TP.HCM bắt tay làm chủ công nghệ metro, hướng tới điều hành toàn mạng lưới
TP.HCM thúc đẩy làm chủ công nghệ metro qua hợp tác giữa MAUR và GTEL, trước mắt tập trung tuyến metro số 2 Bến Thành đến Tham Lương.
Ngày 17/7, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR), và Tổng công ty Công nghệ Viễn thông Toàn cầu (GTEL), ký Bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu tích hợp hệ thống, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ cho mạng lưới đường sắt đô thị.
Thỏa thuận đặt mục tiêu xây dựng khuôn khổ hợp tác dài hạn, giúp các đơn vị trong nước từng bước tham gia sâu hơn vào thiết kế, tích hợp, vận hành và bảo trì metro. Trọng tâm trước mắt là tuyến metro số 2 Bến Thành đến Tham Lương cùng các dự án đường sắt đô thị giai đoạn 2026 đến 2030.
Lễ ký kết có Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh cùng đại diện các sở Tài chính, Xây dựng, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ. Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị Phan Công Bằng và Chủ tịch GTEL Lương Đức Minh đồng chủ trì.
Metro số 2 mở đầu chuyển giao công nghệ metro
Theo nội dung hợp tác, MAUR và GTEL sẽ nghiên cứu các phân hệ kỹ thuật quan trọng, gồm thông tin, tín hiệu, điện, cơ điện, hệ thống giám sát và điều khiển SCADA, trung tâm điều hành OCC, thu phí tự động AFC và cửa chắn ke ga PSD.
Đây là những cấu phần quyết định khả năng vận hành đồng bộ, an toàn và ổn định của một tuyến metro. Việc tiếp nhận công nghệ không chỉ là mua thiết bị, mà còn bao gồm năng lực tích hợp hệ thống, quản lý dữ liệu, xử lý sự cố, bảo trì và nâng cấp trong suốt vòng đời dự án.
Hai bên dự kiến đưa trí tuệ nhân tạo, mô hình bản sao số Digital Twin, BIM, GIS, Internet vạn vật, dữ liệu lớn và định danh điện tử vào nghiên cứu. Mục tiêu là nâng hiệu quả quản lý, vận hành, bảo trì, đồng thời chuẩn bị nền tảng cho trung tâm điều hành tích hợp toàn mạng lưới metro TP.HCM.
Trung tâm điều hành chung có thể giúp thành phố theo dõi nhiều tuyến trên cùng hệ thống, hỗ trợ điều phối vận tải, kiểm soát sự cố và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý. Điều kiện là.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh đề nghị hai đơn vị sớm chuyển nội dung bản ghi nhớ thành chương trình và kế hoạch nghiên cứu khả thi. Thành phố yêu cầu chuẩn hóa kiến trúc công nghệ, xây dựng dữ liệu dùng chung, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và bảo đảm quyền quản lý, khai thác dữ liệu của Việt Nam.
Làm chủ công nghệ metro để phát triển doanh nghiệp Việt
Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị Phan Công Bằng cho biết TP.HCM đặt mục tiêu xây dựng khoảng 200 km metro vào năm 2030. Với quy mô đầu tư lớn, thành phố xác định phát triển metro phải gắn với làm chủ công nghệ, dữ liệu và tăng năng lực nội sinh trong lĩnh vực đường sắt đô thị.
Theo MAUR, hợp tác với GTEL được kỳ vọng góp phần hình thành đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và doanh nghiệp Việt Nam đủ khả năng tham gia từ thiết kế, tích hợp hệ thống đến vận hành, bảo trì. Đây là bước cần thiết nếu TP.HCM muốn mở rộng nhanh mạng lưới mà không phụ thuộc hoàn toàn vào từng nhà thầu hoặc gói công nghệ riêng.
Chủ tịch GTEL Lương Đức Minh cho biết doanh nghiệp sẽ phát huy thế mạnh về công nghệ số, chuyển đổi số và an ninh mạng để đồng hành cùng MAUR. Những năng lực này có thể hỗ trợ bảo vệ hệ thống điều hành, kiểm soát truy cập, bảo đảm an toàn dữ liệu và hạn chế rủi ro tấn công mạng đối với hạ tầng giao thông quan trọng.
Một thách thức khác là nguy cơ mỗi tuyến sử dụng nền tảng kỹ thuật khác nhau, dẫn đến khó kết nối khi hình thành mạng lưới. TP.HCM cần sớm xây dựng tiêu chuẩn chung cho tín hiệu, thu phí, điều hành, dữ liệu và an ninh mạng. Tiêu chuẩn phải được đưa vào yêu cầu dự án ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư, thay vì xử lý sau khi thiết bị đã được chọn.
Bản ghi nhớ giữa MAUR và GTEL mở ra hướng tiếp cận mới cho metro TP.HCM, đầu tư hạ tầng đồng thời xây dựng năng lực công nghệ trong nước. Nếu cam kết được cụ thể hóa bằng dự án, tiêu chuẩn và lộ trình rõ ràng, metro số 2 có thể trở thành nơi thử nghiệm mô hình chuyển giao công nghệ cho các tuyến tiếp theo.
Đích đến không chỉ là hoàn thành thêm nhiều kilômét đường sắt đô thị. TP.HCM cần mạng lưới metro hiện đại, đồng bộ, an toàn và có khả năng tự chủ trong vận hành. Làm chủ công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực sẽ quyết định thành phố có thể khai thác hiệu quả hệ thống trong nhiều thập niên hay tiếp tục phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài.