chuyển dịch sang xe điện. Song gần đây, Tesla đang dần mất lợi thế trước BYD (Trung Quốc) cùng các hãng khác trong bối cảnh nhu cầu ô tô điện suy yếu và cạnh tranh gay gắt tại các thị trường then chốt, đặc biệt là Trung Quốc.

Những người ủng hộ gói lương thưởng khổng lồ này cho Elon Musk nói rằng kế hoạch này sẽ gắn kết lợi ích giữa ông với tăng trưởng dài hạn của Tesla. Trong khi các nhà phê bình cảnh báo nguy cơ pha loãng cổ phần (tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết của các cổ đông hiện tại sẽ bị giảm đi nếu trao thưởng cổ phiếu thêm cho Elon Musk - PV) và rủi ro quản trị.

“Đây là một gói thù lao khổng lồ đến mức phi lý. Nó đặt ra hàng loạt câu hỏi, nhưng năm ngoái Elon Musk đã chuyển nơi đăng ký pháp lý Tesla từ bang Delaware sang Texas để tránh những câu hỏi đó. Xét rằng giá cổ phiếu Tesla chủ yếu dựa vào cảm tính và có vẻ ít liên quan đến hiệu suất thực tế của hãng, tôi nghĩ rằng gói lương thưởng này rồi cũng sẽ được thông qua”, Brian Quinn, giáo sư Trường Luật Boston College, nhận định.

Hội đồng quản trị Tesla cho biết gói lương thưởng mới có thể giúp Elon Musk tăng đáng kể cổ phần nếu hoàn thành mọi mục tiêu, trao cho ông quyền kiểm soát lớn hơn khi Tesla tìm cách trở thành công ty giá trị nhất thế giới.

Theo kế hoạch đề xuất, Elon Musk có thể nhận thêm tới 12% cổ phần Tesla, trị giá khoảng 1.030 tỉ USD, nếu công ty đạt vốn hóa 8.600 tỉ USD. Điều này đồng nghĩa vốn hóa thị trường Tesla phải tăng gần 8 lần, tức thêm khoảng 7.500 tỉ USD, trong vòng 10 năm tới.

Nếu đạt được trọn vẹn, phần thưởng sẽ làm gia tăng đáng kể quyền biểu quyết của Elon Musk từ mức cổ phần khoảng 13% hiện nay, làm dấy lên tranh cãi về quản trị và vấn đề kế nhiệm.

Hội đồng quản trị Tesla cho biết gói lương thưởng cho Elon Musk sẽ được chia thành nhiều đợt, gắn với cả vốn hóa thị trường và các cột mốc hoạt động, như sản xuất hàng loạt robotaxi (taxi tự lái) và robot hình người Optimus.