Sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam chưa thể 'bấm nút' là vận hành
Việt Nam đang tiến gần hơn tới việc hình thành thị trường tài sản mã hóa tập trung khi 5 doanh nghiệp đã được chấp thuận về nguyên tắc để chuẩn bị thành lập sàn giao dịch.
Tuy nhiên, thị trường vẫn còn nhiều điều kiện phải hoàn thiện, từ vốn, hạ tầng công nghệ đến ranh giới pháp lí và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.
.jpg)
Năm doanh nghiệp đã được chấp thuận về nguyên tắc tài sản mã hóa
Tại tọa đàm trong khuôn khổ Ngày hội Công nghệ TP.HCM – Conviction 2026 ngày 14/8, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lí Thị trường Giao dịch Tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết đã có 5 doanh nghiệp được chấp thuận về nguyên tắc để chuẩn bị thành lập sàn giao dịch tài sản mã hóa.
Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Tuy nhiên, “được chấp thuận về nguyên tắc” chưa đồng nghĩa các sàn có thể lập tức đi vào hoạt động.
Theo ông Tô Trần Hòa, sau bước chấp thuận ban đầu, các doanh nghiệp còn phải hoàn thiện một loạt điều kiện liên quan đến hệ thống công nghệ, quy trình nghiệp vụ và năng lực tài chính.
Trong đó, hệ thống thông tin phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn cấp độ 4. Doanh nghiệp cũng phải xây dựng đầy đủ quy trình liên quan đến giao dịch, thanh toán, báo cáo, môi giới và các nghiệp vụ khác, đồng thời đáp ứng yêu cầu về vốn.
Một điều kiện đặc biệt đáng chú ý là doanh nghiệp phải góp vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỉ đồng. Quy mô vốn rất lớn này nhằm bảo đảm năng lực tài chính cũng như mức độ cam kết của các tổ chức tham gia thị trường trong giai đoạn đầu.
Sau khi hoàn tất toàn bộ điều kiện, doanh nghiệp mới có thể nộp hồ sơ đầy đủ để cơ quan quản lí xem xét trước khi cấp phép chính thức.
Vì vậy, ông Tô Trần Hòa cho biết hiện chưa có mốc thời gian cụ thể cho thời điểm thị trường tài sản mã hóa Việt Nam chính thức vận hành. Tiến độ phụ thuộc vào khả năng hoàn thiện hệ thống công nghệ, vốn, quy trình nghiệp vụ và hồ sơ của từng doanh nghiệp.
Khi được cấp phép, các doanh nghiệp có thể thực hiện nhiều nghiệp vụ như tổ chức giao dịch, tự doanh, lưu kí tài sản mã hóa và xây dựng đề án phát hành.
Điều này cho thấy thị trường tài sản mã hóa nếu được hình thành sẽ không chỉ là nơi mua bán tài sản. Một hệ sinh thái với nhiều lớp dịch vụ, từ giao dịch, lưu kí đến phát hành, sẽ cần được vận hành trong một khuôn khổ quản lí chặt chẽ.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, việc xây dựng thị trường phải đi cùng với các quy định rõ ràng về phân loại tài sản, thuế, cấp phép và cơ quan quản lí.
Ông cho rằng Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm quốc tế, nhưng không nên sao chép máy móc mà cần thiết kế cơ chế phù hợp với điều kiện trong nước.
Nếu cơ quan quản lí đang tập trung vào điều kiện để các sàn có thể vận hành an toàn, thì từ phía doanh nghiệp, vấn đề được quan tâm hàng đầu lại là ranh giới hoạt động.
Doanh nghiệp cần ranh giới pháp lí rõ, thị trường cần kiểm soát rủi ro
Luật sư Phan Vũ Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông - Điện tử TP.HCM (EIC), Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam, cho rằng cần phân tách rõ “không gian kĩ thuật” và “không gian pháp lí”.
Theo ông, một doanh nghiệp cung cấp công nghệ để ghi nhận, xác thực hoặc hỗ trợ quản lí tài sản không nhất thiết đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đó đang cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa.
