Thiên tai bất thường năm 2025: Bộ Y tế kích hoạt chiến lược khẩn cấp

Năm 2025 đang đặt ra những thách thức nghiêm trọng và chưa từng có đối với công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng do diễn biến bất thường và khó lường của thiên tai. Các hiện tượng bão, mưa lũ xảy ra liên tiếp, đặc biệt là đợt mưa lũ lịch sử kéo dài tại một số địa phương, đã gây thiệt hại nặng nề về nhân mạng và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống, sinh hoạt, sức khỏe của nhân dân.

Trong bối cảnh hạ tầng bị tổn thương và điều kiện vệ sinh môi trường suy giảm, nguy cơ tiềm ẩn về dịch bệnh sau thiên tai trở thành mối đe dọa cấp thiết đối với an ninh y tế quốc gia.

Xây dựng khung hành động và nền tảng pháp lý vững chắc

Để chủ động ứng phó và giảm thiểu các hậu quả về sức khỏe cho nhân dân trong các tình huống khẩn cấp như bão, mưa lũ và ngập lụt. Ngày 26.11, Bộ Y tế đã chỉ đạo Sở Y tế các tỉnh, thành khẩn trương tổ chức triển khai một loạt nội dung công tác trọng tâm.

Trong đó, các địa phương tập trung thực hiện nghiêm các văn bản chỉ đạo đã được Bộ Y tế ban hành. Điều này bao gồm Chỉ thị 06/CT-BYT ngày 8.7.2025 về việc tăng cường công tác phòng, chống, khắc phục thiệt hại do thiên tai trước mùa mưa bão; Công văn số 7411/BYT-PB ngày 27.11.2025 về triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh do mưa lũ và Công văn số 554/PB-BTN ngày 1.6.2025 của Cục Phòng bệnh về hướng dẫn phòng, chống dịch bệnh trong và sau lụt bão, mưa lũ. Việc tuân thủ những chỉ đạo này đảm bảo sự đồng bộ và tính khoa học trong hành động của toàn hệ thống.

Trên cơ sở pháp lý đó, các Sở Y tế rà soát và xây dựng kế hoạch, phương án phòng, chống dịch bệnh ứng phó với dịch bệnh trên địa bàn. Kế hoạch này phải được xây dựng dựa trên nguyên tắc “bốn tại chỗ” , đòi hỏi sự chủ động và phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan khác của địa phương để triển khai có hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai và dịch bệnh. Để đảm bảo năng lực thực thi, việc kiện toàn hệ thống tổ chức và bố trí nhân lực là yêu cầu bắt buộc, kèm theo đó là phân công nhiệm vụ cụ thể cho cán bộ tham gia công tác phòng, chống dịch bệnh và tìm kiếm cứu nạn.

Triển khai chuyên môn sâu rộng và chủ động ứng phó

Ngoài ra, các địa phương chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch trong mọi tình huống thiên tai. Mục tiêu tối thượng là phát hiện sớm và kiểm soát kịp thời để ngăn chặn dịch bệnh lây lan bùng phát thành dịch. Để đạt được điều này, công tác vệ sinh môi trường phải được ưu tiên, đồng thời cung cấp đầy đủ nước sạch là một nhiệm vụ thiết yếu.

Năng lực chuyên môn của hệ thống phải được nâng cao thông qua việc tổ chức tập huấn chuyên môn kỹ thuật cho cán bộ trong toàn hệ thống. Nội dung tập huấn tập trung vào các kỹ thuật quan trọng như giám sát phát hiện, xử lý dịch bệnh, phun hóa chất diệt côn trùng, khử trùng và xử lý môi trường. Hơn nữa, các địa phương cần có kế hoạch và diễn tập các phương án ứng phó trong các tình huống thiên tai , đồng thời kiện toàn các đội cơ động chống dịch để sẵn sàng hỗ trợ tuyến dưới và tham gia ứng phó về công tác y tế, khắc phục hậu quả do thiên tai.

Về mặt hậu cần, sự chuẩn bị phải mang tính dự phòng cao. Các đơn vị cần chủ động rà soát, chuẩn bị và dự trữ cơ số thuốc, hóa chất, phương tiện, nhân lực cần thiết. Đặc biệt, việc đảm bảo sẵn sàng nguồn vắc xin, huyết thanh phòng uốn ván là tối quan trọng để cung cấp cho các cán bộ phục vụ công tác phòng chống lụt bão và xử lý các trường hợp nguy cơ mắc uốn ván, nhằm đảm bảo khả năng ứng phó tức thời với các tình huống thiên tai và dịch bệnh.

Một cấu phần không thể thiếu của chiến lược, là tổ chức các hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn người dân về nguy cơ dịch bệnh và các biện pháp phòng, chống. Tuyên truyền cần bao hàm các biện pháp cụ thể về đảm bảo vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, xử lý xác súc vật chết , và hướng dẫn về biện pháp xử lý môi trường và xử lý nước trong tình trạng khẩn cấp để phòng, chống dịch bệnh theo hướng dẫn của cơ quan y tế. Việc trao quyền thông tin cho người dân giúp họ trở thành tuyến phòng thủ đầu tiên.

Vai trò của tuyến cơ sở, cụ thể là các trạm y tế xã, phường, đặc khu, là rất then chốt. Các đơn vị này phải được chỉ đạo triển khai công tác phòng, chống dịch bệnh và ứng phó với thiên tai trên địa bàn, trực tiếp tham gia các hoạt động ứng phó về công tác y tế, khắc phục hậu quả, xử lý môi trường và phòng, chống dịch bệnh tại địa phương.