Sàn thương mại điện tử tăng phí đến “nghẹt thở”, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia vào cuộc

Rà soát, giám sát việc tăng phí

Theo đó, thời gian gần đây, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ghi nhận thông tin phản ánh liên quan đến việc một số nền tảng thương mại điện tử điều chỉnh, áp dụng các chính sách phí mới đối với người bán hàng trên nền tảng kể từ tháng 5/2026, trong đó có Shopee và TikTok Shop.

Theo phản ánh và thông tin thị trường, việc điều chỉnh tăng các loại phí cố định, phí xử lý giao dịch và một số loại phí dịch vụ có thể tác động đáng kể đến chi phí vận hành chung của các nhà bán hàng trên nền tảng. Từ đó, việc tăng những loại phí này gián tiếp ảnh hưởng đến giá bán dành cho người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Trên cơ sở các thông tin, phản ánh tiếp nhận được, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ngày 18/5, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã có văn bản đề nghị các doanh nghiệp liên quan cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ công tác rà soát, giám sát theo quy định của pháp luật về cạnh tranh.

Đồng thời, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đề nghị doanh nghiệp cử đại diện làm việc để trao đổi, làm rõ một số nội dung liên quan đến việc áp dụng và điều chỉnh các chính sách phí đối với người bán hàng trên nền tảng.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng đang tiếp tục làm việc với các nhà bán hàng và các đơn vị liên quan nhằm thu thập thêm thông tin, đánh giá tác động của việc điều chỉnh chính sách phí nói trên của một số nền tảng số đối với môi trường cạnh tranh, hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng trên môi trường số tại Việt Nam.

Các nền tảng thương mại điện tử tăng phí đến “nghẹt thở”

Theo phản ánh của nhiều nhà bán hàng trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, TikTok Shop…, thời gian qua, các nền tảng này liên tục đưa ra áp dụng biểu phí mới, đẩy tổng chi phí vận hành (bao gồm cả các gói dịch vụ phụ trợ) của nhà bán hàng lên mức kỷ lục, chạm ngưỡng tỷ trọng chiếm 25 - 30% doanh thu đơn hàng.

Cụ thể, đầu năm 2026, Shopee nâng mức phí xử lý giao dịch đối với các hình thức thanh toán bằng thẻ tín dụng/ghi nợ hoặc trả góp từ 4,91% lên 6% trên mỗi đơn hàng thành công.

Trong khi đó từ tháng 5/2026, các sàn đồng loạt tăng mạnh phí hoa hồng cố định theo ngành hàng. TikTok Shop tăng phí hoa hồng đối với shop thường lên mức 1- 4% và shop chính hãng (Mall) lên 1,21 - 7,7%. Shopee áp dụng biểu phí cố định mới với mức phí dao động 8,8-11,7% tùy ngành hàng đối với shop thường. Đối với những nhóm ngành có độ cạnh tranh và biên lợi nhuận cao (thời trang, mỹ phẩm, sức khỏe và làm đẹp, mẹ và bé), phí cố định mới bị đẩy lên mức phổ biến 15-17,8%.

Một loại phí mới là phí duy trì hiển thị. Shopee đưa vào áp dụng cơ chế tự động trích tối thiểu 1% giá trị đơn hàng thành công để nạp thẳng vào tài khoản quảng cáo của shop nhằm “duy trì hiển thị” cho gian hàng, khiến nhà bán hàng phải gồng thêm chi phí. Cùng với đó, phí dịch vụ và gói thúc đẩy bán hàng cũng tiếp tục được duy trì để các nhà bán hàng (shop) tham gia những chương trình như Voucher Xtra, Freeship Xtra, Hoàn Xu, tiếp thị liên kết (Affiliate/KOL). Ngoài ra, chi phí chạy quảng cáo đấu thầu từ khóa nội sàn ngày càng đắt đỏ, các nhà bán hàng phải tham gia để tối ưu hóa tỷ lệ chuyển đổi ra đơn hàng.

Có thể thấy, việc Shopee và TikTok Shop tăng phí dẫn đến sự ảnh hưởng gần như toàn thị trường bởi 2 sàn này hiện đang chiếm tới 98% thị phần thương mại điện tử B2C tại Việt Nam. Động thái tăng phí của các sàn được cho là nhằm tái cơ cấu chi phí để tối ưu hóa lợi nhuận sau nhiều năm chịu lỗ để trợ giá, tặng mã giảm giá và miễn phí vận chuyển nhằm thâu tóm người dùng và các nhà bán hàng. Đến thời điểm này, khi các shop và nhà bán hàng đã phụ thuộc nhiều vào các nền tảng thương mại điện tử, người tiêu dùng cũng đã quá quen với mua sắn trên các sàn, chính là thời điểm chín mùi để các sàn từng bước tăng phí và đẻ thêm phí mới.

“

Hệ lụy là biên lợi nhuận của các shop bị bào mòn. Nhiều nhà bán hàng nhỏ lẻ sau khi trừ đi tất cả các loại phí sàn, chi phí đóng gói, hoàn trả hàng và logistics, biên lợi nhuận thực tế chỉ còn khoảng 5% - 8%, thậm chí nhiều shop rơi vào tình cảnh càng bán nhiều càng lỗ lớn.

Quy mô thị trường thương mại điện tử hàng chục tỉ USD

Theo số liệu tổng hợp, quy mô giá trị hàng hóa, dịch vụ giao dịch (GMV) thương mại điện tử B2C tại Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 31tỉ USD, tăng khoảng 25% so với năm 2024, và thuộc nhóm thị trường tăng trưởng nhanh nhất khu vực ASEAN.

Dự báo năm 2026, quy mô thị trường có thể đạt khoảng 35-40 tỉ USD, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh nhờ tỷ lệ người dùng Internet cao, dân số trẻ và sự phát triển của xu hướng “shoppertainment” - mua sắm kết hợp giải trí thông qua video ngắn và livestream.

Shopee và TikTok Shop tiếp tục giữ vị trí số 1 và số 2 trong danh sách 10 nền tảng dẫn đầu thị trường thương mại điện tử B2C tại Việt Nam.

Trong bối cảnh lĩnh vực thương mại điện tử tiếp tục tăng trưởng nhanh và có mức độ tập trung cao trên thị trường nền tảng số trung gian bán lẻ, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá các diễn biến của thị trường, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để xem xét, xác minh các dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh hoặc những quan ngại về cạnh tranh có thể phát sinh, qua đó kịp thời can thiệp, góp phần bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch và bền vững trên không gian số.