Sản phẩm OCOP Cần Thơ - nhiều thách thức trên thị trường

Từ những đặc sản mang đậm bản sắc vùng sông nước đến các sản phẩm chế biến có hàm lượng công nghệ ngày càng cao. Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang tạo nên diện mạo mới cho kinh tế nông thôn Cần Thơ. Tuy nhiên, bên cạnh sự tăng trưởng mạnh mẽ về số lượng, các chủ thể OCOP vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn về thị trường tiêu thụ, logistics, chuyển đổi số và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Việc đẩy mạnh kết nối cung – cầu công nghệ, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại được xem là chìa khóa để sản phẩm OCOP của thành phố vươn xa hơn.

Bứt phá từ chương trình OCOP

Theo thống kê của ngành nông nghiệp, đến nay TP. Cần Thơ đã công nhận 903 sản phẩm OCOP với sự tham gia của 434 chủ thể sản xuất gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ kinh doanh. Trong đó có 657 sản phẩm đạt chuẩn 3 sao, 242 sản phẩm đạt chuẩn 4 sao và 4 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia.

Sự gia tăng nhanh chóng về số lượng cho thấy sức sống của chương trình OCOP tại địa phương. Nhiều sản phẩm từ lúa gạo, trái cây, thủy sản chế biến, thực phẩm đặc sản đến các sản phẩm thảo dược đã từng bước khẳng định thương hiệu trên thị trường. Đặc biệt, một số sản phẩm gạo chất lượng cao đã xây dựng được chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh từ vùng nguyên liệu, chế biến đến tiêu thụ.

Không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn, OCOP còn tạo động lực thúc đẩy khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế địa phương theo hướng bền vững. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh về số lượng cũng đặt ra yêu cầu mới về chất lượng, tiêu chuẩn hóa và khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Khoa học công nghệ (KHCN) là động lực nâng tầm sản phẩm

Phát biểu tại hoạt động “Kết nối cung cầu công nghệ - Sản phẩm chủ lực, OCOP gắn với truy xuất nguồn gốc TP. Cần Thơ năm 2026” tổ chức cuối tháng 5, Phó chủ tịch UBND TP. Cần Thơ Nguyễn Thị Ngọc Điệp nhấn mạnh KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của sản phẩm địa phương.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, với vai trò là đô thị hạt nhân của vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), Cần Thơ luôn quan tâm thúc đẩy ứng dụng và chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ vào nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông – thủy sản, phát triển sản phẩm chủ lực và sản phẩm OCOP. Thành phố cũng triển khai đồng bộ các kế hoạch về truy xuất nguồn gốc, từng bước chuẩn hóa sản phẩm thông qua mã số, mã vạch, tem điện tử và nền tảng số.

Cùng với đó, hoạt động kết nối cung cầu công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo không gian liên kết thực chất giữa nhà khoa học, viện trường, doanh nghiệp và các chủ thể sản xuất. Qua đó, các kết quả nghiên cứu có thể nhanh chóng đi vào thực tiễn, góp phần giải quyết các bài toán về chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch và nâng cao giá trị gia tăng.

Những điểm nghẽn cần tháo gỡ

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, các chủ thể OCOP vẫn đang đối mặt với không ít thách thức. Phần lớn sản phẩm sản xuất ở quy mô nhỏ, khả năng kiểm soát chất lượng đồng đều giữa các lô hàng còn hạn chế. Công nghệ chế biến sâu chưa được đầu tư đồng bộ khiến giá trị gia tăng chưa cao.

Một khó khăn khác là năng lực quản trị và nguồn nhân lực. Nhiều hợp tác xã phát triển từ mô hình kinh tế hộ gia đình nên còn thiếu kinh nghiệm quản trị hiện đại, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường. Việc thu hút lao động trẻ có trình độ, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và thương mại điện tử, vẫn là bài toán khó.

Ở góc độ thị trường, nhiều sản phẩm OCOP dù có chất lượng tốt nhưng gặp trở ngại khi tiếp cận các siêu thị và chuỗi bán lẻ lớn do yêu cầu khắt khe về sản lượng, tiêu chuẩn và tính ổn định nguồn cung. Chi phí logistics còn cao cũng làm giảm sức cạnh tranh khi mở rộng thị trường ngoài vùng.

Bên cạnh đó, kỹ năng xúc tiến thương mại số của nhiều chủ thể còn hạn chế. Không ít cơ sở sản xuất vẫn lúng túng trong việc xây dựng gian hàng trực tuyến, quảng bá trên nền tảng số hay kể câu chuyện sản phẩm để tạo sự khác biệt.

Kết nối cung cầu để OCOP vươn xa

Theo Giám đốc Sở Kh&CN TP. Cần Thơ Ngô Anh Tín, việc phát triển OCOP trong giai đoạn mới cần gắn chặt với đổi mới công nghệ, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số. Sở KC&CN đang đẩy mạnh vai trò kết nối giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp và hợp tác xã nhằm đưa các giải pháp KHCN phù hợp vào sản xuất.

TS. Ngô Anh Tín cho rằng bên cạnh hỗ trợ kỹ thuật, cần tăng cường các hoạt động kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số. Đây là hướng đi giúp các chủ thể OCOP tiếp cận khách hàng rộng hơn, giảm phụ thuộc vào kênh bán hàng truyền thống.

Với nền tảng hơn 900 sản phẩm OCOP cùng sự đồng hành của KHCN, Cần Thơ đang có nhiều cơ hội để nâng tầm các đặc sản địa phương. Khi những điểm nghẽn về công nghệ, thị trường và liên kết chuỗi được tháo gỡ, sản phẩm OCOP không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn trở thành đại diện cho hình ảnh nông nghiệp hiện đại, sáng tạo của thành phố trung tâm vùng ĐBSCL.