TP.HCM phát triển trạm sạc, tủ đổi pin- đâu là rào cản?

Nhiều thách thức

Theo kế hoạch, đến cuối tháng 4.2026, TP.HCM phải triển khai lắp đặt 60 trạm sạc, 3.000 tủ đổi pin nhằm đảm bảo đến cuối năm 2026 đạt 100 trạm sạc, 20.000 tủ đổi pin. Hiện thành phố có 9.735 trạm sạc ô tô điện, trong đó có 8 trạm sạc xe buýt điện với 153 trụ sạc nhanh và 4 trạm nạp khí CNG. Đồng thời có khoảng 300 trạm sạc nhanh dành cho xe máy điện và 2.459 điểm đổi pin. Thành phố cũng lắp đặt 1.005 vị trí với 1.539 tủ đổi pin. Riêng trên hệ thống hạ tầng đường bộ do Sở Xây dựng quản lý, đã công bố 900 vị trí đủ điều kiện lắp đặt trên vỉa hè với quy mô dự kiến 2.778 tủ pin. Trong đó, thực tế đã triển khai tại 173 vị trí với 411 tủ đổi pin phục vụ cho người đi xe điện.

Đại diện một doanh nghiệp phát triển trạm sạc chia sẻ: “Chúng tôi đang rơi vào thế đối mặt với bài toán nan giải. Đầu tư trạm sạc cần nguồn vốn lớn và thời gian hoàn vốn kéo dài. Nhưng nếu không có đủ trạm sạc thì người dân không dám mua xe điện. Ngược lại, nếu số lượng xe chưa đủ lớn, trạm sạc sẽ rơi vào tình trạng ngưng trệ, gây lãng phí”. Về vướng mắc pháp lý, hiện nay đang thiếu các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia thống nhất về vị trí lắp đặt, công nghệ sạc và quy trình cấp phép, khiến doanh nghiệp lúng túng khi lập kế hoạch kinh doanh. Việc thỏa thuận đấu nối với lưới điện và giá điện kinh doanh cho trạm sạc vẫn là một áp lực tài chính lớn.

Còn chính quyền một số địa phương thừa nhận, việc quản lý vỉa hè là một thách thức lớn. Bởi vỉa hè vốn đã chật hẹp, nay phải tải thêm tủ đổi pin. Nếu không quản lý chặt, việc lắp đặt tự phát sẽ chiếm dụng lối đi của người đi bộ và ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị. Hiện quy hoạch đô thị tại các phường trung tâm chưa dành sẵn không gian cho hạ tầng giao thông xanh. Điều đó dẫn đến tình trạng thiếu đồng bộ, hạ tầng bị chia cắt và thiếu tính kết nối.

Trạm sạc ở chung cư thiếu, chủ đầu tư lo cháy nổ

Theo khảo sát của phóng viên tại nhiều chung cư ở TP.HCM, chủ trương chuyển đổi xanh, chuyển từ xe xăng sang xe điện được nhiều người dân ủng hộ . Tuy nhiên, tại nhiều chung cư, hạ tầng gửi xe và trạm sạc vẫn còn nhiều bất cập. Xe điện vẫn được phép gửi trong hầm hoặc bãi gửi xe, nhưng phần lớn chung cư chưa có hệ thống sạc chuyên dụng, chỗ để xe điện còn ít hoặc hạ tầng chưa đủ tiêu chuẩn.

Nhiều cư dân tại chung cư Viễn Đông (phường An Đông) cho biết, chung cư này đã có khu để xe điện riêng, tách biệt với khu để xe xăng, với giá gửi xe là 600.000 đồng/tháng. Tuy nhiên, cơ sở vật chất của bãi gửi xe xuống cấp và không đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC). “Khu để xe điện chỉ là ba vách tường và mái tôn che lại, không có trạm sạc và dùng loại ổ cắm điện thông thường . Có hôm trời mưa, tôi thấy nước văng vào ổ điện rất nguy hiểm nên phải tìm cách che chắn lại. Đồng thời, số người gửi xe điện cũng khá đông nhưng ổ cắm điện có hạn, chỉ đủ sạc cho khoảng 5 xe”, chị L.M. - cư dân chung cư Viễn Đông kể lại.

Nhiều chủ đầu tư chung cư bày tỏ sự e ngại khi lắp đặt trạm sạc tại tầng hầm: Hệ thống điện của nhiều tòa nhà cũ không đủ tải để gánh thêm hàng trăm trụ sạc cùng lúc. Quan trọng nhất là nỗi lo cháy nổ pin trong hầm kín — nơi mà công tác cứu hỏa cực kỳ khó khăn. Nếu chưa có quy chuẩn PCCC riêng biệt cho trạm sạc chung cư, chúng tôi rất khó để phê duyệt triển khai. Việc xây dựng thêm tường ngăn cháy hoặc hệ thống hút khói sự cố tại các tòa nhà hiện hữu đòi hỏi chi phí khổng lồ và ảnh hưởng đến kết cấu công trình.

