Stablecoin có thể mang lại lợi ích lớn nhất cho ai tại Việt Nam?
Tiền mã hóa, đặc biệt là stablecoin nếu được ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam có thể tạo ra tác động rõ nét nhất ở những nhóm người nào?
Theo ông Nguyễn Khắc Việt Bách, Giám đốc Điều hành Quỹ BlockBase Private, để xác định nhóm hưởng lợi nhiều nhất từ stablecoin cần nhìn vào chi phí giao dịch mà người dùng đang phải chịu, thay vì chỉ nhìn vào quy mô hay số lượng người tham gia.
Kiều hối và thu nhập xuyên biên giới: Nơi chi phí ma sát đang rất lớn
“Nguyên tắc chung là nhóm hưởng lợi lớn nhất luôn là nhóm đang chịu chi phí ma sát cao nhất, chứ không phải nhóm đông nhất”, ông Bách nhận định. Từ góc nhìn này, kiều hối là một trong những lĩnh vực có thể tạo ra tác động rõ rệt nhất nếu stablecoin được tích hợp vào các kênh chuyển tiền hợp pháp và được quản lí phù hợp.
Ông Bách cho rằng, theo các phân tích được công bố gần đây, nếu chi phí chuyển kiều hối giảm từ khoảng 6% xuống 1%, người dân có thể tiết kiệm hơn 1 tỉ USD mỗi năm. “Đây là con số lớn hơn phần lớn các chương trình hỗ trợ tài chính mà chúng ta đang bàn”, ông nói.
Với kiều hối, vấn đề không chỉ nằm ở phí chuyển tiền. Một giao dịch xuyên biên giới còn có thể phát sinh thêm chi phí trung gian, thời gian xử lí và chênh lệch tỉ giá. Khi những khoản chi phí này được cộng dồn, một phần đáng kể giá trị mà người gửi muốn chuyển đến gia đình có thể bị hao hụt.
Stablecoin, về nguyên lí, có thể rút ngắn một số khâu trung gian trong quá trình chuyển và nhận giá trị. Nếu được kết nối với hệ thống tài chính, ngân hàng và các nền tảng thanh toán hợp pháp, công nghệ này có khả năng làm giảm chi phí và rút ngắn thời gian giao dịch.
Nhóm thứ hai mà ông Bách nhấn mạnh là freelancer, lập trình viên và các công ty gia công phần mềm nhận thu nhập từ nước ngoài. Đây là những đối tượng có hoạt động xuyên biên giới thường xuyên nhưng giá trị mỗi giao dịch có thể không quá lớn.
“Nhóm này hiện chịu đồng thời phí nền tảng, phí chuyển tiền quốc tế và chênh lệch tỉ giá, và với quy mô giao dịch nhỏ lẻ thì tỉ lệ chi phí trên doanh thu rất cao”, ông phân tích.
Đối với một cá nhân nhận vài trăm USD hoặc vài nghìn USD cho mỗi hợp đồng, các loại phí có thể chiếm tỉ trọng đáng kể trong khoản thu nhập. Khi tần suất giao dịch tăng lên, mức độ “ma sát” này càng trở thành một vấn đề kinh tế thực tế.
Nếu stablecoin có thể giúp giảm các chi phí nói trên, lợi ích không chỉ nằm ở số tiền tiết kiệm được sau mỗi giao dịch mà còn ở khả năng giúp người nhận tiếp cận dòng tiền quốc tế nhanh hơn, thuận tiện hơn.
Xuất nhập khẩu và thương mại điện tử của Việt Nam: Bài toán không chỉ là tốc độ
Bên cạnh kiều hối và thu nhập cá nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động xuất nhập khẩu cũng có thể là nhóm hưởng lợi đáng kể từ stablecoin, đặc biệt trong giao thương với Trung Quốc.
Ông Bách lưu ý rằng một bộ phận doanh nghiệp trong nhóm này thực tế đã sử dụng stablecoin. Vì vậy, câu hỏi quan trọng hơn không còn là “họ có dùng hay không”, mà là dòng tiền được sử dụng như thế nào.
“Thực tế thì một phần nhóm này đã dùng stablecoin từ lâu rồi, nên câu hỏi đúng không phải là họ có dùng hay không, mà là dòng tiền đó có được đưa vào khuôn khổ có kiểm soát hay tiếp tục nằm ngoài”, ông nói.
Nhận định này cho thấy tiềm năng của stablecoin không chỉ nằm ở việc tạo ra một phương thức thanh toán mới mà còn liên quan trực tiếp đến bài toán quản lí. Khi doanh nghiệp đã có nhu cầu sử dụng một công cụ thanh toán xuyên biên giới, việc đưa hoạt động đó vào một khuôn khổ minh bạch có thể giúp cơ quan quản lí theo dõi dòng tiền tốt hơn, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp hoạt động chính thức và an toàn hơn.
Một lĩnh vực khác được ông Bách đánh giá có nhiều dư địa là thương mại điện tử xuyên biên giới. Theo ông, trong hoạt động này, vòng quay vốn đôi khi bị kéo dài chủ yếu bởi chu kì thanh toán chứ không phải do logistics.
Việc rút ngắn thời gian thanh toán có thể giúp người bán quay vòng vốn nhanh hơn, đặc biệt với những doanh nghiệp có doanh thu đến từ nhiều thị trường. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ thực sự bền vững nếu stablecoin được vận hành trong một hệ thống có khả năng kiểm soát rủi ro, xác minh giao dịch và tuân thủ các quy định liên quan.
Đáng chú ý, ông Bách cho rằng chính những nhóm được kì vọng hưởng lợi nhiều nhất cũng là nơi cơ quan quản lí ngoại hối cần nhìn thấy dòng tiền rõ nhất. “Lợi ích về chi phí là có thật, nhưng nếu nó đến bằng con đường nằm ngoài hệ thống báo cáo thì cái giá phải trả ở tầm vĩ mô sẽ lớn hơn phần tiết kiệm ở tầm vi mô”, ông cảnh báo.
Theo đó, bài toán của stablecoin tại Việt Nam không đơn thuần là chứng minh công nghệ có thể giúp chuyển tiền nhanh và rẻ hơn. Thách thức lớn hơn là xây dựng được cơ chế để những lợi ích ấy diễn ra trong một môi trường minh bạch, có thể giám sát và không làm suy giảm khả năng quản lí dòng vốn xuyên biên giới.
Nói cách khác, nhóm hưởng lợi lớn nhất từ stablecoin có thể chính là những người đang chịu nhiều “ma sát” nhất trong giao dịch quốc tế. Nhưng để lợi ích đó trở thành giá trị kinh tế thực sự, yếu tố quyết định sẽ không chỉ là chi phí thấp hơn, mà còn là khả năng đưa dòng tiền vào một khuôn khổ chính thức và có kiểm soát.
