Sắm tết 'thực tế ảo' lên ngôi: Khi trải nghiệm ảo quyết định túi tiền thật

Khi giỏ hàng tết nằm trong "thế giới ảo"

Trong bối cảnh nền kinh tế số bùng nổ, việc chuẩn bị cho ngày tết cổ truyền của người Việt không còn gói gọn trong cảnh chen chúc tại các chợ truyền thống hay siêu thị. "Sắm Tết thực tế ảo" - từ việc mua sắm qua livestream, tham quan showroom 3D đến trải nghiệm thử đồ bằng AR - đang trở thành một cuộc cách mạng thay đổi diện mạo của tết Việt năm 2026.

Nếu như vài năm trước, mua sắm online chỉ dừng lại ở việc lướt web và đặt hàng qua các ứng dụng thương mại điện tử (TMĐT) truyền thống, thì năm nay, khái niệm "Shopping Entertainment" (Mua sắm kết hợp giải trí) đã nâng tầm lên một bậc mới.

Năm 2026, với sự phổ cập của mạng 5G và các thiết bị phần cứng hỗ trợ thực tế ảo tăng cường (AR/VR) có giá thành tiếp cận, xu hướng sắm tết đã chính thức bước sang trang mới. Đây không đơn thuần là việc đặt hàng online, mà là một hành trình trải nghiệm từ thị giác, thính giác đến cảm xúc.

Chị Minh Anh (32 tuổi), một nhân viên văn phòng bận rộn, chia sẻ về trải nghiệm sắm tết năm nay: "Trước đây, tôi mất cả ngày cuối tuần để đi siêu thị mua quà biếu và đồ trang trí. Năm nay, tôi chỉ cần ngồi văn phòng, vào không gian ảo của một thương hiệu gốm sứ. Tôi có thể xoay 360 độ để ngắm từng chi tiết của bình hoa, sau đó dùng tính năng AR để đặt thử nó lên bàn thờ gia tiên trong điện thoại xem có hợp màu sắc không. Việc chốt đơn diễn ra trong 5 phút".

Không chỉ dừng lại ở sự tiện lợi, giới trẻ (Gen Z và Gen Alpha) lại tìm thấy ở sắm tết ảo một sự kết nối cảm xúc. Bạn Hoàng Nam (21 tuổi, Hà Nội) cho biết: "Em tham gia các hội chợ tết ảo trên Metaverse. Ở đó, em có thể tạo Avatar, cùng bạn bè đi dạo các gian hàng số, tham gia các trò chơi dân gian nhận voucher. Nó khiến việc mua sắm không còn là nhiệm vụ khô khan mà trở thành một cuộc dạo chơi công nghệ".

Đối với các doanh nghiệp, đây không còn là một lựa chọn "có thì tốt", mà là một cuộc chiến sống còn để tiếp cận khách hàng. Ông Nguyễn Văn Hưng, Giám đốc Marketing của một chuỗi bán lẻ điện máy lớn ở Hà Nội, nhận định: "Tỷ lệ bỏ giỏ hàng giảm hẳn khi chúng tôi áp dụng Virtual Store. Khách hàng thường lăn tăn khi mua những món đồ đắt tiền như TV hay tủ lạnh online vì không hình dung được kích thước thật. Công nghệ thực tế tăng cường (AR) đã giải quyết triệt để nỗi lo này. Doanh thu từ kênh số của chúng tôi trong dịp tết này dự kiến tăng 40% so với năm ngoái".

Năm nay, nhiều nhãn hàng thực phẩm và mỹ phẩm đã sử dụng các KOL ảo để livestream bán hàng xuyên đêm. Những "người ảo" này không biết mệt mỏi, có khả năng phản hồi thắc mắc về sản phẩm tức thì dựa trên dữ liệu lớn (Big Data), giúp duy trì sức nóng của chiến dịch sắm tết 24/7.

Chuyển dịch tất yếu của nền kinh tế số

TS Đặng Minh Tuấn, giảng viên kinh tế tại trường Đại học Kinh tế, phân tích sâu hơn về hiện tượng này: "Về mặt kinh tế, sắm tết thực tế ảo giúp giảm thiểu chi phí vận hành mặt bằng và nhân sự cho doanh nghiệp trong giai đoạn cao điểm. Quan trọng hơn, nó tạo ra một dòng chảy dữ liệu cực kỳ giá trị. Doanh nghiệp biết chính xác khách hàng dừng lại ở gian hàng nào lâu nhất, họ đang tìm kiếm phong cách trang trí gì, từ đó cá nhân hóa ưu đãi một cách chính xác".

Về mặt văn hóa, nhiều người lo ngại công nghệ làm mất đi cái 'tình' của ngày tết. Nhưng thực tế, công nghệ đang bảo tồn văn hóa theo cách mới. Các bảo tàng ảo, triển lãm tranh tết 3D hay việc tái hiện lại không gian tết xưa bằng VR giúp thế hệ trẻ tiếp cận với truyền thống một cách hào hứng hơn. Công nghệ không thay thế tết, nó làm cho tết trở nên không giới hạn về không gian".

Theo vị chuyên gia này, dù đầy hứa hẹn, xu hướng này vẫn đối mặt với những bài toán khó, đó là làm sao để tốc độ mạng 5G cần phủ sóng rộng hơn để trải nghiệm thực tế ảo mượt mà, không giật lag. Việc thanh toán trong không gian ảo đòi hỏi hệ thống bảo mật cực cao để tránh rò rỉ dữ liệu cá nhân. Đặc biệt là làm thế nào để người lớn tuổi - những người giữ lửa cho tết - có thể dễ dàng tiếp cận và sử dụng các ứng dụng mua sắm phức tạp này?...

"Trong tương lai gần, chúng ta có thể kỳ vọng vào những trải nghiệm 'chạm và ngửi' trong không gian ảo, nơi khách hàng có thể cảm nhận được chất liệu của tà áo dài hay mùi hương của bánh chưng ngay tại nhà. Sắm tết 'thực tế ảo' không chỉ là một trào lưu nhất thời mà là minh chứng cho sự thích nghi mạnh mẽ của con người trong thời đại số. Nó giúp chúng ta tiết kiệm thời gian quý báu để dành cho gia đình, trong khi vẫn đảm bảo sự chuẩn bị chu tất nhất cho một cái tết sum vầy", TS Đặng Minh Tuấn cho hay.

Xu hướng sắm tết "thực tế ảo" sẽ không dừng lại ở một trào lưu mùa vụ. Đây là nền tảng cho một mô hình bán lẻ mới. Ở đó, ranh giới giữa online và offline sẽ hoàn toàn biến mất.