Sân bay Long Thành vào chặng nước rút: Sức ép từ nhà ga, nhân lực và vật liệu

Nhà ga hành khách mới đạt khoảng 63%

Dự án sân bay Long Thành đang bước vào giai đoạn quyết định, khi yêu cầu không chỉ là hoàn thành từng hạng mục riêng lẻ mà phải đưa cả hệ thống vào vận hành đồng bộ trong năm 2026. Ngày 23/5, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc kiểm tra thực địa dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và tình hình khai thác Nhà ga T3, sân bay Tân Sơn Nhất.

Điểm đáng chú ý sau chuyến kiểm tra là tiến độ tổng thể sân bay Long Thành đã đạt khoảng 76% giá trị hợp đồng. Tuy nhiên, các hạng mục then chốt vẫn còn nhiều sức ép. Với một sân bay trung chuyển quy mô lớn, việc hoàn thiện nhà ga hành khách, hệ thống giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật, công trình quản lý bay, nhà ga hàng hóa và các tuyến kết nối bên ngoài phải ăn khớp như một dây chuyền. Chỉ một mắt xích chậm có thể ảnh hưởng đến toàn bộ kế hoạch khai thác.

Theo Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), dự án thành phần 1 gồm các trụ sở cơ quan quản lý nhà nước cơ bản đã hoàn thành, đang đấu nối điện, nước, phòng cháy chữa cháy và hoàn thiện thủ tục bàn giao. Dự án thành phần 2, gồm các công trình phục vụ quản lý bay, cũng đã hoàn thành phần lớn khối lượng, đang chờ đấu nối hạ tầng kỹ thuật để đưa vào sử dụng.

Áp lực lớn nhất hiện nằm ở dự án thành phần 3, nhóm các công trình thiết yếu. Trong đó, gói thầu số 4.8 về giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật mới đạt khoảng 50% khối lượng, trong khi phải hoàn thành vào tháng 9/2026. Gói thầu số 5.10, tức nhà ga hành khách, theo hợp đồng phải hoàn thành trong tháng 6/2026 nhưng giá trị sản lượng mới đạt khoảng 63%. Đây là hai gói thầu được xem là “đường găng tiến độ” của toàn dự án.

Nhà ga hành khách là hạng mục được dư luận đặc biệt quan tâm vì trực tiếp quyết định khả năng đón khách khi sân bay Long Thành khai thác thương mại. Ở giai đoạn hoàn thiện, công việc không chỉ là xây dựng phần thô mà còn lắp đặt, kiểm tra và chạy thử hàng loạt hệ thống kỹ thuật như điện, nước, điều hòa, băng chuyền hành lý, thiết bị an ninh, phòng cháy chữa cháy, công nghệ thông tin và các khu chức năng phục vụ hành khách.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu việc lắp đặt thiết bị, hoàn thiện nhà ga phải được kiểm tra kỹ lưỡng, bảo đảm an toàn tuyệt đối, không để phát sinh sự cố ngay sau khi đưa công trình vào khai thác. Đây là yêu cầu then chốt, bởi với một công trình hàng không, tiến độ nhanh nhưng vận hành thiếu ổn định sẽ tạo rủi ro lớn hơn rất nhiều so với một công trình dân dụng thông thường.

ACV cho biết đã yêu cầu các nhà thầu huy động tối đa nhân lực, thiết bị để đẩy nhanh thi công, đặc biệt là hạng mục tuynel kỹ thuật. Hệ thống này giữ vai trò kết nối hạ tầng ngầm giữa các khu chức năng, phục vụ đấu nối đồng bộ cho những hạng mục khác. Tổng giám đốc ACV Nguyễn Đức Hùng cam kết hệ thống tuynel kỹ thuật sẽ được kết nối chậm nhất vào ngày 10/6.

Tuy nhiên, khó khăn tại công trường không chỉ nằm ở khối lượng việc còn lại. ACV nêu các trở ngại lớn gồm thiếu hụt nhân lực thi công tay nghề cao, áp lực tăng giá nguyên vật liệu, thời tiết bất lợi và một số vướng mắc liên quan đến thanh toán tại gói thầu nhà ga hành khách. Trong bối cảnh mùa mưa đang đến gần ở khu vực Đông Nam Bộ, việc hoàn thành các hạng mục móng, mặt và hạ tầng kỹ thuật càng trở nên cấp bách.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh ACV phải phát huy vai trò điều phối tổng thể, chỉ đạo các nhà thầu phối hợp nhịp nhàng, đúng tiến độ và bảo đảm chất lượng. Công tác nghiệm thu từng hạng mục phải được kiểm tra thường xuyên; khó khăn phát sinh phải được tổng hợp, báo cáo định kỳ để có phương án tháo gỡ kịp thời. Mục tiêu không chỉ là “xong công trình”, mà là đưa sân bay Long Thành vào khai thác an toàn, ổn định và đồng bộ.

