Thành phố Đồng Nai sẽ trở thành 'siêu đô thị' dẫn dắt phía Nam
Việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương được kỳ vọng sẽ tạo ra dư địa, động lực mới và định hình không gian phát triển cho cả vùng Đông Nam Bộ.
Việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Phước được đánh giá là một "quyết sách lịch sử". Với quy mô diện tích và dân số khổng lồ, Đồng Nai không chỉ tạo ra cực tăng trưởng mới cho quốc gia mà còn là lời giải cho bài toán liên kết vùng, trở thành trung tâm logistics và công nghiệp công nghệ cao hàng đầu, dẫn dắt sự phát triển của vùng động lực phía Nam.
Vị thế mới của một "siêu đô thị"
Cuối buổi sáng 22/4, tại phiên thảo luận Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, đa số các đại biểu đã bày tỏ sự nhất trí cao với dự thảo Nghị quyết thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Các đại biểu khẳng định, mô hình quản lý cấp tỉnh hiện tại đã không còn tương xứng với tiềm năng và yêu cầu điều phối liên kết vùng trong giai đoạn mới.
Dẫn chứng những con số biết nói, đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn Quảng Trị) cho biết, sau khi thực hiện sáp nhập với tỉnh Bình Phước, Đồng Nai tương lai sẽ sở hữu quy mô cực kỳ ấn tượng với dân số hơn 4,4 triệu người và diện tích trên 12.700 km2. Những chỉ số này vượt xa các quy định hiện hành, tạo ra dư địa phát triển khổng lồ.
Đồng quan điểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP. Hồ Chí Minh) nhấn mạnh vai trò của vùng động lực Đồng Nai - Tây Ninh - TP. Hồ Chí Minh. Đây là khu vực đóng góp tới 32% GDP và gần 40% tổng thu ngân sách cả nước. Trong đó, Đồng Nai chính là mắt xích không thể tách rời, đóng vai trò then chốt trong việc tổ chức lại dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và tri thức trên quy mô toàn cầu.
Sứ mệnh dẫn dắt và kết nối liên vùng của thành phố Đồng Nai
Một trong những điểm nhấn quan trọng được các đại biểu đề cập là vai trò "cửa ngõ" của đô thị mới đối với khu vực Tây Nguyên. Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) chỉ ra rằng, lâu nay nông sản Tây Nguyên vẫn loay hoay với bài toán chi phí logistics cao.
Khi Đồng Nai trở thành trung tâm logistics quốc tế với sân bay Long Thành là hạt nhân, lần đầu tiên Tây Nguyên sẽ có một "cửa ra" thực sự hiệu quả. Việc đẩy nhanh các dự án như cao tốc Dầu Giây - Liên Khương sẽ là sợi dây thắt chặt mối liên kết này, đưa các khu vực vùng sâu trở nên gần hơn với thị trường kinh tế.
Tuy nhiên, bên cạnh những triển vọng, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức hậu sáp nhập. Để tránh lãng phí nguồn lực, đặc biệt là các khu vực "đất vàng" tại Biên Hòa, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề xuất Chính phủ cần chỉ đạo rà soát tài sản công theo nguyên tắc "6 rõ": rõ chủ trương, rõ nhu cầu, rõ thẩm quyền, rõ trình tự, rõ thời gian và rõ trách nhiệm.
Quy hoạch xanh và quản trị thông minh
Từ góc độ quy hoạch, đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn Hà Nội) kiến nghị Đồng Nai phải được xây dựng theo mô hình đô thị thông minh, đa trung tâm và thích ứng với biến đổi khí hậu. Quy hoạch phải lấy giao thông công cộng làm xương sống, đặc biệt là các tuyến đường sắt đô thị kết nối với sân bay Long Thành và TP. Hồ Chí Minh.
Bên cạnh đó, vấn đề an ninh nguồn nước sông Đồng Nai và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên như: Hồ Trị An, Vườn quốc gia Cát Tiên, Vườn quốc gia Bù Gia Mập... cũng được đặt lên hàng đầu. Các đại biểu nhấn mạnh: Không thể chấp nhận một thành phố có hạ tầng kinh tế hiện đại nhưng môi trường và an sinh xã hội chưa đảm bảo. Việc chuyển đổi các khu công nghiệp cũ như Biên Hòa 1 thành Trung tâm đổi mới sáng tạo là mô hình tái thiết đô thị bắt buộc để giảm ô nhiễm cho khu vực hạ lưu.
Lấy con người và tri thức làm trung tâm
Để Đồng Nai thực sự trở thành động lực mới của Đông Nam Bộ, vấn đề phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và an sinh bền vững là yếu tố then chốt. Việc sớm triển khai Trung tâm nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân và dự án Đại học Công nghệ quốc tế Đồng Nai được kỳ vọng sẽ tạo ra một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực thụ. Khi tri thức được lan tỏa ngay tại địa phương, nơi đây sẽ không còn là điểm dừng chân của hàng hóa mà trở thành trung tâm của giá trị gia tăng.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ sẽ ghi nhận và phối hợp chặt chẽ để triển khai các bước tiếp theo. Chính phủ sẽ chỉ đạo nghiên cứu các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội về tài chính, ngân sách và phân cấp quản lý đất đai để trình Quốc hội xem xét.
Việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương không chỉ là sự thay đổi về địa giới hành chính, mà là một bước chuyển mình mang tính chiến lược, hứa hẹn đưa vùng kinh tế trọng điểm phía Nam bước vào một kỷ nguyên phát triển mới, bền vững và thịnh vượng hơn.