Việc phân định rõ hai nhóm hoạt động này có ý nghĩa quan trọng đối với hệ sinh thái công nghệ trong nước. Nếu mọi doanh nghiệp cung cấp hạ tầng blockchain đều bị xem như một chủ thể kinh doanh tài sản mã hóa, không gian đổi mới sáng tạo có thể bị thu hẹp.
Ngược lại, khi ranh giới được xác định minh bạch, các doanh nghiệp công nghệ có thể tiếp tục phát triển hạ tầng, phần mềm và công cụ kĩ thuật cho thị trường mà không bị đánh đồng với những chủ thể trực tiếp cung cấp dịch vụ tài chính.
Luật sư Phan Vũ Tuấn đồng thời cho rằng Việt Nam nên nghiên cứu cơ chế mở đường cho các token do người Việt phát triển cũng như tài sản mã hóa nước ngoài đáp ứng các tiêu chuẩn phù hợp.
Một hướng đáng chú ý là thúc đẩy mã hóa tài sản thực, trong đó có tài sản văn hóa và tài sản trí tuệ. Theo ông, đây có thể là những nhóm tài sản phù hợp để mở đường cho quá trình mã hóa bởi giá trị tương đối dễ nhận diện, trong khi blockchain có thể hỗ trợ xác thực, quản lí và giao dịch.
Nếu tài sản thực được đưa lên blockchain một cách có kiểm soát, thị trường có thể mở rộng vượt khỏi phạm vi giao dịch các tài sản mã hóa thuần túy và tiến tới kết nối với nền kinh tế thực.
Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam cũng đặt yêu cầu an ninh mạng, dữ liệu và kiểm soát rủi ro ngang hàng với mục tiêu thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Theo ông, tài sản mã hóa là mô hình mới và tiềm ẩn nhiều rủi ro, do đó cần có cơ chế kiểm soát tương ứng để bảo vệ nhà đầu tư và bảo đảm an toàn hệ thống.
Quan điểm này cho thấy bài toán của Việt Nam không chỉ là làm thế nào để thị trường tài sản mã hóa xuất hiện sớm, mà quan trọng hơn là làm thế nào để thị trường vận hành bền vững.
Một thị trường có thể thu hút dòng tiền nhanh chóng nếu thiếu cơ chế kiểm soát, nhưng cũng có thể tạo ra rủi ro lớn cho nhà đầu tư và hệ thống tài chính. Ngược lại, một khuôn khổ quá chặt có thể khiến doanh nghiệp công nghệ và dòng vốn hợp pháp tìm đến những thị trường khác. Vì vậy, khoảng trống chính sách cần được xử lí theo hướng vừa tạo không gian thử nghiệm vừa duy trì hàng rào bảo vệ.
Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam cho rằng Việt Nam có thể hình thành các không gian thí điểm tài sản số tại những trung tâm tài chính quốc tế như TP.HCM và Đà Nẵng. Trong đó, cơ chế thí điểm cần quy định cụ thể về phạm vi, thời gian, đối tượng tham gia, tiêu chí đầu vào, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư. Cách tiếp cận này cho phép Việt Nam kiểm chứng mô hình trước khi mở rộng trên diện rộng.
Nếu các điều kiện được đáp ứng, thị trường tài sản mã hóa có thể tạo ra nhiều lớp giá trị hơn một kênh đầu tư. Nó có thể trở thành hạ tầng để mã hóa tài sản thực, hỗ trợ huy động vốn, kết nối nguồn lực quốc tế và thúc đẩy kinh tế số.
Nhưng để đi đến đó, Việt Nam cần vượt qua một chặng đường quan trọng: Từ chấp thuận về nguyên tắc đến cấp phép chính thức, từ xây dựng sàn đến hình thành một hệ sinh thái minh bạch, an toàn.
Nói cách khác, 5 doanh nghiệp được chấp thuận về nguyên tắc mới là điểm khởi đầu, chứ chưa phải thời điểm thị trường tài sản mã hóa Việt Nam chính thức mở cửa. Chất lượng của khung pháp lí, năng lực công nghệ và khả năng kiểm soát rủi ro sẽ quyết định thị trường này trở thành một cấu phần thực chất của nền kinh tế số hay chỉ dừng lại ở một không gian giao dịch mới.