Spotify sẽ phân biệt nghệ sĩ AI với người thật và ngừng đề xuất họ
Spotify đang siết quản lí các nghệ sĩ AI, trong đó dự kiến gắn nhãn “AI persona” trên hồ sơ nghệ sĩ và danh sách bài hát, đồng thời mặc định loại những tài khoản này khỏi hệ thống đề xuất cá nhân hóa.
Động thái dán nhãn nghệ sĩ AI nhằm bảo vệ tính xác thực của âm nhạc và hạn chế việc các nghệ sĩ giả chiếm lượt nghe của người sáng tạo thực.
Cuộc chiến chống nghệ sĩ AI trên nền tảng số
Từ tháng 9, những nghệ sĩ có danh tính được tạo hoàn toàn hoặc chủ yếu bằng AI có thể bắt đầu xuất hiện với nhãn “AI persona” trên Spotify. Nhãn này sẽ được hiển thị trực tiếp trên hồ sơ nghệ sĩ cũng như thông tin bài hát trong các playlist, giúp người nghe nhận biết họ đang thưởng thức sản phẩm của một nhân vật nhân tạo thay vì một nghệ sĩ thực sự.
Đáng chú ý hơn, Spotify cho biết các “AI persona” sẽ mặc định bị loại khỏi những hệ thống đề xuất được cá nhân hóa. Điều này có nghĩa một nghệ sĩ AI vẫn có thể được người dùng chủ động tìm kiếm và nghe, nhưng sẽ không dễ dàng xuất hiện trong những playlist hoặc đề xuất được thuật toán lựa chọn dựa trên thói quen nghe nhạc của từng người.
Đây là thay đổi đáng kể đối với nền tảng streaming lớn nhất thế giới, trong lúc AI đang khiến ranh giới giữa âm nhạc do con người sáng tác và sản phẩm do máy tạo ra ngày càng khó nhận biết.
Spotify cho rằng mối quan hệ giữa nghệ sĩ và người hâm mộ phải dựa trên sự tin tưởng và tính xác thực. Khi AI có khả năng tạo ra giọng hát, hình ảnh, tiểu sử và cả một “sự nghiệp” tưởng tượng cho một nhân vật, người nghe có thể dễ dàng tin rằng phía sau một hồ sơ nghệ sĩ là một con người thực.
Công ty cho biết người nghe đã thể hiện rõ rằng họ không muốn nhìn thấy một hồ sơ có vẻ như thuộc về một nghệ sĩ thật, rồi sau đó mới phát hiện nhân vật đó thực chất được tạo bằng AI.
Để giải quyết vấn đề, Spotify sẽ cho phép những người sáng tạo tự khai báo nếu danh tính nghệ sĩ của họ được tạo bằng AI. Tuy nhiên, nền tảng không dựa hoàn toàn vào cơ chế tự khai báo.
Spotify cho biết sẽ kết hợp đánh giá của con người với các công cụ điều tra sử dụng AI để xác định những hồ sơ có dấu hiệu là nghệ sĩ nhân tạo. Công ty cũng cho rằng những hồ sơ nghệ sĩ AI gần như luôn gắn với các ca khúc được tạo bằng AI, dù quy định mới về mặt kĩ thuật tập trung vào “danh tính” của nghệ sĩ.
Động thái này diễn ra trong lúc Spotify đang phải xử lí một lượng lớn nội dung rác được tạo ra bằng công nghệ tự động. Năm ngoái, Spotify cho biết đã gỡ khoảng 75 triệu ca khúc spam khỏi nền tảng trong vòng 12 tháng. Con số này cho thấy quy mô của vấn đề khi công cụ AI ngày càng giúp việc sản xuất và tải lên âm nhạc trở nên nhanh chóng, rẻ và dễ dàng.
Trong khi đó, kho nhạc hợp pháp của Spotify hiện có khoảng 100 triệu ca khúc. Chỉ cần một tỷ lệ nhỏ trong số hàng triệu nội dung mới được tạo ra là nhạc rác hoặc nhạc AI cũng đủ gây áp lực lớn lên hệ thống kiểm duyệt và thuật toán đề xuất.
