Tìm kiếm bằng AI hay Google cho kết quả chính xác hơn?

Nếu từng sử dụng Claude, ChatGPT hay Gemini, bạn sẽ nhận thấy những chatbot AI này có thể tìm kiếm thông tin trên web, bên cạnh nhiều chức năng khác. Tùy vào nội dung cần tìm, việc đặt câu hỏi cho chatbot AI đôi khi giúp bạn tìm được những kết quả phù hợp hơn. Đây có thể là một trong những lý do Google đang tích cực thúc đẩy chế độ AI (AI Mode) trên công cụ tìm kiếm của mình.

Khi được yêu cầu tìm kiếm trên web, các phiên bản chatbot AI mới nhất kết hợp hai nguồn thông tin: Kết quả từ công cụ tìm kiếm truyền thống và kiến thức được trích xuất từ dữ liệu dùng để huấn luyện AI. Sau đó, tất cả được tổng hợp và trình bày theo phong cách quen thuộc của AI tạo sinh, với câu trả lời trau chuốt, rõ ràng.

Sự khác biệt nằm ở những yếu tố AI được bổ sung bên cạnh hoạt động tìm kiếm thông thường. Vì vậy, tìm kiếm bằng AI không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất.

Khi nào nên dùng AI để tìm kiếm trên web?

Nếu bạn muốn tra cứu một thông tin đơn giản và phổ biến, chẳng hạn chiều cao của tháp Eiffel (Pháp), tìm kiếm bằng AI là lựa chọn khá an toàn. Những thông tin như vậy không khó tìm trên Internet.

Hơn nữa, các mô hình ngôn ngữ lớn - nền tảng công nghệ của chatbot AI - có xu hướng dự đoán và lựa chọn những thông tin có xác suất xuất hiện cao. Do đó, khả năng chatbot AI đưa ra câu trả lời chính xác trong trường hợp này là rất lớn.

Nếu chỉ cần tra cứu nhanh một thông tin, bạn có thể dùng AI. Tuy nhiên, câu hỏi càng ít phổ biến thì bạn càng phải kiểm tra kỹ câu trả lời. Chẳng hạn, nếu bạn hỏi về một thông tin ít người biết, ví dụ tên diễn viên được xếp thứ năm trong danh sách diễn viên của một chương trình truyền hình ít người biết đến, thì trên web có thể chỉ tồn tại một hoặc hai nguồn thông tin. Khi đó, AI hoàn toàn có khả năng chọn nhầm nguồn không chính xác và đưa ra câu trả lời sai.

Một kết luận đáng chú ý từ nghiên cứu của Đại học Stanford (Mỹ) là khi tìm được nguồn thông tin chính xác, AI rất giỏi trong việc trích xuất những dữ liệu phù hợp từ nguồn đó. Điểm yếu của AI thường nằm ở khâu tìm kiếm nguồn đáng tin cậy. Điều này có thể xảy ra vì không có nguồn phù hợp trên Internet hoặc AI hiểu sai câu hỏi. Dù vậy, chatbot AI vẫn có thể đưa ra câu trả lời với giọng điệu rất chắc chắn.

Tìm kiếm bằng AI cũng hữu ích khi bạn có câu hỏi phức tạp mà công cụ tìm kiếm Google thông thường khó xử lý đầy đủ. Ví dụ: "Tôi muốn tìm những nhà hàng tốt nhất ở TP.HCM dành cho một gia đình 5 người, với tổng chi phí không quá 4 triệu đồng".

Với yêu cầu như vậy, AI có thể tìm kiếm và tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn, sau đó đưa ra câu trả lời đã được chắt lọc. Trong khi đó, công cụ tìm kiếm truyền thống có thể chỉ hiển thị một danh sách liên kết đến các nhà hàng ở TP.HCM, được sắp xếp theo những tiêu chí cơ bản hơn.

Tuy nhiên, nguồn thông tin vẫn đóng vai trò then chốt. Các chatbot AI chưa từng trực tiếp đến TP.HCM hay trải nghiệm ăn uống tại những nhà hàng ở đó. Chatbot AI dựa vào những đánh giá và chia sẻ công khai trên Internet của những người đã trải nghiệm. Khi không tìm thấy trang web nào khớp hoàn toàn với yêu cầu, AI sẽ tìm những nội dung có từ ngữ liên quan, chẳng hạn "giá cả phải chăng" hoặc "phù hợp với gia đình", rồi dựa trên đó tạo ra câu trả lời.

