Tim Cook dự sự kiện chiếu sớm phim về Melania Trump, Apple bị kêu gọi tẩy chay

Rủi ro trong chiến lược của Tim Cook đã lộ rõ tối 24.1.

Khi sự chú ý của thế giới đổ dồn về Minneapolis (bang Minnesota, Mỹ) sau cái chết của nam y tá Alex Pretti dưới tay các đặc vụ liên bang về di trú, giám đốc điều hành Apple lại có mặt tại Nhà Trắng để dự tiệc chiêu đãi của Tổng thống Donald Trump và Đệ nhất phu nhân Melania Trump. Sự tương phản không thể rõ rệt hơn: Những đoạn video cho thấy các cuộc biểu tình trên đường phố Minneapolis đối lập với bức ảnh Tim Cook mỉm cười trong bộ tuxedo chụp cùng Brett Ratner, đạo diễn của bộ phim tài liệu sắp ra mắt về bà Melania Trump.

Có lẽ đây là ví dụ điển hình nhất cho “trò chơi nguy hiểm” mà Tim Cook và toàn ngành công nghệ Mỹ đang tham gia: Vừa tiếp cận và duy trì mối quan hệ với Tổng thống Trump, vừa cố gắng tỏ ra phi chính trị. Nhiều lãnh đạo công nghệ nổi tiếng khác cũng có mặt tại bữa tiệc này, gồm cả Andy Jassy (giám đốc điều hành Amazon).

“Thật quá xấu hổ cho Tim Cook”

Ngay cả khi một số đồng minh vốn trung thành với chính quyền Trump đã bày tỏ lo ngại về cách xử lý những gì xảy ra ở bang Minnesota, Tim Cook vẫn giữ im lặng.

Phản ứng của công chúng với Tim Cook, người đứng đầu một trong những tập đoàn công nghệ lớn nhất và dễ nhận diện nhất, diễn ra nhanh chóng. Mạng xã hội bùng nổ với lời kêu gọi tẩy chay Apple và nhiều người tuyên bố đã đến lúc chuyển sang hệ điều hành di động Android của Google.

“Thật quá xấu hổ cho Tim Cook”, Dan Pfeiffer, một podcaster tự do nổi tiếng và cựu quan chức chính quyền Obama, đăng trên mạng xã hội X.

Những nỗ lực suốt nhiều năm của Tim Cook nhằm xây dựng hình ảnh một người ủng hộ công bằng xã hội bị đặt dấu hỏi.

Sự tương phảncuối tuần qua cũng góp phần thổi bùng thêm làn sóng phẫn nộ mang màu sắc dân túy về việc ngành công nghệ đã hưởng lợi như thế nào từ mối quan hệ gần gũi với chính quyền Trump. Đó là một bằng chứng nữa cho thấy mối quan hệ này có thể “phản tác dụng” nếu cuộc bầu cử giữa kỳ đưa đảng Dân chủ trở lại nắm quyền tại Quốc hội.

Những người chỉ trích Tim Cook không quên rằng Apple đã hưởng lợi đáng kể từ sự ưu ái của ông Trump. Gã khổng lồ công nghệ Mỹ được miễn trừ một số mức thuế với iPhone sản xuất ở nước ngoài, trong khi các công ty khác cùng khách hàng của họ phải gánh chịu tác động nặng nề và sự bất ổn.

Với nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lo ngại về thời kỳ chính trị chia rẽ sâu sắc hiện nay, Tim Cook từng được xem như một hình mẫu. Doanh nhân 65 tuổi người Mỹ cho thấy các CEO có thể điều hướng chính quyền Trump để mang lại lợi ích cho công ty của họ như thế nào, trong khi dường như vẫn đứng ngoài cuộc chính trị.

Tim Cook nổi bật như nhà vận động hành lang hiệu quả nhất giới công nghệ dù hoạt động thầm lặng. Ông đã xây dựng mối quan hệ tốt với Tổng thống Trump và mang lại những điểm sáng về quan hệ công chúng cho chính quyền. Theo nhiều cách, Tim Cook vận hành ở Mỹ giống như cách ông làm tại Trung Quốc và những nơi khác: Làm việc với chính quyền sở tại để bảo đảm Apple có sân chơi thuận lợi nhất.

Những dấu hiệu về mối quan hệ tốt đẹp của họ thỉnh thoảng xuất hiện. Chẳng hạn tuần trước, Tổng thống Trump ca ngợi Tim Cook tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới rằng: “Ông ấy rất tuyệt”.

Trong suốt thời gian qua, Tim Cook phần lớn tránh được phản ứng chính trị tiêu cực mà Elon Musk phải đối mặt. Khác với Tesla, các cửa hàng của Apple hiện không phải đối mặt với các cuộc biểu tình phản đối. Nhà đầu tư hoan nghênh Tim Cook, cổ phiếu Apple tăng nhẹ hôm 27.1 và khách hàng vẫn tiếp tục mua iPhone.

