Trẻ điếc bẩm sinh: Vì sao 12-18 tháng là ‘thời gian vàng’ để can thiệp?
Trẻ điếc bẩm sinh cần được phát hiện và can thiệp sớm. Vì sao 12-18 tháng được xem là “thời gian vàng” để cấy điện cực ốc tai và phát triển ngôn ngữ?
Với trẻ điếc bẩm sinh, chậm trễ trong phát hiện và can thiệp có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành ngôn ngữ và giao tiếp. Các chuyên gia cho rằng, nếu có chỉ định phù hợp, cấy điện cực ốc tai trước 2 tuổi, đặc biệt trong khoảng 12-18 tháng, là thời điểm quan trọng để trẻ có cơ hội tiếp cận âm thanh và phát triển ngôn ngữ tốt hơn.
Vì sao 12-18 tháng được xem là “thời gian vàng”?
Âm thanh là một phần quan trọng trong quá trình trẻ học nói, học ngôn ngữ và tương tác với thế giới xung quanh. Vì vậy, khi trẻ bị điếc bẩm sinh nhưng không được phát hiện và can thiệp sớm, cơ hội phát triển khả năng nghe - nói có thể bị ảnh hưởng.
Theo ThS.BS Lê Văn Vĩnh Quyền, Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, với trẻ điếc bẩm sinh, thời điểm can thiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thời điểm lý tưởng để cấy điện cực ốc tai là trước 2 tuổi, tốt nhất trong khoảng 12-18 tháng.
Lí do nằm ở quá trình phát triển của não bộ. Trẻ học ngôn ngữ thông qua việc nghe và tương tác với âm thanh. Nếu không được tiếp cận âm thanh trong giai đoạn não bộ phát triển mạnh, khả năng hình thành và phát triển ngôn ngữ có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
Sau 5 tuổi, khả năng tiếp nhận và xử lí tín hiệu âm thanh của vùng vỏ não thính giác có thể suy giảm, khiến quá trình phục hồi ngôn ngữ trở nên khó khăn hơn.
“Đây cũng là lý do việc phát hiện trẻ nghe kém không nên chờ đến khi trẻ có biểu hiện chậm nói mới bắt đầu tìm nguyên nhân”, bác sĩ Quyền nói.
Phân tích của ThS.BS Lê Văn Vĩnh Quyền cho thấy, ở trẻ điếc bẩm sinh, vấn đề quan trọng không chỉ là giúp trẻ nghe được âm thanh mà còn là tạo điều kiện để não bộ có cơ hội tiếp nhận và xử lý âm thanh trong giai đoạn phát triển quan trọng.
Khi được tiếp cận âm thanh sớm, trẻ có thêm cơ hội hình thành nền tảng nghe, hiểu lời nói và phát triển ngôn ngữ. Ngược lại, nếu để quá lâu, quá trình phục hồi khả năng nghe - nói có thể trở nên khó khăn hơn.
“Vì vậy, khoảng 12-18 tháng không nên được hiểu là một “mốc cứng” áp dụng giống nhau cho mọi trẻ. Đây là khoảng thời gian được nội dung chuyên môn trong bài xác định là lí tưởng đối với trẻ điếc bẩm sinh có chỉ định phù hợp. Việc quyết định can thiệp vẫn cần dựa trên quá trình phát hiện, đánh giá khả năng nghe và chỉ định chuyên môn”,bác sĩ Quyền chia sẻ.
Điều quan trọng là gia đình không nên chờ trẻ lớn hoặc chậm nói rõ rệt mới đưa trẻ đi kiểm tra. Phát hiện nghe kém càng sớm, gia đình càng có thêm thời gian để được tư vấn, đánh giá và lựa chọn phương án can thiệp phù hợp.
Một ca phẫu thuật thành công không đồng nghĩa trẻ lập tức nghe và nói bình thường. Sau phẫu thuật, trẻ cần thời gian hồi phục trước khi thiết bị được kích hoạt. Những âm thanh đầu tiên thông qua điện cực có thể rất khác so với âm thanh tự nhiên, vì vậy não bộ cần thời gian để làm quen và học cách giải mã các tín hiệu mới.
Cấy ốc tai không giống máy trợ thính
Một trong những vấn đề khiến nhiều gia đình dễ nhầm lẫn là xem máy trợ thính và điện cực ốc tai như hai thiết bị có cùng chức năng. Trên thực tế, cơ chế hoạt động của chúng hoàn toàn khác nhau.
Máy trợ thính chủ yếu có nhiệm vụ khuếch đại âm thanh để tận dụng phần chức năng nghe còn lại. Trong khi đó, điện cực ốc tai là hệ thống được phẫu thuật đặt vào trong ốc tai, có khả năng chuyển đổi âm thanh thành tín hiệu điện và kích thích trực tiếp dây thần kinh thính giác, qua đó truyền thông tin âm thanh lên não.
Theo ThS.BS Lê Văn Vĩnh Quyền, cấy điện cực ốc tai là một giải pháp quan trọng đối với những trường hợp điếc nặng đến sâu khi các phương pháp khuếch đại âm thanh thông thường không còn hiệu quả.
Điều này cho thấy cấy điện cực ốc tai không đơn thuần là một thiết bị trợ nghe công suất cao hơn, mà là một phương pháp can thiệp khác về bản chất, được cân nhắc ở những trường hợp phù hợp.
Đặc biệt với trẻ nhỏ, hiệu quả của cấy điện cực ốc tai còn phụ thuộc vào quá trình theo dõi, điều chỉnh thiết bị và phục hồi chức năng nghe - nói. Gia đình đóng vai trò quan trọng khi đồng hành cùng trẻ trong môi trường giao tiếp và luyện nghe, luyện nói hằng ngày.
Như vậy, “thời gian vàng” 12-18 tháng không chỉ là câu chuyện của một ca phẫu thuật. Đó là cả một quá trình từ phát hiện sớm, đánh giá đúng, can thiệp đúng thời điểm đến phục hồi nghe - nói lâu dài.
Với trẻ điếc bẩm sinh, mỗi tháng chờ đợi có thể đồng nghĩa với việc bỏ lỡ thêm một khoảng thời gian quý giá để não bộ tiếp cận âm thanh. Vì thế, nhận diện sớm tình trạng nghe kém và đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá phù hợp là bước quan trọng giúp mở ra cơ hội giao tiếp và hòa nhập với thế giới âm thanh.