Với những câu hỏi có nhiều thông tin trên Internet, chẳng hạn tìm nhà hàng ở TP.HCM, tính năng tìm kiếm bằng AI có thể rất hữu ích. Song khi tìm kiếm những địa điểm ít phổ biến hơn hoặc đưa ra yêu cầu quá cụ thể, chẳng hạn "bàn ăn có hình tròn", bạn cần thận trọng hơn với kết quả. Trong những trường hợp này, việc AI kết nối các thông tin rời rạc để đưa ra câu trả lời có thể kém chính xác hơn.

Nhìn chung, với điều kiện luôn kiểm tra lại thông tin, tìm kiếm bằng AI phát huy hiệu quả tốt nhất với những câu hỏi phổ biến, có nhiều khả năng tìm được nguồn thông tin chính xác và cập nhật trên Internet. Từ cách xử lý câu hỏi tìm kiếm đến khả năng tổng hợp và trình bày câu trả lời, chatbot AI mang lại nhiều cải tiến đáng kể so với cách tìm thông thường trên Google.

Khi nào không nên dùng AI để tìm kiếm trên web?

Cách các chatbot AI tạo sinh và mô hình ngôn ngữ lớn được xây dựng để phát huy thế mạnh trong việc diễn đạt lại, tổng hợp và tóm tắt thông tin. Tuy nhiên, chính những quá trình này cũng có thể dẫn đến sai sót. Nếu cần tra cứu những chi tiết đòi hỏi độ chính xác cao, chẳng hạn một câu nói nguyên văn của người nổi tiếng, số liệu trong báo cáo hoặc thông số kỹ thuật thiết bị, tìm kiếm bằng Google theo cách truyền thống có thể là lựa chọn tốt hơn.

Cách tìm kiếm thông thường trên Google cũng phù hợp hơn khi bạn muốn tự quyết định nguồn thông tin sẽ sử dụng. Giao việc tìm kiếm trên web cho AI rất tiện lợi, nhưng đồng nghĩa với việc bạn phải dựa vào khả năng của chatbot trong việc hiểu đúng câu hỏi, tìm đúng nguồn và trích xuất chính xác thông tin từ những nguồn đó. Cách này tiết kiệm thời gian, nhưng người dùng khó kiểm soát được toàn bộ quá trình.

Ví dụ, nếu đã biết những trang web đáng tin cậy nhất về tin tức công nghệ, bạn có thể ưu tiên tìm kiếm trên chính các trang đó bằng công cụ truyền thống. AI có thể không làm được điều này một cách chính xác. Các nhà nghiên cứu tại Đại học California - San Diego (Mỹ) phát hiện rằng, đôi khi AI đôi khi ưu tiên nguồn có nội dung sát với câu hỏi của người dùng, thay vì nguồn có độ uy tín cao hơn.

Điều này có nghĩa là một blog cá nhân có thể được AI ưu tiên hơn một trang web chuyên ngành y tế uy tín nếu chatbot cho rằng blog đó có nội dung sát với điều người dùng đang tìm kiếm hơn. Khi xem danh sách kết quả tìm kiếm thông thường, người dùng ít có khả năng lựa chọn như vậy vì thường ưu tiên những nguồn mà họ tin cậy nhất.

Tìm kiếm truyền thống cũng có lợi thế khi tra cứu tin nóng, bởi dữ liệu AI truy xuất đôi khi không được cập nhật kịp thời. Cách tìm kiếm này cũng phù hợp hơn với những vấn đề có mức độ rủi ro cao, chẳng hạn sức khỏe, pháp luật hoặc tài chính cá nhân, trong đó sai sót có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Nếu vẫn cần sử dụng AI để tìm kiếm những thông tin như vậy, hãy kiểm tra kỹ nguồn mà chatbot sử dụng, thậm chí đối chiếu nhiều lần. Chatbot AI thường có gắn link các nguồn này ngay trong câu trả lời. Khi chưa chắc chắn, bạn có thể yêu cầu AI giải thích rõ thông tin được lấy từ đâu để xác định liệu đó có phải nội dung do mô hình ngôn ngữ lớn tự tạo ra hay không.

Tất nhiên, tìm kiếm bằng Google theo cách truyền thống cũng có thể dẫn đến những thông tin sai lệch. Song khi không có chatbot AI đứng giữa, bạn sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để tự đánh giá đâu là thông tin chính xác hoặc không đáng tin cậy.

Với những câu hỏi đòi hỏi độ chính xác quan trọng hơn sự tiện lợi và tốc độ, cách tìm kiếm thông tin truyền thống vẫn có chỗ đứng riêng.