Samsung và SK Hynix đặt cược hơn 2.000 tỉ USD vào AI: Có quá mạo hiểm?

Tuy nhiên, việc mở rộng công suất sản xuất ở quy mô rất lớn cũng làm dấy lên lo ngại rằng hai tập đoàn Hàn Quốc có thể phải trả giá đắt nếu làn sóng đầu tư vào AI hạ nhiệt trong những năm tới.

Samsung Electronics và SK Hynix đã nhận được lời khen ngợi, thậm chí là cái cúi chào đầy trân trọng từ Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung sau khi cam kết đồng hành với chiến lược phát triển ngành bán dẫn của chính phủ. Động thái này được xem là sự thay đổi đáng kể so với cách tiếp cận thận trọng trước đây, vốn được hình thành sau nhiều thập kỉ ngành chip nhớ liên tục trải qua các chu kì bùng nổ rồi suy thoái.

Theo kế hoạch, chính phủ Hàn Quốc đặt mục tiêu tăng gấp đôi năng lực sản xuất chip nhớ của cả nước trong vòng 5 năm tới.

Samsung Electronics và SK Hynix sẽ đẩy nhanh tiến độ xây dựng các nhà máy bán dẫn tại cụm công nghiệp Yongin hiện có, rút ngắn thời gian triển khai vốn kéo dài từ 7 - 12 năm xuống nhanh hơn để sớm đưa công suất mới vào hoạt động.

Tổng cộng, hai nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới cam kết đầu tư 3.200 nghìn tỉ won (khoảng 2.070 tỉ USD). Con số này bao gồm cả việc xây dựng một cụm công nghiệp chip mới trị giá 800.000 tỉ won ở phía tây nam Hàn Quốc, cùng với các dự án đã được công bố trước đó.

"Kiểu đầu tư có thể quyết định tương lai của một doanh nghiệp"

Hàn Quốc đang nổi lên là một trong những quốc gia hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng đầu tư AI trên toàn cầu, nhờ vị thế thống trị của Samsung Electronics và SK Hynix trong lĩnh vực bộ nhớ băng thông cao (HBM) - dòng chip không thể thiếu với các bộ xử lý AI tiên tiến. Từ đầu năm đến nay, cổ phiếu SK Hynix đã tăng 307%, còn Samsung Electronics tăng 179%.

HBM là một loại DRAM tiên tiến được thiết kế để truyền dữ liệu cực nhanh giữa bộ nhớ và bộ xử lý (GPU, CPU hoặc chip AI). Đây là thành phần quan trọng nhất của các bộ tăng tốc AI hiện nay như GPU (bộ xử lý đồ họa) của Nvidia.

Thông báo mở rộng đầu tư của Samsung Electronics và SK Hynix được đưa ra trong bối cảnh khách hàng, từ AI hyperscaler cho đến nhà sản xuất thiết bị điện tử như Apple, đều đang thúc giục các nhà cung cấp tăng sản lượng chip nhớ do tình trạng thiếu hụt toàn cầu.

Tuy nhiên, các nhà phân tích lưu ý rằng việc xây dựng và đưa một nhà máy chip vào hoạt động cần nhiều năm, nên phần lớn công suất mới sẽ chỉ xuất hiện vào giai đoạn đầu của thập niên tới.

Ông Jing Jie Yu, chuyên gia phân tích của hãng Morningstar, nói với hãng tin Reuters: "Giá chip nhớ vẫn phụ thuộc vào quan hệ cung - cầu. Việc tăng tốc chi tiêu vốn trong suốt thập niên tới sẽ làm gia tăng nguy cơ dư thừa nguồn cung về dài hạn".

Jing Jie Yu cho rằng sự bùng nổ của thị trường chip nhớ hiện nay vẫn phụ thuộc rất lớn vào việc liệu các nhà vận hành hạ tầng AI quy mô siêu lớn có tiếp tục mở rộng đầu tư với tốc độ như hiện nay hay không.

Lee Jong-ho, giáo sư Khoa Kỹ thuật Điện và Máy tính thuộc Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc), cho rằng các khoản đầu tư lần này dường như đã được thúc đẩy quá nhanh.

Ông nói: "Đây là kiểu đầu tư có thể quyết định tương lai của cả một doanh nghiệp. Không ai biết tình hình sẽ như thế nào sau ba năm nữa. Chúng ta cần phản ứng thật nhanh khi nhu cầu còn mạnh. Tuy nhiên sau giai đoạn đó, nhu cầu rất khó đoán nên mọi quyết định cần được đưa ra một cách thận trọng".

Từ thận trọng sang mở rộng mạnh mẽ

Lợi nhuận tăng vọt của mảng chip nhớ tại Samsung Electronics và SK Hynix thực chất chỉ mới xuất hiện trong thời gian gần đây, nhờ sự bùng nổ của AI trên toàn cầu và tình trạng thiếu hụt chip nhớ nghiêm trọng khiến giá cả gần như tăng gấp đôi chỉ trong quý I/2026.

