Tổng thống Mỹ đổi về chuyên cơ cũ vì không đảm bảo an toàn?
Mới đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rời hội nghị thượng đỉnh NATO trên chiếc Không lực Một cũ thay vì chiếc Boeing 747-8 mới do Qatar tặng, ngay lúc xung đột với Iran bùng phát trở lại.
Việc thay đổi làm dấy lên câu hỏi liệu chiếc máy bay mới mà tổng thống Mỹ thúc giục đưa vào sử dụng có được trang bị đủ các biện pháp bảo vệ hay không. Các nghị sĩ và một số quan chức đã bày tỏ lo ngại việc "đốt cháy giai đoạn" đã không cho phép lắp đặt các trang bị tiêu chuẩn của một chuyên cơ cho nguyên thủ hàng đầu thế giới.
Tổng thống Mỹ chỉ muốn... khoe?
Trả lời tờ New York Times, một số nguồn giấu tên cho biết chiếc chuyên cơ mới không có đầy đủ các tính năng của chiếc Không Lực Một cũ. Việc đổi máy bay khi tổng thống Mỹ rời Thổ Nhĩ Kỳ là biện pháp phòng ngừa theo khuyến nghị của Cơ quan Mật vụ, không phải vì có mối đe dọa cụ thể.
Ông Trump, người liên tục ca ngợi các chi tiết sang trọng của chiếc 747-8 mới, đã bay trên đó vào tối 6/7 để đến Thổ Nhĩ Kỳ dự hội nghị thượng đỉnh NATO. Sau khi ông đến, xung đột với Iran bùng phát trở lại và Mỹ tiến hành một loạt các cuộc không kích vào Iran, trong khi các lãnh đạo NATO đang ở Ankara cách đó khoảng 1.600 km.
Tổng thống Trump đã phủ nhận việc đổi máy bay là vì lo ngại an ninh. Thay vào đó, ông khẳng định việc thay đổi là cho chiếc chuyên cơ mới khởi hành sớm và dừng tại các căn cứ quân sự Mỹ để... khoe với các binh sĩ. Tuy nhiên, ông Trump nhiều lần nhấn mạnh rằng ông là mục tiêu số một của Iran, và có lúc đề cập đến việc đã xem hoặc được báo cáo về danh sách mục tiêu của Tehran trong những ngày gần đây.
Trước khi trở về, ông Trump viết trên mạng xã hội rằng ông sử dụng chiếc máy bay cũ "cho nhớ ngày xưa" khi rời Ankara, để chiếc Không lực Một mới có thể được trưng bày tại Căn cứ Không quân Mildenhall ở Anh. Sau khi hạ cánh xuống Middenhall, tổng thống Mỹ mới chuyển sang máy bay mới để trở về Washington.
Chiếc chuyên cơ gây tranh cãi
Không lực Một được biết đến là chuyên cơ có các thiết bị bảo vệ tối tân, có thể đóng vai trò là sở chỉ huy trên không của tổng thống.
Để tích hợp các tính năng trên lên nền tảng một máy bay dân dụng, các quan chức ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ và Lầu Năm Góc cho biết một gói nâng cấp toàn diện có thể tốn đến 1 tỉ USD và mất tới hai năm để hoàn thành.
Không quân Mỹ mới chỉ bắt đầu nâng cấp chiếc 747-8 do Qatar tặng từ mùa hè năm ngoái. Chuyến bay thử đầu tiên của máy bay diễn ra vào tháng 4/2026, và chỉ hai tháng sau đã được ra mắt trong một buổi lễ hoành tráng ở Căn cứ Liên hợp Andrews.
Tranh cãi đã ngay lập tức nổ ra vì cho rằng đây là động thái để kịp đưa chiếc Không lực Một mới vào vận hành đúng ngày 4/7, kỷ niệm 250 năm thành lập Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Ngân sách dành cho việc nâng cấp món quà từ Qatar cũng là một lùm xùm khác do được lấy từ chương trình phát triển tên lửa chiến lược LGM-35 "Sentinel", vốn đang vượt quá ngân sách.
