Thi lớp 10 căng thẳng: Đề xuất chỉ thi vào trường chuyên, chương trình năng khiếu

Sáng 20/9, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức phiên giải trình đối với Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn về một số nội dung, chính sách lớn của ngành giáo dục.

Tại phiên giải trình, vấn đề tuyển sinh lớp 10 được đặt ra từ áp lực thi cử, số lượng trường THPT công lập đến khoảng cách chất lượng giữa các trường.

Thi lớp 10 áp lực vì thiếu chỗ học trường công

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM, cho rằng kỳ thi tuyển sinh lớp 10 hằng năm tạo áp lực rất lớn cho học sinh, nhất là tại các đô thị lớn còn thiếu chỗ học THPT công lập.

Theo bà Mai, áp lực không chỉ đến từ số lượng trường công lập mà còn từ sự chênh lệch chất lượng giữa các trường. Tại TP.HCM, việc thường xuyên công bố các trường được phụ huynh quan tâm cũng góp phần hình thành sự phân loại, từ đó làm tăng cạnh tranh trong lựa chọn trường.

Từ thực tế này, bà Mai đề xuất nghiên cứu chỉ tổ chức thi tuyển đối với trường chuyên và những chương trình thực sự cần tuyển chọn năng khiếu, tài năng. Đồng thời, ngành giáo dục cần quy hoạch, phân bổ hợp lý giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất để thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các trường công lập.

Theo bà Mai, xây thêm trường THPT công lập là giải pháp dài hạn nhưng cần thời gian. Trước mắt, Nhà nước có thể ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất cho những trường có chất lượng thấp hơn.

Đại biểu cũng đặt vấn đề khai thác hiệu quả hệ thống trường ngoài công lập đang có. Thay vì chỉ đặt mục tiêu mọi học sinh phải học trường công, chính sách có thể hướng tới việc bảo đảm mọi học sinh có nhu cầu và phù hợp đều có cơ hội học THPT với chi phí hợp lý.

“

“Nhà nước có thể đặt hàng hoặc mua các dịch vụ giáo dục hoặc hỗ trợ học phí cho học sinh học các trường tư”.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai

Theo bà, cách tiếp cận này vừa huy động thêm nguồn lực xã hội cho giáo dục, vừa xác định giáo dục ngoài công lập là một thành phần quan trọng của hệ thống giáo dục.

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết việc sắp xếp lại trường lớp thời gian qua không đơn thuần nhằm giảm đầu mối một cách cơ học mà hướng tới mô hình quản trị mới, ứng dụng công nghệ, sử dụng hiệu quả đội ngũ và nâng cao chất lượng dạy học.

Theo Bộ trưởng, khi chất lượng giữa các trường được nâng lên tương đồng, việc điều động giáo viên giữa các trường sẽ thuận lợi hơn. Khi đó, áp lực lựa chọn trường, lớp cũng có thể giảm.

Về phân luồng học sinh, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết nhiều địa phương đã tăng chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10. Theo số liệu ông đưa ra tại phiên giải trình, tỷ lệ học sinh lớp 9 vào lớp 10 năm nay tăng lên 80,2%, trong đó có nhiều địa phương đạt tỷ lệ cao.

Tại các thành phố lớn như Hà Nội, chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 cũng đã được mở rộng.

Bộ trưởng cho rằng để thực hiện tốt việc phân luồng, không chỉ tăng chỉ tiêu vào lớp 10 mà còn phải phát triển mô hình giáo dục trung học nghề. Nội dung này đã được đưa vào luật và Bộ GD-ĐT đã hoàn thiện các căn cứ, hành lang pháp lý để hướng dẫn các địa phương thực hiện.

Điều hành phiên giải trình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng một vấn đề quan trọng cần hướng tới là tăng số trường THPT và cố gắng bảo đảm bình đẳng về chất lượng giữa các trường.

Theo ông, khi chất lượng các trường được nâng lên đồng đều, học sinh có thể lựa chọn trường dựa nhiều hơn vào khoảng cách địa lý thay vì phân loại chất lượng. Khi đó, áp lực thi cử cũng sẽ giảm.

Tiếp tục duy trì kỳ thi tốt nghiệp THPT

Cũng tại phiên giải trình, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết kỳ thi tốt nghiệp THPT tiếp tục được duy trì nhằm giảm áp lực cho học sinh và bảo đảm an toàn.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng việc sử dụng chung kết quả kỳ thi cho hai mục tiêu: bảo đảm phần lớn học sinh đủ điều kiện được công nhận tốt nghiệp và đồng thời tạo khả năng phân hóa để các trường đại học tuyển chọn, gây khó cho công tác thiết kế đề thi.

Cùng với đó, việc các trường đại học sử dụng nhiều phương thức xét tuyển nhưng thiếu tiêu chí chuẩn hóa và cơ chế quy đổi tương đương cũng khiến hệ thống tuyển sinh trở nên phức tạp.

Giải trình vấn đề này, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết xét tuyển đại học dựa vào kết quả học bạ THPT hiện chiếm xấp xỉ 40%, dựa vào kết quả thi tốt nghiệp THPT khoảng 50%, còn lại là các phương thức khác.

“

“Bộ GD-ĐT xác định tiếp tục giữ ổn định mô hình kỳ thi trong giai đoạn hiện nay, đồng thời từng bước hiện đại hóa công tác khảo thí”.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn

Theo Bộ trưởng, chỉ khoảng 30% chỉ tiêu tại các trường đại học có tính cạnh tranh mạnh. Bộ GD-ĐT đã phối hợp với các đại học lớn tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực để đáp ứng nhu cầu xét tuyển.

Bộ cũng đã ban hành các quy định nhằm bảo đảm nguyên tắc công bằng, tin cậy trong tuyển sinh đại học và xây dựng lộ trình giảm số lượng phương thức xét tuyển.

Theo lộ trình, đến năm 2027, mỗi ngành hoặc chương trình đào tạo áp dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển; đến năm 2028 chỉ còn 1 phương thức phù hợp nhất.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng cho biết Bộ GD-ĐT đã trình Thủ tướng Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính. Việc triển khai sẽ thực hiện theo lộ trình, phù hợp với điều kiện hạ tầng giữa các địa phương.

Thời gian tới, Bộ tiếp tục tăng cường tính độc lập của công tác kiểm tra, giám sát; nghiên cứu cơ chế kiểm tra chéo; tăng cường camera, lưu vết điện tử và các giải pháp kiểm soát thiết bị công nghệ trái phép.