Theo ông Lê Hải Phong - Phó trưởng phòng Quản lý vận tải (Sở Xây dựng TP.HCM), qua quá trình thẩm định thiết kế và cấp giấy phép xây dựng các công trình chung cư trên địa bàn, Sở nhận thấy hầu hết các chủ đầu tư chưa quan tâm bố trí trạm sạc trong công trình, ngoại trừ một số dự án có hợp tác với các đơn vị kinh doanh xe điện và dịch vụ sạc. Vì vậy, số lượng và tỷ lệ chung cư có chỗ đỗ xe điện và điểm sạc pin hiện chỉ chiếm phần rất nhỏ trong tổng số dự án nhà ở trên địa bàn thành phố.

Theo ghi nhận của phóng viên Một Thế Giới, nhu cầu gửi và sạc xe điện ở chung cư ngày càng lớn. Việc thiếu trạm sạc không chỉ gây bất tiện mà còn khiến mục tiêu khuyến khích người dân chuyển đổi sang phương tiện xanh gặp khó. Do đó, Sở Xây dựng TP.HCM đã có công văn hướng dẫn về quy định, thủ tục liên quan đến việc lắp đặt trạm hoặc trụ sạc điện. Trong trường hợp các chủ đầu tư hoặc Ban Quản trị chung cư có nhu cầu lắp đặt, bố trí bổ sung hệ thống trạm sạc thì có thể nghiên cứu, triển khai theo đúng quy định.

Ngoài ra, Sở Xây dựng TP.HCM đã kiến nghị Bộ Xây dựng xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định về an toàn lưới điện, PCCC; cũng như cơ chế, chính sách hỗ trợ và khuyến khích đầu tư đa dạng hình thức cho hệ thống hạ tầng trạm sạc xe điện.

Xây dựng lộ trình phát triển trạm sạc

Mới đây, Sở Xây dựng TP.HCM vừa ban hành Văn bản số 8620/SXD-BTKT nhằm chấn chỉnh tình trạng lắp đặt hạ tầng xe điện chưa qua cấp phép. Động thái này được đưa ra sau khi nhận phản hồi từ Công ty Dầu khí TP.HCM và Văn phòng hãng hàng không Pháp về việc các tủ đổi pin xuất hiện trước trụ sở đơn vị mình. Qua kiểm tra, Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật xác nhận các tủ đổi pin do Công ty CP Phát triển trạm sạc Toàn cầu V-Green lắp đặt dù không gây cản trở giao thông hay lối ra vào, nhưng chưa được cơ quan thẩm quyền cấp phép sử dụng tạm thời hè phố.

Ông Lưu Văn Tấn - Trưởng phòng Quản lý đường thủy (Sở Xây dựng TP.HCM), cho biết hạ tầng phục vụ xe điện trên địa bàn đang được mở rộng nhanh, trong bối cảnh thành phố bước vào giai đoạn thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông sang năng lượng sạch. Nhằm tiếp tục mở rộng hệ thống này, Sở Xây dựng đã hoàn thiện đề án khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông phục vụ vận tải hành khách công cộng, làm cơ sở đấu thầu xã hội hóa lắp đặt trạm sạc điện tại 19 bến xe buýt. Hồ sơ đã được trình UBND TP.HCM xem xét phê duyệt để triển khai trong thời gian tới .

“Sở Xây dựng đang phối hợp Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam xây dựng đề án lộ trình phát triển hệ thống trạm sạc công cộng trên toàn địa bàn thành phố, triển khai từ tháng 7.2025. Đến ngày 13.3.2026, đề án đã được tổ chức hội thảo, báo cáo cuối kỳ và đang trong quá trình hoàn thiện, dự kiến trình UBND TP.HCM trong tháng 4.2026 để làm cơ sở triển khai thực hiện”, ông Tấn nói.

Có thể nói, để hiện thực hóa Công điện số 27/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, TP.HCM đang "dọn đường" cho hạ tầng xe điện bằng những cơ chế đặc thù. Bằng cách phối hợp liên ngành để chuẩn hóa quy trình cấp phép và đấu nối điện, thành phố đang từng bước tháo gỡ những "nút thắt" tại vỉa hè và chung cư, hướng tới diện mạo giao thông đô thị hiện đại và bền vững.