Siêu trí tuệ: Lợi ích và rủi ro qua góc nhìn của 5 kiến trúc sư AI
Siêu trí tuệ có thể được các công ty và chính phủ triển khai rộng rãi trước khi thiết lập biện pháp an toàn.
Trong các cuộc phỏng vấn với trang Insider, Craig Mundie và bốn cựu lãnh đạo khác từ OpenAI, Google, DeepMind, Nhà Trắng đã mô tả một tương lai nơi các hệ thống AI (trí tuệ nhân tạo) ngày càng có năng lực hơn, tự chủ hơn và khó kiểm soát hơn.
Theo 5 kiến trúc sư AI, công nghệ này đang phát triển nhanh hơn khả năng quản lý của xã hội.
Những năm tới, AI có thể làm thay đổi thị trường lao động, tạo ra tình trạng tập trung quyền lực và rủi ro mới, từ tấn công mạng đến vũ khí tự động. Ngoài ra, AI cũng mang lại những đột phá trong y tế và giáo dục.
Cuối cùng, kết quả tốt hay xấu phụ thuộc vào cách con người lựa chọn triển khai AI, họ nói.
Việc làm có thể biến mất nhanh hơn
Craig Mundie, cựu giám đốc nghiên cứu và chiến lược ở Microsoft, cho biết AI không còn chỉ là công cụ mà đang trở nên gần giống trí tuệ độc lập, có thể định hình lại xã hội.
Mo Gawdat, cựu giám đốc kinh doanh của Google, cho biết AI có thể thay thế mọi việc làm trong vòng chưa đầy 5 năm, bắt đầu từ công việc trí tuệ và cuối cùng mở rộng sang lao động chân tay.
“AI sẽ có vai trò quan trọng trong đời thực, có thể mang vác đồ vật, di chuyển mọi thứ và dần thay thế mọi công việc, cả về trí óc lẫn lao động chân tay”, Mo Gawdat dự báo.
Camille Stewart Gloster, cựu Phó giám đốc An ninh mạng Quốc gia của Nhà Trắng từ năm 2022 đến 2024, cho biết các công ty đang tái cấu trúc công việc. Các nhiệm vụ như nghiên cứu ban đầu và xem xét tài liệu đang bị thu hẹp, qua đó định hình lại các vị trí cấp thấp.
Bà mô tả thị trường lao động trước đây có rất nhiều việc cho người mới vào nghề, nhưng giờ đang giảm đi, còn các vị trí đòi hỏi có kinh nghiệm lại ngày càng nhiều hơn. Quá trình chuyển đổi đó có thể khiến nhiều người lao động bị bỏ lại phía sau.
Camille Stewart Gloster cho rằng một số công ty đang cắt giảm nhân sự trước khi hiểu rõ sẽ cần những kỹ năng gì trong tương lai và gọi đó là động thái vội vàng.
Daniel Kokotajlo, cựu nhà nghiên cứu OpenAI, nhận định sự chuyển đổi có thể không diễn ra dần dần. Thay vào đó, AI có thể “ập đến một cách mạnh mẽ”, tự động hóa hàng loạt công việc và tác động đến phần lớn nền kinh tế chỉ trong thời gian ngắn.
Công nghệ mạnh mẽ nhưng thiếu các biện pháp kiểm soát
Ramana Kumar, cựu nhà khoa học nghiên cứu của DeepMind, cho biết các AI hiện nay được tạo ra để nói sao cho thuyết phục chứ không phải lúc nào cũng đúng sự thật. Điều đó khiến chúng hữu ích, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro.
Daniel Kokotajlo nói thêm rằng các mô hình AI hiện nay thiếu các biện pháp kiểm soát đáng tin cậy, có thể tạo ra thông tin sai lệch dù đã được huấn luyện để không làm như vậy. Mối lo ngại càng tăng lên khi các hệ thống AI đạt được tính tự chủ cao hơn.
AI trong tương lai có thể tích hợp lượng thông tin khổng lồ theo những cách mà con người không thể, mang lại lợi thế độc nhất trong việc giải quyết các vấn đề phức tạp, Craig Mundie nói.