Cao tốc kết nối sân bay Long Thành: Mặt bằng và vật liệu cùng tạo sức ép

Nếu nhà ga hành khách là trung tâm của sân bay Long Thành, các tuyến giao thông kết nối là điều kiện để sân bay vận hành hiệu quả. Vì vậy, cùng với kiểm tra công trường sân bay, đoàn công tác kiểm tra cầu Long Thành, hạng mục then chốt của dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. Đây là tuyến trục nối TP.HCM, Đồng Nai với sân bay Long Thành, đồng thời là cửa ngõ giao thông đang chịu áp lực lớn nhiều năm qua.

Theo VEC, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây dài khoảng 22 km, quy mô 8 - 10 làn xe, tổng mức đầu tư gần 15.000 tỉ đồng. Công trình phải hoàn thành trong quý 1/2027 để đồng bộ với tiến độ khai thác sân bay Long Thành. Hiện sản lượng toàn dự án đạt khoảng 54%, cơ bản đáp ứng yêu cầu đề ra.

Dù vậy, mặt bằng vẫn là điểm nghẽn đáng chú ý. TP.HCM đã bàn giao khoảng 95% diện tích, trong khi Đồng Nai đạt khoảng 90%. VEC kiến nghị hai địa phương hoàn tất bàn giao toàn bộ mặt bằng trước tháng 6/2026. Với những dự án giao thông có yêu cầu thi công liên tục, chỉ một đoạn mặt bằng còn vướng cũng có thể khiến nhà thầu khó tổ chức mũi thi công, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian hoàn thiện.

Bên cạnh mặt bằng, biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng và chỉ số giá xây dựng cũng đang tạo áp lực lên nhà thầu. VEC đề xuất cập nhật giá phù hợp diễn biến thị trường để giảm sức ép chi phí đầu vào. Đây là vấn đề thực tế ở nhiều công trình hạ tầng lớn, nhất là khi khối lượng bê tông, thép, nhựa đường, cát, đá và vận chuyển đều rất lớn.

Tại công trường, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu VEC chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng và các nhiệm vụ liên quan; chỉ đạo nhà thầu tranh thủ thời tiết thuận lợi, huy động tối đa nhân lực, thiết bị để tăng tốc thi công. Kế hoạch thi công phải được lập chi tiết theo từng tuần, gắn trách nhiệm cụ thể đến từng cá nhân để thuận lợi cho kiểm tra, đôn đốc và xử lý chậm trễ.

Yêu cầu đặt ra với cao tốc kết nối không chỉ là hoàn thành trước một mốc thời gian. Khi sân bay Long Thành đi vào khai thác, lượng hành khách, hàng hóa và phương tiện dịch vụ sẽ tăng mạnh. Nếu cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây không được mở rộng kịp, nguy cơ ùn tắc trên tuyến cửa ngõ sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng khai thác sân bay, nhất là trong các khung giờ cao điểm hoặc dịp lễ, tết.

Ở phía trong sân bay, dự án thành phần 4 gồm các công trình dịch vụ cung cấp suất ăn, kỹ thuật thương mại mặt đất và các hangar bảo dưỡng tàu bay đang được triển khai theo kế hoạch. Đây là nhóm công trình ít được chú ý hơn nhà ga hành khách, nhưng lại không thể thiếu trong chuỗi vận hành hàng không. Một sân bay hiện đại không thể chỉ có đường băng và nhà ga, mà cần đầy đủ dịch vụ mặt đất, bảo dưỡng, suất ăn, kho bãi, không lưu và cơ quan quản lý nhà nước.

Chính vì vậy, chỉ đạo xuyên suốt sau chuyến kiểm tra là không để điểm nghẽn cục bộ làm ảnh hưởng toàn bộ hệ thống. TP.HCM và Đồng Nai được yêu cầu phối hợp chặt chẽ trong tháo gỡ mặt bằng, ưu tiên nguồn vật liệu xây dựng và tạo điều kiện thuận lợi cho dự án. Các chủ đầu tư phải bám sát tiến độ từng gói thầu, không chờ khó khăn tích tụ mới báo cáo.

Với sân bay Long Thành, năm 2026 là mốc thử lớn của năng lực điều phối dự án hạ tầng quốc gia. Khối lượng còn lại không nhỏ, trong khi những phần việc cuối thường đòi hỏi độ chính xác, nhân lực tay nghề cao và sự phối hợp rất chặt. Từ nhà ga hành khách, tuynel kỹ thuật đến cao tốc kết nối, mọi hạng mục đều đang bước vào giai đoạn không còn nhiều dư địa cho chậm trễ.

Nếu các vướng mắc về nhân lực, vật liệu, thanh toán và mặt bằng được xử lý kịp thời, sân bay Long Thành có thêm cơ sở để về đích theo mục tiêu khai thác thương mại trong năm 2026. Ngược lại, bất kỳ sự chậm nhịp nào ở các gói thầu đường găng cũng có thể tạo hiệu ứng dây chuyền, ảnh hưởng đến kỳ vọng hình thành một cửa ngõ hàng không mới cho vùng kinh tế trọng điểm phía nam.