Tài sản mã hóa có thể mở thêm kênh vốn cho nền kinh tế Việt Nam
Giữa lúc Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số và nhu cầu vốn ngày càng lớn, tài sản mã hóa dần được nhìn nhận như một cấu phần của thị trường vốn.
Tại tọa đàm về tài sản mã hóa trong khuôn khổ Ngày hội Công nghệ TP.HCM – Conviction 2026 ngày 14/8, Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho rằng những thay đổi nhanh chóng của kinh tế trong nước và quốc tế đang đặt Việt Nam trước yêu cầu phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng.
.jpg)
Từ bài toán tăng trưởng đến tiến sâu vào thị trường tài sản mã hóa
Theo ông, tăng trưởng trong giai đoạn mới không thể tiếp tục dựa nhiều vào đất đai, vốn và lao động giá rẻ mà cần chuyển sang mô hình dựa trên khoa học - công nghệ, năng suất và đổi mới sáng tạo. Cùng với việc phát triển công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo (AI) và blockchain, Việt Nam cần tiếp tục hình thành những cấu trúc thị trường mới, trong đó có thị trường tài sản số.
Điểm đáng chú ý là ông Nam đặt tài sản số trong một bài toán rộng hơn về huy động và phân bổ nguồn vốn của nền kinh tế, thay vì chỉ nhìn nhận đây là một sản phẩm đầu tư.
Việt Nam đang cần một lượng vốn rất lớn để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai chữ số. Trong khi đó, hệ thống dẫn vốn hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào tín dụng ngân hàng. Vì vậy, theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, cần tái cấu trúc các kênh dẫn vốn và phát triển đồng bộ nhiều thị trường như cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư dài hạn, tài chính xanh và tài sản số.
“Các kênh vốn mới” có thể giúp giải quyết đồng thời nhiều vấn đề của nền kinh tế, từ khoảng trống huy động vốn, khả năng hấp thụ vốn cho tới phân bổ và chia sẻ rủi ro. Trong đó, các mô hình hợp tác công - tư (PPP) có thể đóng vai trò kết nối nguồn lực nhà nước và tư nhân, tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân tiếp cận vốn.
Cách tiếp cận này cho thấy tài sản mã hóa có thể được xem như một phần của quá trình mở rộng hạ tầng tài chính, nếu Việt Nam xây dựng được những điều kiện cần thiết để thị trường vận hành an toàn.
Một lợi thế khác nằm ở quy mô người dùng. Theo số liệu được dẫn tại tọa đàm từ Chainalysis, Việt Nam có khoảng 17 triệu tài khoản liên quan đến tài sản số, với dòng tài sản liên quan khoảng 220 tỉ USD. Bên cạnh thị trường người dùng lớn, Việt Nam còn sở hữu lực lượng nhân sự công nghệ đông đảo và có năng lực.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, đây là những nền tảng để Việt Nam không chỉ tham gia với vai trò thị trường tiêu thụ mà còn có thể tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị tài sản số toàn cầu.
Luật sư Phan Vũ Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông - Điện tử TP.HCM (EIC), Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam, cũng cho rằng lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở nhu cầu sử dụng tài sản số.
Ông đánh giá Việt Nam nhiều năm liên tiếp nằm trong nhóm các quốc gia có mức độ chấp nhận tài sản số cao trên thế giới. Quan trọng hơn, nhiều doanh nghiệp do người Việt sáng lập hoặc quản lí đang phát triển sản phẩm blockchain và tài sản số trên thị trường quốc tế.
Điều này mở ra khả năng Việt Nam xây dựng năng lực ở cả phía cung, thay vì chỉ trở thành nơi có đông người dùng.
RWA có thể kết nối tài sản trong nền kinh tế với nguồn vốn mới
Trong các hướng phát triển được đặt ra, Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam đặc biệt lưu ý đến khả năng mã hóa tài sản thực (RWA).
Về bản chất, RWA có thể tạo ra cầu nối giữa những tài sản tồn tại trong nền kinh tế thực với hạ tầng blockchain và thị trường vốn. Thay vì chỉ giao dịch các tài sản mã hóa được tạo ra trên môi trường blockchain, quá trình mã hóa có thể mở rộng sang những tài sản có giá trị thực, qua đó tạo thêm khả năng huy động và lưu chuyển vốn.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, Việt Nam cần từng bước hình thành các thị trường giao dịch tài sản số tập trung, an toàn và minh bạch. Cùng với đó là một cơ chế thuế rõ ràng để vừa quản lí nguồn thu, vừa khuyến khích dòng vốn hợp pháp tham gia thị trường.
Đây là điểm quan trọng bởi nếu chỉ tạo ra một không gian giao dịch mà thiếu cơ chế quản lí tài sản cơ sở, định giá, thuế và bảo vệ nhà đầu tư, tài sản mã hóa khó có thể trở thành một kênh vốn bền vững.
Theo ông Nam, Việt Nam có thể nghiên cứu hình thành những không gian thí điểm về tài sản số tại các trung tâm tài chính quốc tế như TP.HCM và Đà Nẵng. Những khu vực này có thể trở thành nơi thử nghiệm các mô hình tài sản mã hóa trước khi mở rộng trên phạm vi toàn quốc.
Cơ chế thí điểm, theo ông, cần xác định rõ phạm vi, thời gian, đối tượng tham gia, tiêu chí đầu vào, cơ chế giám sát và các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư. Chỉ khi mô hình chứng minh được hiệu quả và kiểm soát được rủi ro, Việt Nam mới có thể xây dựng lộ trình đưa vào vận hành chính thức.
Luật sư Phan Vũ Tuấn cũng nhìn thấy dư địa lớn ở việc mã hóa tài sản thực, trong đó có tài sản văn hóa và tài sản trí tuệ. Đây có thể là những nhóm tài sản phù hợp để thử nghiệm bởi giá trị tương đối dễ nhận diện, đồng thời blockchain có thể hỗ trợ xác thực, quản lí và giao dịch.
Ông đồng thời đề xuất nghiên cứu cơ chế mở đường cho các token do người Việt phát triển cũng như những tài sản mã hóa nước ngoài đáp ứng tiêu chuẩn phù hợp.
Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Nguyễn Hải Nam, phát triển thị trường tài sản mã hóa không thể tách khỏi yêu cầu quản lí rủi ro. Việt Nam cần đồng thời xây dựng quy định về phân loại tài sản, thuế, cấp phép và xác định rõ cơ quan quản lí.
Đặc biệt, an ninh mạng, dữ liệu và kiểm soát rủi ro phải được đặt song song với yêu cầu thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Tài sản mã hóa là một mô hình mới, có những rủi ro đặc thù, vì vậy cơ chế bảo vệ nhà đầu tư và an toàn hệ thống phải được thiết kế ngay từ đầu.
Nhìn dài hạn, mục tiêu không chỉ là tạo thêm một sàn giao dịch tài sản mã hóa. Điều quan trọng hơn là xây dựng một cấu trúc thị trường đủ minh bạch, an toàn để tài sản mã hóa có thể thực hiện đúng chức năng của một kênh dẫn vốn.
Nếu làm được điều đó, tài sản mã hóa có thể trở thành một phần của quá trình đa dạng hóa thị trường vốn Việt Nam: kết nối tài sản với nguồn lực, mở rộng cơ hội huy động vốn cho doanh nghiệp và đưa nền kinh tế số tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.