'Số hóa thủ tục' đến cuộc chơi làm chủ công nghệ ở Đồng Nai
Sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Đồng Nai đứng trước yêu cầu phải thay đổi cách quản trị và mô hình tăng trưởng.
Chuyển đổi số được đặt vào vị trí trung tâm, nhưng thách thức lớn nhất không nằm ở việc mua thêm thiết bị hay phần mềm; mà là khả năng làm chủ dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực để tạo ra một nền kinh tế số thực chất.
Dữ liệu chưa thông, chuyển đổi số khó tạo đột phá
Theo dự thảo Đề án Chuyển đổi số toàn diện TP. Đồng Nai giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035. Chuyển đổi số được xác định là một trong những động lực quan trọng để địa phương đạt mục tiêu tăng trưởng mới.
Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt tốc độ tăng trưởng GRDP trên 10%/năm, quy mô GRDP vượt 1,2 triệu tỉ đồng, GRDP bình quân đầu người trên 250 triệu đồng. Trong đó, kinh tế số phải đóng góp tối thiểu 30% GRDP. Đây là mục tiêu lớn đối với một địa phương vốn có thế mạnh về công nghiệp nhưng nền tảng kinh tế số vẫn còn hạn chế.
Dự thảo đề án xác định dữ liệu là "hạ tầng mới" của thành phố. Đồng Nai sẽ xây dựng kho dữ liệu dùng chung, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, thay vì tiếp tục phát triển những hệ thống riêng lẻ, thiếu khả năng chia sẻ.
Những nền tảng ban đầu đã được hình thành. Hiện 100% xã, phường kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng; tỉ lệ phủ sóng 4G đạt 100%, 5G đạt 84,1%. Thành phố cũng tiếp nhận, nâng cấp Trung tâm dữ liệu của tỉnh Đồng Nai và Bình Phước trước đây.
Trong cải cách hành chính, tỉ lệ hồ sơ thủ tục hành chính xử lí trực tuyến đạt 91%. Đồng Nai đứng thứ 3/34 tỉnh, thành phố về chỉ số cải cách hành chính năm 2025. Khối Đảng bộ cũng là một trong những đơn vị đi đầu khi thí điểm thành công 4 dịch vụ công trực tuyến.
Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực là những điểm nghẽn cần được tháo gỡ. Đó là, dữ liệu giữa các ngành vẫn chưa được kết nối đồng bộ. Hạ tầng công nghệ tại một số cơ quan còn hạn chế. Nhân lực công nghệ thông tin ở cấp cơ sở còn thiếu và mỏng.
Đáng chú ý, tỉ trọng kinh tế số của Đồng Nai năm 2025 mới đạt 7,88%, thấp hơn mức trung bình cả nước 14,02%. Khoảng cách này cho thấy chuyển đổi số của địa phương vẫn đang ở giai đoạn tạo nền móng, chưa thực sự trở thành động lực tăng trưởng.
Với người dân, chuyển đổi số không được đo bằng số lượng phần mềm được triển khai, mà bằng việc họ có bớt thời gian chờ đợi hay không. Anh Nguyễn Văn Minh (người dân phường Trấn Biên) kì vọng các thủ tục hành chính sẽ được xử lý nhanh gọn hơn. Người dân cần những dịch vụ số đơn giản, dễ sử dụng, minh bạch, thay vì phải thực hiện nhiều bước trung gian. Đặc biệt trong những lĩnh vực gắn trực tiếp với đời sống như đất đai, nhà ở, dịch vụ công cộng.
Ở góc nhìn doanh nghiệp, anh Trần Đình - Giám đốc Công ty TNHH Tân Thuận (TP. Đồng Nai), cho rằng chuyển đổi số phải đi cùng cải cách thể chế. Doanh nghiệp cần một môi trường đầu tư thuận lợi hơn. Trong đó các thủ tục như cấp giấy chứng nhận đầu tư, thuế, hồ sơ sản xuất kinh doanh được rút ngắn thời gian xử lí. Mặt khác, những chính sách ưu đãi đủ hấp dẫn để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, mở rộng sản xuất.