Tuy nhiên, làn sóng phản ứng cuối tuần qua cho thấy vẫn có những giới hạn.

Công bằng mà nói Tim Cook không phải là trường hợp cá biệt. Nhiều lãnh đạo khác, đặc biệt trong ngành công nghệ, cũng áp dụng cách tiếp cận giống ông. Trên thực tế, Tim Cook đã tham dự một sự kiện VIP để xem trước bộ phim Melania mà Amazon đã chi nhiều tiền mua bản quyền.

Nhà Trắng cho biết bộ phim ghi lại cuộc sống bà Melania Trump trong 20 ngày trước lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump. Phim dự kiến ​​sẽ được phát hành toàn cầu vào ngày 30.1.

Buổi chiếu hôm 24.1 là lần đầu tiên Tổng thống Trump, gia đình và bạn bè thân thiết của bà Melania Trump được xem trọn vẹn bộ phim. Khoảng 70 người thuộc nhiều lĩnh vực văn hóa khác nhau đã tham dự sự kiện VIP này, trong đó có cựu võ sĩ quyền Anh chuyên nghiệp Mike Tyson và Hoàng hậu Rania của Jordan - người xuất hiện trong trailer phim.

Đứng ngoài cuộc

Kể từ khi Trump tái đắc cử, các lãnh đạo trong ngành đã đóng góp tiền cho lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ và quan trọng hơn là giữ im lặng nhiều hơn so với những ngày đầu nhiệm kỳ thứ nhất của ông. Đó là thời điểm các gã khổng lồ công nghệ phản đối mạnh mẽ chính sách về nhập cư của ông Trump.

Đầu năm 2017, Tim Cook từng công khai gây sức ép với Nhà Trắng, nói với tờ WSJ rằng Apple cân nhắc thực hiện hành động pháp lý với chính quyền Trump về cách xử lý vấn đề nhập cư.

Giai đoạn khởi đầu nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ thứ hai của ông Trump diễn ra rất khác. Một năm trước, Tim Cook và lãnh đạo nhiều gã khổng lồ công nghệ khác đứng trên sân khấu cùng Trump khi ông tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ hai. Tim Cook và nhiều ông trùm công nghệ khác tiếp tục giữ im lặng về những gì đang xảy ra ở bang Minnesota.

Điều trớ trêu của cơn bão dư luận mới nhất là Tim Cook có lẽ chịu trách nhiệm lớn nhất trong việc tạo ra cơn khủng hoảng chính trị đang gây khó cho ông: Điện thoại có camera.

Cái chết của Alex Pretti hôm 24.1, trường hợp thứ hai trong tháng 1, xảy ra trong bối cảnh chính quyền Trump đẩy mạnh việc trục xuất những người nhập cư vào Mỹ trái phép. Cách tiếp cận này đã khuấy động sự phản kháng mạnh mẽ của cộng đồng ở Minnesota, gồm các cuộc đụng độ giữa đặc vụ liên bang và nhiều người biểu tình tại địa phương. Nhiều video ghi lại hành động của các quan chức liên bang trong những vụ việc này dường như trái ngược với mô tả chính thức từ một số quan chức chính quyền Trump.

Những video đó đã thúc đẩy một khẩu hiệu chung: “Hãy tin vào mắt mình, đừng tin vào những lời dối trá”.

Đây không phải lần đầu chúng ta chứng kiến sức mạnh xuất hiện khi hầu như ai cũng có một chiếc camera trong túi, nhờ sự thành công của iPhone.

Chính Tim Cook từng ca ngợi vai trò của điện thoại có camera, so sánh nó với những gì đã xảy ra trước đó trong phong trào dân quyền.

“Nếu nhìn lại lịch sử, một số thay đổi xã hội sâu sắc nhất đã xảy ra vì có người quay lại được video”, Tim Cook nói trên chương trình 60 Minutes của kênh CBS năm 2020.

Ông đưa ra những nhận xét đó sau khi George Floyd bị giết ở thành phố Minneapolis. Đoạn video từ smartphone ghi lại cảnh sát giết một người đàn ông da đen không có vũ khí đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình toàn quốc trong năm cuối nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ đầu tiên của ông Trump. Đó là thời điểm quốc gia này bất ổn, không khác gì bây giờ.

Khi đó, Tim Cook trích dẫn lời Martin Luther King Jr. và kêu gọi hành động. Song ngày nay, việc cố gắng giữ mối quan hệ tốt đẹp với chính quyền Trump khiến Tim Cook đứng ngoài cuộc, đồng thời tạo ra một dạng rủi ro mới cho Apple, ngành công nghệ và chính di sản của ông.