Velvet Sundown và bài toán niềm tin của Spotify
Một trong những trường hợp khiến tranh luận về nghệ sĩ AI trở nên rõ nét là Velvet Sundown, ban nhạc rock Mỹ mang phong cách thập niên 1970.
Trong năm 2025, nguồn gốc của nhóm từng gây tranh luận trên mạng xã hội. Sau đó, các kênh truyền thông xã hội của nhóm xác nhận đây là một dự án âm nhạc được tạo bằng AI, với tuyên bố mô tả Velvet Sundown nằm ở đâu đó “giữa con người và máy móc”.
Dù vậy, nhóm vẫn thu hút lượng người nghe đáng kể. Velvet Sundown hiện có khoảng 117.000 người nghe hàng tháng trên Spotify. Trang nghệ sĩ mô tả đây là một “dự án âm nhạc tổng hợp”, nhưng chưa có nhãn AI rõ ràng theo cách Spotify dự kiến áp dụng từ tháng 9.
Trường hợp này cho thấy vấn đề mà Spotify đang đối mặt không chỉ nằm ở việc AI có thể tạo ra âm nhạc. Vấn đề lớn hơn là AI có thể tạo ra một danh tính nghệ sĩ hoàn chỉnh. Một nhóm nhạc có thể có tên, ảnh đại diện, phong cách âm nhạc, câu chuyện và lượng người hâm mộ, dù không có những con người thực sự đứng sau.
Đầu năm nay, trường hợp Sienna Rose tiếp tục làm dấy lên tranh luận. Nữ ca sĩ nhạc soul này từng lọt vào bảng xếp hạng Viral Top 50 của Spotify nhưng không có nhiều dấu hiệu cho thấy cô là một nghệ sĩ hoạt động ngoài đời thực. Rose chưa từng biểu diễn trực tiếp, không có video âm nhạc rõ ràng nhưng lại phát hành một lượng lớn sản phẩm trong khoảng 10 tuần.
Tài khoản Spotify của Rose hiện có hơn 500.000 người nghe hàng tháng nhưng cũng không làm rõ liệu đây là nghệ sĩ thật hay nhân vật được tạo bằng AI.
Những trường hợp như Velvet Sundown và Sienna Rose đặt ra thách thức lớn cho mô hình kinh doanh của nền tảng streaming. Nếu một nghệ sĩ AI có thể sản xuất hàng chục hoặc hàng trăm ca khúc với chi phí thấp, sau đó sử dụng thuật toán để tiếp cận hàng triệu người nghe, họ có thể cạnh tranh trực tiếp với các nghệ sĩ phải mất nhiều tháng hoặc nhiều năm để sáng tác, thu âm và xây dựng cộng đồng.
Một điều cần phải nói là không chỉ nghệ sĩ chịu ảnh hưởng mà người nghe cũng có nguy cơ bị đánh lừa về nguồn gốc nội dung. Vì vậy, việc Spotify gắn nhãn AI persona có thể được xem là bước đầu nhằm tái lập ranh giới giữa sản phẩm do máy tạo ra và sản phẩm gắn với một con người cụ thể. Việc loại những nghệ sĩ này khỏi đề xuất cá nhân hóa còn cho thấy Spotify không chỉ muốn thông báo cho người dùng mà còn muốn thay đổi cách thuật toán phân phối nội dung.
Tuy nhiên, chính sách mới cũng đặt ra câu hỏi về ranh giới giữa AI và con người. Nhiều nghệ sĩ hiện sử dụng AI để hỗ trợ sáng tác, hòa âm, sản xuất hoặc tạo hình ảnh nhưng bản thân họ hoàn toàn là người thật. Vì vậy, bài toán của Spotify sẽ không đơn giản là tìm ra bài hát nào có AI tham gia, mà là xác định khi nào AI đã trở thành chính “nghệ sĩ” đứng sau tác phẩm.
Trong kỷ nguyên nhạc AI, Spotify dường như đang đặt cược vào một giá trị cũ: Người nghe không chỉ muốn một bài hát hay, họ còn muốn biết ai đang hát bài hát đó. Và khi danh tính có thể được tạo ra bằng thuật toán, tính xác thực có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh mới của nghệ sĩ con người.