Singapore hướng tới làm 'Thụy Sĩ' của thế giới trí tuệ nhân tạo

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, các công ty khởi nghiệp công nghệ của Trung Quốc đang đặt nhiều kỳ vọng vào việc có thể thiết lập hoạt động tại quốc đảo này để né tránh tầm nhìn giám sát của chính quyền sở tại. Cùng lúc đó, các doanh nghiệp Mỹ cũng ồ ạt tìm đến đây để thu hút nguồn nhân tài quốc tế mà không phải đối mặt với những cơn đau đầu mang tên quy định thị thực ngày càng khắt khe ở quê nhà.

Vùng an toàn cho sở hữu trí tuệ và bài toán nhân sự

Quốc đảo sư tử từ lâu đã luôn được giới đầu tư xem là một “con cưng” nhờ lập trường thân thiện với doanh nghiệp và lực lượng lao động sử dụng song ngữ Anh - Trung thành thạo. Giờ đây, khi Mỹ và Trung Quốc đang lao vào một cuộc cạnh tranh khốc liệt nhằm giành vị trí thống trị công nghệ thông qua các lệnh kiểm soát xuất khẩu và hạn chế nhân tài, Singapore lại được nhìn nhận như một nơi để các công ty giữ khoảng cách an toàn với cả hai siêu cường.

Việc thiết lập trụ sở tại Singapore mang lại rất nhiều sự an tâm cho các khách hàng quốc tế. Ông Kerry Goh, Giám đốc điều hành của quỹ Kamet Capital, đánh giá rằng sở hữu trí tuệ của các công ty khởi nghiệp khi đặt trên hòn đảo này sẽ hoàn toàn độc lập và không phải chịu các biện pháp kiểm soát từ bất kỳ bên nào, cũng giống như Thụy Sĩ trong thế giới tiền tệ.

Ông Goh đã trực tiếp tư vấn cho hai cựu giám đốc điều hành của tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc là Alibaba. Những người này đang tìm kiếm nguồn vốn đầu tư để thành lập doanh nghiệp video trí tuệ nhân tạo có tên Topview tại Singapore. Sự chuyển dịch này là bước đi đón đầu tâm lý e ngại của các khách hàng quốc tế đối với sự giám sát chặt chẽ từ phía chính phủ Trung Quốc.

Ông Goh chia sẻ một góc nhìn rất thực tế về trường hợp của Topview: “Khách hàng của bạn không phải là người Trung Quốc. Sản phẩm này cũng không có sẵn ở Trung Quốc”. Theo ông, việc thiết lập cửa hàng tại Singapore sẽ gia tăng đáng kể cơ hội bán sản phẩm sang thị trường Mỹ. Tính đến năm 2024, Topview đã nhận được khoản đầu tư trị giá hơn 8 triệu USD từ quỹ Kamet.

Sự cạnh tranh công nghệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã bị đẩy lên mức đỉnh điểm trong nhiệm kỳ đầu tiên của cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump thông qua các tuyên bố về rủi ro an ninh quốc gia. Các công ty công nghệ đã phải lèo lái con thuyền kinh doanh của mình qua hàng loạt biện pháp trả đũa lẫn nhau. Tình trạng này càng trở nên tồi tệ hơn trong nhiệm kỳ thứ hai của ông cùng với sự lan rộng nhanh chóng của công nghệ trí tuệ nhân tạo.

Mọi thứ còn phức tạp hơn khi các hãng công nghệ phải đối phó với quyết định cải tổ hệ thống thị thực H-1B dành cho lao động tay nghề cao của ông Trump. Sự thay đổi chính sách đột ngột này đã làm lung lay nghiêm trọng hoạt động của các công ty vốn thường xuyên đưa chuyên gia quốc tế đến Mỹ làm việc. Quá trình xin thị thực tại Mỹ đã trở nên khó đoán hơn rất nhiều với thời gian xử lý kéo dài, các bước sàng lọc gắt gao và chi phí đắt đỏ.

