Thị trường ô tô ASEAN tăng tốc với điểm sáng xe điện Việt Nam
Làn sóng xe điện (EV) đang tạo động lực mới cho thị trường ô tô Đông Nam Á sau giai đoạn tăng trưởng chậm. Trong quý II/2026, doanh số ô tô tại hầu hết các nền kinh tế lớn trong ASEAN đều tăng mạnh.
Trong khi Indonesia bứt phá 34%, Malaysia và Thái Lan tiếp tục phục hồi, Việt Nam nổi lên như một hiện tượng nhờ VinFast. Sự trỗi dậy của các hãng xe Trung Quốc cùng cuộc đua xây dựng chuỗi cung ứng EV đang làm thay đổi sâu sắc bản đồ ngành công nghiệp ô tô khu vực.
Xe điện trở thành động lực tăng trưởng mới của thị trường ô tô ASEAN
Sau nhiều năm chịu tác động từ đại dịch, lạm phát và lãi suất cao, thị trường ô tô Đông Nam Á đang bước vào chu kì tăng trưởng mới với động lực chính đến từ xe điện.
Theo số liệu bán hàng quý II/2026 tại các thị trường lớn được Nikkei Asia tổng hợp, doanh số ô tô của khu vực tăng khoảng 11% so với cùng kì năm trước. Đáng chú ý, hầu hết các quốc gia đều ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, bất chấp bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn.
Indonesia tiếp tục giữ vị trí là thị trường ô tô lớn nhất Đông Nam Á với 227.545 xe bán ra trong quý II, tăng tới 34% so với cùng kì năm trước. Đây là mức tăng ấn tượng nhất khu vực, phản ánh hiệu quả của các chính sách ưu đãi dành cho xe điện cũng như sự bùng nổ của các thương hiệu Trung Quốc.
Trong những năm gần đây, Indonesia đã trở thành một trong những chiến trường quan trọng nhất của các nhà sản xuất EV. Không chỉ sở hữu thị trường nội địa gần 300 triệu dân, quốc gia này còn có lợi thế lớn về trữ lượng nickel, nguyên liệu chiến lược cho sản xuất pin xe điện.
Sự xuất hiện của các thương hiệu Trung Quốc đã nhanh chóng thay đổi cục diện thị trường. Hãng xe điện BYD hiện chiếm khoảng 5,3% thị phần ô tô Indonesia trong nửa đầu năm, trong khi Jaecoo của Chery nắm khoảng 4%. Đáng chú ý, các hãng Trung Quốc không còn chỉ tập trung vào xe thuần điện mà đang mở rộng sang xe hybrid sạc điện (plug-in hybrid – PHEV).
Đây được xem là giải pháp phù hợp với điều kiện hạ tầng sạc còn chưa đồng bộ tại nhiều quốc gia Đông Nam Á, nơi người tiêu dùng vẫn lo ngại về quãng đường di chuyển và khả năng tiếp cận các trạm sạc.
Xu hướng này nhận được sự hưởng ứng từ một bộ phận khách hàng.
Anastasia Putri Widjaja, một chủ doanh nghiệp tại Jakarta, cho biết chiếc BYD M6 PHEV đang là lựa chọn ưu tiên của chị vì đáp ứng được nhu cầu di chuyển đường dài trong khi vẫn tiết kiệm nhiên liệu. Theo chị, yếu tố quan trọng nhất hiện nay là giá nhiên liệu không còn được trợ cấp nhiều như trước, khiến những mẫu xe tiết kiệm chi phí vận hành trở nên hấp dẫn hơn.
Tuy nhiên, không phải người tiêu dùng nào cũng sẵn sàng chuyển sang xe Trung Quốc. Andriawan Pratikto, một nhà sáng tạo nội dung đến từ Đông Java, vẫn ưu tiên các mẫu hybrid của Toyota, Mitsubishi, Suzuki hay Daihatsu nhờ mạng lưới đại lí và dịch vụ hậu mãi phủ rộng khắp cả nước.