Khả năng đó có thể mở ra những tiến bộ lớn. Craig Mundie chỉ ra y tế là một trong những lĩnh vực chịu tác động rõ rệt nhất, vì AI có thể xác định nguyên nhân gốc rễ của bệnh bằng cách phân tích toàn bộ cơ thể con người, thay vì chỉ được dùng trong các chuyên khoa nhất định.
"Bạn không cần phải hỏi cùng một câu hỏi với 10 chuyên gia. Máy móc sẽ làm điều đó cho bạn", Craig Mundie cho hay.
Tuy nhiên, sức mạnh này cũng tạo ra những lỗ hổng mới. Stewart Gloster cảnh báo rằng AI tạo sinh có thể mở rộng quy mô các mối đe dọa mạng, khiến việc lừa đảo trở nên thuyết phục và dễ thực hiện hơn.
“Họ cũng có thể sử dụng AI tạo sinh để tìm hiểu rất nhiều về bạn, nhanh chóng điều chỉnh cách giao tiếp để gây hại cho bạn và lấy thông tin từ bạn”, Stewart Gloster nói.
Cuộc đua xây dựng siêu trí tuệ đang làm gia tăng rủi ro
Một số chuyên gia chỉ ra rằng sự cạnh tranh giữa các công ty và quốc gia là động lực chính của rủi ro.
Các công ty và chính phủ đang chạy đua để xây dựng AI mạnh mẽ hơn một cách nhanh chóng, từ đó có thể dẫn đến việc triển khai rộng rãi siêu trí tuệ trước khi các biện pháp an toàn được thiết lập, theo Daniel Kokotajlo.
“Tôi nghĩ rằng áp lực chạy đua này sẽ khiến nhà lãnh đạo của các quốc gia và công ty tích cực triển khai trí tuệ siêu việt của họ vào nền kinh tế và cả quân đội”, ông nói.
Một mối lo ngại khác là sự tập trung quyền lực, theo Ramana Kumar. Các tổ chức kiểm soát trung tâm dữ liệu và mô hình có thể nắm giữ ảnh hưởng không cân xứng với cách thức sử dụng và triển khai AI.
Điều đó khiến việc điều chỉnh trở nên khó khăn hơn. Stewart Gloster cho biết một số chính phủ vẫn đang tìm cách xác định những quy định cần thiết, trong khi nhiều công ty cũng chưa rõ nên ưu tiên kỹ năng và hệ thống AI nào.
Stewart Gloster là người tư vấn cho các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo doanh nghiệp và tổ chức toàn cầu về công nghệ, an ninh mạng và an ninh quốc gia.
Một tương lai được định hình bởi các quyết định của con người
Bất chấp những rủi ro, các chuyên gia đã mô tả những lợi ích tiềm năng có thể định hình lại cuộc sống hàng ngày. Đặc biệt, AI có thể đóng vai trò như gia sư thường xuyên, giúp việc học tập dễ dàng hơn trước, Craig Mundie cho hay. Công nghệ này cũng có thể đẩy nhanh các khám phá khoa học, nghiên cứu khí hậu, điều trị y tế.
Có chuyên gia hình dung ra một tương lai nơi công việc trở nên ít quan trọng hơn.
Ramana Kumar cho rằng AI có thể giảm nhu cầu làm việc nhiều giờ, giúp con người có thêm thời gian cho những hoạt động khác, dù điều đó đòi hỏi những thay đổi trong cách vận hành hệ thống thu nhập và kinh tế.
Cuối cùng, Mo Gawdat cho rằng: “Nếu được áp dụng tốt, AI có thể dẫn đến một xã hội thịnh vượng hơn. Nếu bị áp dụng sai, AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng, làm xói mòn niềm tin và tập trung quyền lực”.
"Công nghệ thường mang tính trung lập. Chính những gì con người làm với chúng mới tạo nên sự khác biệt", ông nói thêm
AI có thể trở thành hệ thống mạnh mẽ nhất mà con người từng tạo ra. Điều gì xảy ra tiếp theo phụ thuộc ít hơn vào chính máy móc và nhiều hơn vào những người định hình chúng.