Nguy cơ rủi ro từ những lằn ranh địa chính trị

Những khó khăn tại Mỹ vô hình trung lại củng cố thêm tham vọng của Singapore trong việc trở thành một nền kinh tế được dẫn dắt bởi trí tuệ nhân tạo hàng đầu thế giới. Quốc gia này đã nhanh chóng tung ra các sáng kiến chiến lược như cấp thị thực đặc biệt cho nhân tài công nghệ và áp dụng chính sách giảm thuế ưu đãi cho việc đăng ký sở hữu trí tuệ.

Môi trường thuận lợi này đã thu hút dòng vốn đầu tư từ các công ty thuộc mọi quy mô và khu vực địa lý. Hệ sinh thái này lôi kéo hàng loạt doanh nghiệp Trung Quốc muốn rũ bỏ những định kiến chính trị bằng cách khoác lên mình lớp vỏ bọc là một pháp nhân Singapore. Đồng thời, nó cũng mở rộng vòng tay đón các kỹ sư cho các tập đoàn Mỹ mà không gặp phải rào cản thị thực.

Tuy nhiên, sức hút mãnh liệt của Singapore hoàn toàn có thể làm nảy sinh những rủi ro pháp lý mới. Trong khi quốc đảo này nỗ lực thu hút nhân tài, các siêu cường lại đang ráo riết bảo vệ kho tàng công nghệ của họ. Mỹ đã kiên quyết ngăn chặn Nvidia bán các vi mạch cao cấp nhất cho Trung Quốc và chặn đứng quyền truy cập vào các thiết bị sản xuất bán dẫn.

Ở chiều ngược lại, chính phủ Trung Quốc cũng có những động thái cứng rắn không kém. Nước này đã áp dụng lệnh cấm đi lại đối với các nhà sáng lập của công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo Manus. Quyết định này được đưa ra sau khi Manus rời khỏi Trung Quốc để chuyển đến hoạt động tại Singapore vào năm ngoái và sau đó được tập đoàn Meta của Mỹ mua lại.

Các cơ quan quản lý Trung Quốc cũng đã yêu cầu công ty MiroMind không được cử nhân tài ra nước ngoài sau khi đơn vị này rời khỏi thị trường nội địa để mở văn phòng tại Singapore, Nhật Bản và Mỹ. Ông Chong Ja Ian, một nhà khoa học chính trị tại Đại học Quốc gia Singapore, nhận định rằng sự phân tách công nghệ ngày càng gay gắt có thể đặt Singapore vào thế khó.

Vị chuyên gia này phân tích: “Có một rủi ro là Singapore bị xem là một vùng xám cho các hoạt động chuyển giao công nghệ mà một hoặc cả hai chính phủ lớn đều không cho phép diễn ra”. Ông cũng đưa ra lời cảnh báo: “Điều đó có thể dẫn đến việc các biện pháp hạn chế sẽ bị áp đặt trực tiếp lên Singapore”.

Đối với một nhà sáng lập người Trung Quốc, việc thành lập công ty tại Singapore chỉ thực sự có ý nghĩa nếu họ chấp nhận cắt đứt mọi mối liên hệ pháp lý với quê nhà. Họ không thể giữ hộ chiếu Trung Quốc, không được phép thuê kỹ sư tại đại lục và phải đảm bảo rằng doanh thu, dữ liệu lưu trữ cũng như trụ sở chính của công ty không nằm trên lãnh thổ Trung Quốc. Dù phải đối mặt với nhiều rào cản đan xen, quy trình nhập cảnh thân thiện với tỷ lệ phê duyệt thẻ việc làm có lúc chỉ mất vỏn vẹn ba ngày vẫn đang giúp Singapore trở thành bến đỗ an toàn nhất cho nhân tài công nghệ toàn cầu.