Theo anh, việc sửa chữa nhanh chóng và nguồn phụ tùng sẵn có vẫn là yếu tố quan trọng hơn so với giá bán. Trong lúc cạnh tranh ngày càng gay gắt, Chính phủ Indonesia đang xem xét chương trình ưu đãi EV mới với định hướng ưu tiên các "thương hiệu quốc gia", nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô nội địa thay vì chỉ thu hút các hãng nước ngoài.
Xe Trung Quốc tăng tốc, Malaysia và Thái Lan bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ
Nếu Indonesia là thị trường lớn nhất thì Malaysia lại là quốc gia có tốc độ điện hóa nhanh nhất trong nhóm các nền kinh tế ô tô chủ lực của ASEAN. Quý II/2026, doanh số ô tô tại Malaysia đạt hơn 201.000 xe, tăng gần 10%. Hiệp hội Ô tô Malaysia vì vậy đã nâng dự báo doanh số cả năm từ 790.000 lên 800.000 xe.
Điểm đáng chú ý nhất nằm ở cơ cấu thị trường. Trong nửa đầu năm, doanh số xe điện tăng tới 106%, đạt hơn 26.000 xe và lần đầu tiên vượt doanh số xe hybrid. Tổng cộng, xe điện và hybrid chiếm 13,4% tổng doanh số, tăng mạnh so với mức 8,2% của cùng kì năm ngoái.
Động lực lớn nhất đến từ Proton e.MAS, dòng xe điện do hãng xe quốc gia Malaysia phát triển với sự hỗ trợ công nghệ từ Geely của Trung Quốc. Hai mẫu e.MAS 5 và e.MAS 7 lần lượt trở thành những mẫu EV bán chạy nhất cả nước.
Theo ông Roger Lee, tư vấn bán hàng tại showroom Proton ở Petaling Jaya, khoảng 70% khách hàng lựa chọn e.MAS 5 nhờ mức giá chỉ bằng khoảng một nửa mẫu e.MAS 7. Điều này cho thấy yếu tố giá bán vẫn là chìa khóa quyết định trong quá trình phổ cập xe điện.
Nhiều người tiêu dùng muốn sở hữu EV nhưng vẫn khó tiếp cận các mẫu xe nhập khẩu vốn có giá cao gấp hai đến ba lần. Ông Zhang Qiang, Tổng giám đốc Pro-Net, công ty phụ trách mảng xe điện của Proton cho biết tính đến cuối tháng 6, Proton đã giao hơn 10.600 xe e.MAS 5, giúp thương hiệu này chiếm khoảng 43% thị trường EV Malaysia.
Theo ông, Malaysia đang tiến gần tới "điểm bùng phát" khi xe điện không còn là sản phẩm dành riêng cho nhóm khách hàng tiên phong mà đã trở thành lựa chọn phổ biến. Tại Thái Lan, doanh số ô tô quý II tăng khoảng 10%, đạt gần 165.000 xe, đánh dấu quý tăng trưởng thứ năm liên tiếp.
Tuy nhiên, sự phục hồi của thị trường không diễn ra đồng đều. Nợ hộ gia đình cao và các điều kiện vay mua xe ngày càng chặt khiến nhu cầu đối với dòng xe bán tải (phân khúc truyền thống của Thái Lan) vẫn khá yếu.
Ngược lại, xe điện tiếp tục tăng trưởng mạnh dưới sự dẫn dắt của các thương hiệu Trung Quốc. Điều này cũng tạo sức ép lên ngành công nghiệp ô tô lâu đời của Thái Lan. Sản lượng ô tô trong nửa đầu năm giảm 1%, trong khi xuất khẩu giảm hơn 8%, phản ánh những khó khăn của quốc gia vốn được xem là "Detroit của châu Á".
Ông Yeap Swee Chuan, Tổng giám đốc Aapico Hitech, cho rằng thách thức lớn nhất không nằm ở nhu cầu thị trường mà là việc thích ứng với sự nổi lên của các hãng xe Trung Quốc, những doanh nghiệp đang thay đổi toàn bộ chuỗi cung ứng và công nghệ sản xuất ô tô.
Việt Nam nổi lên nhờ VinFast, ASEAN bước vào cuộc đua xây dựng hệ sinh thái xe điện
Khác với Indonesia, Malaysia hay Thái Lan, quá trình điện hóa của Việt Nam được dẫn dắt chủ yếu bởi một doanh nghiệp trong nước. Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), doanh số của các thành viên trong quý II chỉ tăng khoảng 2%, đạt gần 93.000 xe.