Trong quá khứ, mỗi lần giá chip nhớ lao dốc đều gây tổn thất nặng nề cho hai tập đoàn Hàn Quốc này. Năm 2001, SK Hynix từng đứng trước nguy cơ phá sản. Đến năm 2023, cả Samsung Electronics lẫn SK Hynix đều ghi nhận các khoản lỗ rất lớn.

Song trong vài tháng gần đây, khi làn sóng AI ngày càng mạnh mẽ, các nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền và quan chức chính phủ bắt đầu đề xuất chuyển một phần hoạt động sản xuất chip sang khu vực tây nam Hàn Quốc. Đây là thành trì chính trị của đảng cầm quyền, nhưng lại ít được hưởng lợi trong quá trình công nghiệp hóa của đất nước.

Mới chỉ hai tháng trước, Chủ tịch SK Hynix Chey Tae-won vẫn tỏ ra hoài nghi khi được một nghị sĩ hỏi về kế hoạch xây dựng các nhà máy chip tại khu vực này. Khi đó, ông nói: "Tôi không chắc bán dẫn nhất thiết phải là lĩnh vực mà khu vực đó nên phát triển".

Cả Samsung Electronics và SK Hynix đều không giải thích điều gì đã khiến họ thay đổi quan điểm. Hai tập đoàn cho biết hiện nay họ có thể đẩy nhanh tiến độ xây dựng các nhà máy tại Yongin nhờ chính phủ cam kết rút ngắn quy trình phê duyệt dự án, nhằm đáp ứng nhu cầu chip đang tăng mạnh.

CW Chung, chuyên gia phân tích của tập đoàn tài chính Nomura, nhận định: "Việc đầu tư sang các khu vực khác có thể là cách để giảm bớt rủi ro trước những bất định liên quan đến cụm bán dẫn Yongin".

Bài học từ các chu kì trước

Nhiều chuyên gia tin rằng Samsung Electronics và SK Hynix sẽ rút kinh nghiệm từ các chu kỳ lên xuống của ngành chip trong quá khứ.

Sanjeev Rana, chuyên gia phân tích cấp cao tại CLSA, cho biết: "Sự suy giảm của ngành chip nhớ rõ ràng là một rủi ro với kế hoạch này".

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng: "Các nhà sản xuất chip nhớ vẫn có đủ sự linh hoạt để điều chỉnh tốc độ đầu tư nếu xuất hiện dấu hiệu dư thừa công suất".

Theo kế hoạch, Samsung Electronics dự kiến đầu tư 2.100 nghìn tỉ won cho hoạt động sản xuất chip đến năm 2040. Thế nhưng, công ty cũng nhấn mạnh rằng mức đầu tư sẽ được điều chỉnh tùy theo điều kiện thị trường và nhu cầu kinh doanh.

Thực tế, vào năm 2024, Samsung Electronics từng phải dừng xây dựng nhà máy chip P5 tại thành phố Pyeongtaek, phía nam Seoul (thủ đô Hàn Quốc), trong gần hai năm do thị trường suy yếu, trước khi nối lại dự án cuối năm ngoái.

Trong buổi thuyết trình hôm 29/6 có sự tham dự của Tổng thống Lee Jae Myung, Chủ tịch SK Hynix Chey Tae-won cho biết công ty sẽ theo dõi sát diễn biến nhu cầu thị trường trước khi quyết định quy mô đầu tư. Song theo ông Chey Tae-won, hiện tại nguồn cung chip nhớ vẫn chưa đủ để đáp ứng hết nhu cầu.

Về phía chính phủ Hàn Quốc, việc duy trì đà phát triển của ngành bán dẫn được xem là ưu tiên chiến lược.

Chánh văn phòng Tổng thống Kang Hoon-sik hôm 29/6 cho biết chính phủ sẽ đẩy nhanh các thủ tục phê duyệt và đặt mục tiêu hoàn thành cụm công nghiệp bán dẫn trước khi nhiệm kỳ của Tổng thống Lee Jae Myung kết thúc vào năm 2030.

Koh Taebong, Giám đốc nghiên cứu của công ty đầu tư iM Securities, nhận định đây là một quyết định đúng đắn trong bối cảnh thế giới bước vào kỷ nguyên chuyển đổi được dẫn dắt bởi AI.

Ông bình luận: "Thông điệp được đưa ra hôm qua là Hàn Quốc thực sự nghiêm túc với mục tiêu trở thành một trong ba cường quốc AI hàng đầu thế giới. Đây không chỉ là khẩu hiệu mà chính phủ sẵn sàng bỏ tiền thật để biến mục tiêu đó thành hiện thực".