Tuy nhiên, lo ngại lớn nhất nằm ở việc tổng thống Trump gây áp lực buộc Không quân đẩy nhanh tiến độ, đến mức các biện pháp an ninh sẽ không được tích hợp đầy đủ. Cần có những can thiệp vào sâu bên trong cấu trúc máy bay để đáp ứng các nâng cấp đặc biệt, một công việc mất nhiều thời gian hơn so với chỉ thay đổi nội thất hay sơn lại.
Andrew Hunter, cựu Trợ lí Bộ trưởng Không quân phụ trách chương trình Không Lực Một dưới thời chính quyền cựu tổng thống Joe Biden cho biết, khoảng thời gian gần một năm mới chỉ đủ để thực hiện các nâng cấp về thông tin liên lạc, không đủ để thực hiện các sửa đổi quan trọng trong cấu trúc máy bay.
Trang bị "tận răng"
Phức tạp bậc nhất trong quá trình chuyển đổi để tạo ra Không lực Một bao gồm một loạt hệ thống phòng thủ tên lửa tiên tiến, cần tiếp dầu trên không và hệ thống điện cải tiến để chống xung điện từ, phòng trường hợp xảy ra tấn công hạt nhân.
Chính xác chiếc Không lực Một sở hữu những trang bị gì luôn là bí mật, tuy nhiên thông tin mở và một số hình ảnh cũng phần nào cho thấy chuyên cơ của Tổng thống Mỹ được trang bị ra sao.
Ở đuôi máy bay là hệ thống cảnh báo tên lửa tiếp cận AN/AAR-54(V), kết nối với hệ thống gây nhiễu hồng ngoại có định hướng AN/AAQ-24 "Nemesis" và hệ thống phát tín hiệu giả AN/ALQ-204 "Matador". Khi phát hiện có tên lửa tầm nhiệt bay tới, AN/ALQ-204 có nhiệm vụ che giấu tín hiệu nhiệt của đuôi và 4 động cơ máy bay, còn AN/AAQ-24 phát xung laser "chọc mù" đầu dò tên lửa.
Ngoài ra, chiếc chuyên cơ còn các hệ thống tác chiến điện tử vẫn còn trong vòng bí mật, các hệ thống phóng mồi bẫy. Toàn bộ dây điện trên máy bay được bảo vệ chống xung điện từ hạt nhân. Thân máy bay cũng được gia cường chống bức xạ điện từ.
Ở phần mũi máy bay được bổ sung cần tiếp nhiên liệu, cho phép tăng tầm bay nhờ các "kho dầu" trên không KC-135 hay KC-46. Về lý thuyết, Không lực Một có thể bay liên tục trong thời gian rất dài nếu được tiếp đủ nhiên liệu, phát huy vai trò bảo vệ tổng thống và làm sở chỉ huy trên không.
Thành phần thiết yếu biến Không lực Một thành "Phòng Tình huống bay" nằm ở hai ăng-ten vệ tinh trên lưng máy bay, có khả năng liên lạc quy mô toàn cầu kể cả trong môi trường bị gây nhiễu. Mạng nội bộ trên máy bay chia làm ba lớp riêng biệt (không mật, mật, tối mật) với hơn 85 điện thoại và nhiều thiết bị đầu/cuối liên lạc mã hóa.
Cho tới nay, Không quân Mỹ và Nhà Trắng vẫn từ chối tiết lộ liệu những trang bị trên đã được tích hợp đầy đủ vào chiếc máy bay do Qatar tặng hay chưa.
Hiện hãng máy bay Boeing đang trong quá trình thiết kế hai chiếc Không lực Một hoàn toàn mới, nhưng Lầu Năm Góc dự kiến quá trình này sẽ bị chậm tiến độ từ hai đến ba năm. Trong thời gian chờ, chiếc Không lực Một được ông Trump ưu ái có tên là "Bridge" (cầu nối), đóng vai trò chuyển tiếp giữa hai thế hệ chuyên cơ tổng thống.