Tuy nhiên, nếu cộng thêm doanh số của VinFast và Hyundai Thành Công (hai doanh nghiệp không thuộc VAMA) quy mô thực tế của thị trường Việt Nam gần như đã bắt kịp Thái Lan, dù tỉ lệ sở hữu ô tô trên đầu người vẫn thấp hơn đáng kể. Điều này phản ánh dư địa tăng trưởng rất lớn của thị trường Việt Nam trong những năm tới.
Động lực quan trọng nhất là VinFast. Sau khi vượt Toyota để trở thành hãng xe bán chạy nhất Việt Nam trong năm 2025, VinFast tiếp tục duy trì đà tăng trưởng khi bán gần 98.000 xe chỉ trong năm tháng đầu năm 2026. Không giống nhiều hãng xe khác phụ thuộc vào mạng lưới sạc của bên thứ ba, VinFast được hỗ trợ bởi hệ thống trạm sạc rộng khắp do V-Green phát triển.
Đây được xem là một trong những lợi thế cạnh tranh lớn nhất của hãng trong việc thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện. Bên cạnh đó, VinFast đang mở rộng nhanh xuống phân khúc phổ thông.
Mẫu VF2 vừa ra mắt với giá khoảng 7.100 USD trở thành chiếc ô tô rẻ nhất của hãng, hướng tới nhóm khách hàng thu nhập trung bình, đối tượng được kì vọng sẽ mở rộng quy mô thị trường ô tô Việt Nam trong giai đoạn tới.
Trong khi đó, Philippines lại là điểm sáng chưa xuất hiện. Doanh số ô tô nước này giảm 14% trong quý II, trở thành thị trường yếu nhất ASEAN. Dù vậy, Chính phủ Philippines không muốn bỏ lỡ cuộc đua xe điện.
Cuối tháng 7, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. công bố chương trình ưu đãi trị giá 1 tỉ USD nhằm hỗ trợ sản xuất EV trong nước thông qua cơ chế đồng tài trợ đầu tư và sản xuất. Mục tiêu của Manila không chỉ là tăng doanh số bán xe điện mà còn xây dựng ngành công nghiệp sản xuất và chuỗi cung ứng nội địa, tương tự chiến lược mà Indonesia, Thái Lan và Việt Nam đang theo đuổi.
Ở một cực khác của khu vực, Singapore tiếp tục khẳng định vai trò là thị trường xe điện phát triển nhất Đông Nam Á. Trong nửa đầu năm 2026, khoảng 62% số xe đăng kí mới tại đảo quốc này là xe điện, tăng mạnh so với mức khoảng 40% của cùng kì năm trước.
BYD tiếp tục là thương hiệu bán chạy nhất, trong khi nhiều hãng xe cao cấp châu Âu cũng đẩy mạnh đầu tư vào các mẫu EV dành riêng cho thị trường Singapore. Bức tranh toàn khu vực cho thấy ASEAN đang bước vào giai đoạn tăng tốc của quá trình điện hóa, nhưng mỗi quốc gia lựa chọn một con đường khác nhau.
Indonesia tận dụng quy mô thị trường và nguồn tài nguyên pin để thu hút đầu tư; Malaysia xây dựng thương hiệu xe điện quốc gia; Thái Lan chuyển đổi nền công nghiệp ô tô truyền thống; Việt Nam đặt cược vào VinFast như một "quán quân nội địa"; còn Singapore trở thành hình mẫu của một thị trường EV trưởng thành.
Điểm chung của tất cả các quốc gia là cuộc cạnh tranh không còn dừng lại ở doanh số bán xe. Trọng tâm đang chuyển sang thu hút nhà máy sản xuất, phát triển chuỗi cung ứng pin, linh kiện, phần mềm và tạo việc làm chất lượng cao. Chính cuộc đua này sẽ quyết định vị thế của từng nền kinh tế trong ngành công nghiệp ô tô thế hệ mới của Đông Nam Á trong thập niên tới.