Trung Quốc đẩy mạnh e-CNY, cạnh tranh với Mỹ định hình tương lai tiền tệ
Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đang thúc đẩy mạnh việc mở rộng sử dụng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số trong nước và quốc tế, theo nhiều nguồn tin của Reuters.
Động thái này đưa Trung Quốc đi theo một hướng khác biệt, thậm chí có thể cạnh tranh với Mỹ trong việc định hình tương lai của tiền tệ.
Trong hàng loạt biện pháp, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đang đưa ra các ưu đãi chính sách và chỉ thị ngầm cho các ngân hàng nhằm mở rộng việc sử dụng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số (còn gọi là e-CNY) trong nhiều lĩnh vực như quay số trúng thưởng, thanh toán điện xanh và chi tiêu ngân sách, theo hãng tin Reuters.
Điện xanh là nguồn điện được sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo hoặc ít phát thải carbon, gây tác động rất thấp đến môi trường so với điện tạo ra từ nhiên liệu hóa thạch như than, dầu hoặc khí đốt. Điện xanh thường được tạo ra từ các nguồn như năng lượng mặt trời, gió, thủy điện, địa nhiệt và sinh khối. Những nguồn này có đặc điểm chung là có thể tái tạo tự nhiên và không thải hoặc thải rất ít khí CO₂ trong quá trình sản xuất điện.
Nguồn tin của Reuters cho biết các ngân hàng cũng đang bị thúc ép tăng cường sử dụng e-CNY trong giao dịch xuyên biên giới, đặc biệt dọc theo các tuyến thuộc sáng kiến Vành đai và Con đường. Các tổ chức cho vay đang chạy đua phát triển những sản phẩm tương thích như khoản vay, thư tín dụng và hối phiếu.
PBOC chưa phản hồi đề nghị khi Reuters đề nghị bình luận.
Hối phiếu là loại giấy tờ tài chính dùng để yêu cầu thanh toán tiền. Hiểu đơn giản, đây là giấy đòi tiền do bên bán hoặc chủ nợ phát hành, yêu cầu bên mua hoặc con nợ phải trả một khoản tiền nhất định vào thời điểm xác định.
Việc Trung Quốc đặt cược vào đồng nhân dân tệ kỹ thuật số trái ngược hoàn toàn với Mỹ, nơi Tổng thống Donald Trump ủng hộ stablecoin nhưng cấm lưu hành tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (Fed).
Một số nguồn tin trong ngành cho biết động thái của Trung Quốc một phần xuất phát từ mong muốn giảm phụ thuộc vào hệ thống thanh toán toàn cầu do các tổ chức phương Tây chi phối và dựa vào đồng USD với vai trò tiền tệ dự trữ của thế giới.
Theo một nguồn tin trong ngành, e-CNY đóng vai trò như một điểm tựa công nghệ, giúp đảm bảo dòng chảy thương mại quốc tế của Trung Quốc không bị gián đoạn trước các cú sốc địa chính trị trong tương lai. Mối lo này càng nổi bật hơn khi tình hình bất ổn bên ngoài gia tăng do chiến sự ở Iran.
“Cuộc chiến đã phơi bày rủi ro của việc vũ khí hóa đồng đô la, nhấn mạnh nhu cầu cấp bách phải phi đô la hóa với các nước sản xuất dầu ở Trung Đông”, công ty môi giới China Securities Co viết trong một báo cáo, cho rằng cuộc xung đột ở Iran đang thúc đẩy quá trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ.
Theo báo cáo, ảnh hưởng toàn cầu của đồng nhân dân tệ có thể mở rộng “từ thương mại sang cả lĩnh vực địa chính trị”.
Nền tảng còn nhỏ, tham vọng lớn
e-CNY hiện vẫn bắt đầu từ quy mô nhỏ và đối mặt với nhiều giới hạn mang tính cấu trúc về mức độ mở rộng.
Theo dữ liệu chính thức mới nhất, tổng giá trị giao dịch bằng e-CNY đạt 16.700 tỉ nhân dân tệ (2.470 tỉ USD) tính đến tháng 11/2025 kể từ khi ra mắt năm 2019. Con số này vẫn rất nhỏ so với 279.000 tỉ nhân dân tệ giao dịch qua thẻ UnionPay riêng trong năm 2025.
“Trong lĩnh vực thanh toán kỹ thuật số xuyên biên giới, Trung Quốc và Mỹ là hai đầu tàu của kinh tế toàn cầu và cả hai đều đang thúc đẩy tiêu chuẩn riêng của mình”, ông Xin Yan, Giám đốc điều hành Sign - công ty chuyên xây dựng hạ tầng số cho chính phủ và tổ chức, nhận định.