Đồng Nai phải tạo năng lực công nghệ mới
Dự thảo đề án đặt trọng tâm vào việc ứng dụng AI, Big Data, blockchain, IoT để xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Hướng đi chiến lược là hình thành không gian kinh tế số quanh sân bay Long Thành. Đồng Nai định hướng xây dựng nền tảng logistics số, kết nối sân bay với cảng biển, khu thương mại tự do và hệ thống khu công nghiệp.
Nổi bật là, Khu công nghệ số tập trung Long Thành với diện tích 119 ha, dự kiến khởi công tháng 9/2026. Dự án được kì vọng trở thành trung tâm thu hút các lĩnh vực công nghệ cao như thiết kế vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và robot.
Trong quản trị đô thị, Đồng Nai hướng tới xây dựng bản sao số (Digital Twin), mô hình thông tin thành phố (CIM) cho khu vực đô thị sân bay Long Thành và hành lang sông Đồng Nai. Khi dữ liệu được tích hợp, thành phố có thể dự báo, mô phỏng các vấn đề về giao thông, ngập lụt, quy hoạch trước khi đưa ra quyết định đầu tư.
Theo TS. Nguyễn Văn Tân - Phó hiệu trưởng Trường Đại học Lạc Hồng, thách thức lớn nhất của Đồng Nai không phải tiếp cận công nghệ mới, mà làm chủ công nghệ và tạo ra năng lực đổi mới sáng tạo trong chính địa phương. Đồng Nai có nền công nghiệp lớn nhưng phần lớn doanh nghiệp vẫn đang ở vai trò sử dụng công nghệ. Muốn nâng cấp chuỗi giá trị, địa phương cần hình thành năng lực nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ.
Một hướng đi được TS. Nguyễn Văn Tân đề xuất là phát triển robot “Made in Đồng Nai”. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần liên kết với doanh nghiệp để đưa sản phẩm nghiên cứu vào thực tế sản xuất. Từ đó góp phần chuyển đổi các nhà máy truyền thống thành nhà máy thông minh.
Cùng với công nghệ, nhân lực là yếu tố quyết định. Đồng Nai cần chuẩn bị nguồn nhân lực cho các lĩnh vực AI, IoT, Big Data và bán dẫn. Mô hình “giáo viên số” với nền tảng số riêng và trợ lý AI hỗ trợ giảng dạy là một gợi ý để đưa năng lực số vào giáo dục từ sớm.
TS. Nguyễn Văn Tân cũng đề xuất các trường đại học trở thành trung tâm ươm mầm doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Những ý tưởng nghiên cứu, sáng chế của giảng viên, sinh viên cần được kết nối với doanh nghiệp, quỹ đầu tư để trở thành sản phẩm thương mại.
Trong phát triển đô thị, Đồng Nai cần đẩy mạnh ứng dụng AI trong quản lý hành chính, y tế, giáo dục, logistics. Các nền tảng cảng số, cảng xanh, cửa khẩu số sẽ giúp địa phương khai thác lợi thế từ sân bay Long Thành và vị trí cửa ngõ vùng Đông Nam Bộ. Đặc biệt, hệ thống dữ liệu không gian kết hợp GIS, BIM và nền tảng tính toán lớn sẽ là nền móng để xây dựng đô thị có khả năng dự báo và vận hành thông minh.
Theo TS. Nguyễn Văn Tân, chuyển đổi số cũng phải bảo đảm mọi người dân đều được tham gia. Các khu vực khó khăn, vùng đồng bào dân tộc cần được hỗ trợ về hạ tầng, kỹ năng số để không bị đứng ngoài quá trình phát triển. “Chuyển đổi số thành công không nằm ở số lượng công nghệ được đưa vào. Đó là khả năng tạo ra giá trị thực cho người dân, doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh mới cho thành phố”, ông Tân nhấn mạnh.
.jpg)
