Tổng Bí thư Tô Lâm: 'Không chấp nhận tư duy níu kéo lợi ích cục bộ, ai không sửa phải thay thế'

Ngày 15.10, Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì phiên họp quý 3 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đánh giá 9 tháng triển khai Nghị quyết 57.

Tỷ lệ thương mại hoá nghiên cứu cực kỳ thấp

Theo ông Võ Thành Hưng, Phó chánh Văn phòng Trung ương Đảng, trong quý 3, công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW tiếp tục được thực hiện khẩn trương, quyết liệt.

Hiện nay, tổng số thủ tục hành chính (TTHC) cả nước là 5.340, đã tiếp nhận 12,7 triệu hồ sơ, trong đó 73,5% là trực tuyến. Việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến phục vụ chính quyền 2 cấp mang lại hiệu quả thiết thực, giúp các địa phương tiết kiệm 4.800 tỉ đồng; cấp Trung ương tiết kiệm 840 tỉ đồng.

Ngoài ra, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ra mắt Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ, đang đánh giá 320 sản phẩm - giải pháp, công bố 104 sản phẩm - giải pháp và tiếp nhận hàng trăm sáng kiến, đề xuất mới. Điều này giúp hỗ trợ doanh nghiệp, nhà khoa học, startup, tổ chức nghiên cứu quảng bá kết quả, tìm kiếm đối tác và mở rộng khả năng thương mại hóa sản phẩm.

Tuy nhiên, ông Hưng cho hay vẫn còn nhiều hạn chế, vướng mắc khi chất lượng một số dịch vụ công trực tuyến không đạt như kỳ vọng do những hạn chế về cơ sở vật chất, năng lực công tác, trang thiết bị CNTT, phần mềm ứng dụng, việc kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu.

Nền sản xuất công nghệ cao phụ thuộc lớn vào khối FDI, giá trị gia tăng nội địa thấp (15 - 18%), chủ yếu là gia công, lắp ráp; mô hình hợp tác 3 Nhà (Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp) còn mang tính hình thức, chưa hiệu quả trong việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu; tỷ lệ thương mại hóa sáng chế chỉ đạt khoảng 0,1%, cực kỳ thấp so với mục tiêu 8 - 10% vào năm 2030, biến các công trình nghiên cứu thành “tài sản chết”…

Ông Hưng nhấn mạnh, quý 4/2025 là thời gian nước rút để hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2025, tạo nền tảng cho giai đoạn tới. Do đó, các cơ quan Trung ương và địa phương cần triển khai đồng bộ, quyết liệt các nhiệm vụ.

Không chấp nhận tư duy nhiệm kỳ

Về các định hướng chiến lược, Tổng Bí thư chỉ rõ phải kiên định triển khai theo nguyên tắc điều hành mới đã được hội nghị lần thứ 13, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 13 thống nhất: “Kỷ cương đi trước - nguồn lực đi cùng - kết quả là thước đo”.

“Đây phải là tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động. Kỷ cương thể hiện ở việc chấp hành nghiêm các kết luận chỉ đạo, tuân thủ tiến độ, không đùn đẩy, né tránh; phải xử lý dứt điểm các nhiệm vụ quá hạn”, Tổng Bí thư nói.

Tổng Bí thư yêu cầu phải lấy việc tháo gỡ điểm nghẽn thể chế làm nhiệm vụ đột phá hàng đầu; khai thác dữ liệu để phá vỡ “tư duy cát cứ”; thể chế về sở hữu trí tuệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu để kết nối viện - trường với thị trường; thể chế về hợp tác công - tư để huy động nguồn lực xã hội; tháo gỡ, đồng thời phải có cơ chế đủ mạnh để bảo vệ những cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Ngoài ra, phải kiến tạo hệ sinh thái, khơi thông mạnh mẽ nguồn lực xã hội, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, từ "nhà nước làm" sang "nhà nước kiến tạo” nhằm giải phóng và huy động tối đa nguồn lực tư nhân cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

“Nguyên tắc là những gì khu vực tư nhân làm được mà không phải lĩnh vực Nhà nước giữ vai trò chủ đạo thì tạo điều kiện, khuyến khích để khu vực tư nhân làm. Chỉ khi doanh nghiệp thực sự là trung tâm, mô hình 3 nhà (Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp) mới đi vào thực chất”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư cũng đề nghị phải lấy sự hài lòng và niềm tin của người dân và doanh nghiệp làm thước đo; phải quyết liệt số hóa toàn diện quy trình, triển khai dịch vụ công "một cửa - một lần khai" trên nền dữ liệu liên thông.

Tổng Bí thư đề nghị Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo giải quyết dứt điểm tình trạng nợ đọng văn bản hướng dẫn thi hành luật, nỗ lực phấn đấu 100% các nghị định và thông tư hướng dẫn thi hành các luật mới liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số phải được ban hành và có hiệu lực trước ngày 31.3.2026.

Đảng ủy Quốc hội cần chỉ đạo triển khai đề án chuyển đổi số của Quốc hội. Nội dung giám sát phải tập trung vào 3 vấn đề cốt lõi gồm: Tiến độ và chất lượng xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia; hiệu quả giải ngân và sử dụng nguồn ngân sách nhà nước; kết quả thực chất của việc thương mại hóa sản phẩm khoa học công nghệ và mô hình "3 nhà".

Tổng Bí thư đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu, trước hết là các bộ trưởng, trưởng ngành, bí thư, chủ tịch UBND cấp tỉnh, cấp xã và lãnh đạo cấp vụ, cấp phòng phải nhận thức đầy đủ, sâu sắc yêu cầu, nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia với vận mệnh của đất nước; quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành.

“Không chấp nhận “tư duy nhiệm kỳ”, “níu kéo lợi ích cục bộ”, không dám nghĩ, không dám làm, không dám đột phá. Ai vướng vào những tình trạng này mà không sửa đổi thì phải kịp thời thay thế, không được làm chậm tiến trình phát triển của đất nước”, Tổng Bí thư nói.

Cuối cùng, Tổng Bí thư Tô Lâm lưu ý nhiệm vụ phía trước đòi hỏi mỗi thành viên ban chỉ đạo, mỗi lãnh đạo các cấp, các ngành phải tiếp tục nêu cao tinh thần tiên phong, gương mẫu, “nói ít - làm nhiều - quyết liệt - hiệu quả”; khẩn trương triển khai tại cơ quan, đơn vị mình; phải có kiến nghị, đề xuất với Ban Chỉ đạo những công việc, mang lại lợi ích không chỉ cho ngành của mình.