Xin Yan cho rằng e-CNY tương thích tốt với hệ thống ngân hàng nhưng “không thân thiện với người nước ngoài”.
Đầu năm nay, Trung Quốc cho phép người dùng được hưởng lãi trên số tiền e-CNY đang nắm giữ, tương tự gửi tiền trong tài khoản ngân hàng, đánh dấu thay đổi chính sách lớn. Đến tháng 4, giới chức Trung Quốc cũng tăng hơn gấp đôi số ngân hàng được phép vận hành và cung cấp dịch vụ liên quan đến e-CNY, nâng tổng số lên 22.
Theo các nguồn tin trong ngành và giới phân tích, thay đổi này khiến e-CNY về bản chất được xem giống như tiền gửi nằm trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng. Điều đó tạo động lực lớn hơn để các ngân hàng thúc đẩy người dân sử dụng e-CNY, vì số dư này được tính vào các chỉ tiêu đánh giá huy động tiền gửi, đồng thời giúp ngân hàng phát triển thêm nhiều sản phẩm cho vay và quản lý tài sản.
Dù tiến triển những năm gần đây khá chậm, chính phủ Trung Quốc lần này có vẻ “thực sự nghiêm túc” trong việc thúc đẩy sử dụng rộng rãi e-CNY, theo một người trong ngành công nghệ tài chính chuyên cung cấp dịch vụ CNTT cho ngân hàng.
Trung Quốc mở rộng phạm vi sử dụng e-CNY từ quay số trúng thưởng đến chi ngân sách
Nguồn tin này cho biết số dư tiền gửi và số lượng tài khoản e-CNY hiện đã trở thành các chỉ số quan trọng trong việc đánh giá ngân hàng. Mục tiêu là tạo ra quy mô đủ lớn và xây dựng hệ sinh thái có thể kéo thêm nhiều bên tham gia.
Để thúc đẩy sử dụng e-CNY trong nước, PBOC đang thử nghiệm các ứng dụng dùng hợp đồng thông minh, tức chương trình được tích hợp sẵn để tự động kích hoạt thanh toán khi đáp ứng các điều kiện định trước. Các chương trình thử nghiệm gồm quay số trúng thưởng, thẻ trả trước, chi tiêu ngân sách nhà nước và tài trợ chuỗi cung ứng.
Theo các nguồn tin của Reuters, giới chức Trung Quốc cũng đang thử nghiệm sử dụng e-CNY để ngăn chặn gian lận bảo hiểm y tế và theo dõi mức tiêu thụ điện xanh nhờ khả năng truy vết dòng tiền chính xác.
Một người tại công ty thanh toán cho biết chính quyền địa phương đã đặt ra các mục tiêu cụ thể về mức độ phổ cập e-CNY và đang thí điểm việc sử dụng nội bộ, gồm cả thanh toán lương và chi trả chăm sóc sức khỏe.
Các nguồn tin của Reuters cho biết PBOC cũng đang cân nhắc thành lập một trung tâm thanh toán bù trừ tương tự China UnionPay để xử lý giao dịch e-CNY giữa toàn bộ các ngân hàng vận hành và nâng cao hiệu quả.
Rào cản xuyên biên giới
Các nguồn tin trong ngành cho rằng e-CNY khó có thể làm thay đổi thói quen thanh toán bán lẻ vốn đang do Alipay và WeChat Pay thống trị. Mục tiêu cuối cùng của e-CNY tập trung vào thanh toán quốc tế giữa các doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc mở rộng e-CNY ra nước ngoài đặt ra những thách thức lớn hơn.
Zhou Xiaoquan, quan chức thuộc Văn phòng Ủy ban Tài chính Thượng Hải, nói thành phố này đang khuyến khích các tổ chức sử dụng mBridge - nền tảng do PBOC hậu thuẫn nhằm kết nối Trung Quốc, Hồng Kông, Thái Lan, UAE và Ả Rập Saudi.
Ông nói tại một hội nghị tháng 4 rằng các ứng dụng kinh doanh liên quan hiện đã bao phủ cả thương mại hàng hóa, dịch vụ lẫn bảo hiểm vận chuyển.
Một nguồn tin nắm được định hướng của cơ quan quản lý cho biết, thanh toán xuyên biên giới với các nước ASEAN (Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á) là ưu tiên lớn. Tuy nhiên, rào cản chính là các đối tác nước ngoài vẫn chưa mặn mà với việc sử dụng e-CNY.
Nguồn tin của Reuters nói rằng, để việc quốc tế hóa đồng nhân dân tệ của Trung Quốc đạt được sức hút, các đối tác nước ngoài phải sẵn sàng sử dụng e-CNY, đồng thời cảnh báo rằng "con đường phía trước vẫn còn dài".