Trung Quốc kìm hãm IPO robot hình người khi định giá vượt quá thực tế

Reuters cho biết động thái kìm hãm chủ yếu xuất phát từ diễn biến đầy biến động của cổ phiếu Unitree, nhà sản xuất robot hình người và robot bốn chân hàng đầu thế giới. Cổ phiếu Unitree Robotics đã tăng hơn 600% trong phiên giao dịch đầu tiên tại thành phố Thượng Hải (Trung Quốc) cách đây một tháng, nhưng hiện giảm 55% so với mức đỉnh.

Các cơ quan quản lý đã sử dụng hình thức “hướng dẫn không chính thức” để làm chậm một số thương vụ IPO của các công ty robot hình người, theo nguồn tin của Reuters.

Một người cho biết các đợt IPO công ty robot hình người trên thực tế đã bị đóng băng trong thời điểm hiện tại. Không có lệnh cấm chính thức, mà đây chỉ là động thái làm chậm quá trình niêm yết với riêng lĩnh vực này, theo Reuters.

Động thái quản lý cho thấy Trung Quốc đang tìm cách hạ nhiệt sự phấn khích của giới đầu tư với một trong những chủ đề nóng nhất Trung Quốc, đồng thời không muốn làm suy yếu công nghệ mà chính phủ đã xác định là ưu tiên quốc gia.

Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận.

Trang The Information đưa tin CSRC gần đây đã đưa ra hướng dẫn không chính thức với một số ngân hàng và công ty đầu tư, theo đó nâng tiêu chuẩn để các doanh nghiệp robot hình người được chấp thuận IPO.

“Đổi mới kiểu phong trào”

Leo Wang, nhà đầu tư mạo hiểm tại quỹ đầu tư tư nhân Qianchuang Capital, mô tả làn sóng đầu tư vào lĩnh vực robot là “đổi mới kiểu phong trào”. Đây là cụm từ tiếng Trung dùng để chỉ những giai đoạn bùng nổ khi các công ty và dòng vốn ồ ạt đổ vào một lĩnh vực được chính sách ưu tiên.

Trung Quốc đã thúc đẩy trí tuệ hiện thân, tức các hệ thống AI có khả năng cảm nhận môi trường, hiểu tình huống và trực tiếp thực hiện hành động trong thế giới vật lý, xem đây là lĩnh vực công nghệ mới nổi có ý nghĩa chiến lược. Chính sách này đang thu hút thêm vốn đầu tư từ các doanh nghiệp tư nhân và chính quyền địa phương vào lĩnh vực robot cũng như trí tuệ hiện thân.

Leo Wang cho rằng sự cường điệu xung quanh trí tuệ hiện thân đã vượt qua mức từng thấy trong các làn sóng đầu tư vào Internet và năng lượng mới tại Trung Quốc. Các nhà sản xuất robot công nghiệp đang chuyển hướng sang robot hình người, trong khi các startup có mức định giá tăng nhanh chóng.

Ông cho biết một số nhà sáng lập đã thu hút hàng chục nhà đầu tư tiềm năng chỉ trong vài tuần và từ chối các quy trình thẩm định doanh nghiệp theo cách thông thường. Một số dự án trên thị trường tư nhân đã chứng kiến mức định giá giảm 30 - 50%.

Unitree chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận.

Ít nhất 6 công ty robot hình người Trung Quốc đang chuẩn bị IPO, trong đó có Deep Robotics, X Square Robot và AGIBOT. Ba công ty này không phản hồi câu hỏi về việc liệu các cơ quan quản lý có làm chậm kế hoạch IPO của họ hay không.

Nguồn doanh thu của các công ty robot hình người bị soi kỹ

Theo một nguồn tin của Reuters, các cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm đến việc liệu nguồn doanh thu mà các công ty robot tạo ra thông qua những dự án được chính quyền địa phương hỗ trợ có thể duy trì lâu dài hay không.

Người này cho biết trung tâm thu thập dữ liệu robot (nơi robot được huấn luyện) cùng các liên doanh mà chính quyền địa phương có thể góp 80 - 90% vốn đầu tư ban đầu, đã mang lại nguồn doanh thu đáng kể cho một số công ty.

Những dự án như vậy có thể mang lại các đơn hàng giúp củng cố mức định giá trên thị trường tư nhân và giúp các công ty đáp ứng các tiêu chuẩn để được niêm yết. Tuy nhiên, cơ quan quản lý đang đặt câu hỏi liệu những đơn hàng đó có thực sự phản ánh nhu cầu từ các khách hàng độc lập hay không.

Người này ước tính mức định giá của một số công ty robot có thể giảm 60 - 70% nếu loại bỏ phần doanh thu liên quan đến các trung tâm thu thập dữ liệu.

Những nghi vấn về chất lượng doanh thu đi kèm với sự không chắc chắn về việc khách hàng thực sự đang mua sản phẩm gì.

Trong bài đăng trên WeChat tháng 9, ông Shao Tianlan, Giám đốc điều hành Mech-Mind Robotics, cáo buộc một số công ty trí tuệ hiện thân có mức định giá cao đang tạo doanh thu thông qua các trung tâm thu thập dữ liệu, giao dịch với bên liên quan và những thỏa thuận thiếu bền vững khác trong cuộc chạy đua hướng tới IPO.

Shao Tianlan từ chối bình luận thêm ngoài nội dung bài đăng.

Cổ phiếu Mech-Mind Robotics đã giảm gần 20% so với mức cao nhất trong ngày giao dịch đầu tiên vào 1/9.

Nhà đầu tư chuyển từ hưng phấn sang thận trọng

Các lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư cho rằng lập trường quản lý chặt chẽ hơn không có nghĩa Trung Quốc đang rút lui khỏi lĩnh vực robot hình người.

Theo họ, điều này phản ánh sự chuyển hướng ngày càng rõ sang việc triển khai robot thực tế, số lượng đơn hàng và bằng chứng cho thấy các công ty có thể biến những màn trình diễn công nghệ thành sản phẩm với khả năng thương mại hóa.

Ruiying Zhao, chuyên gia phân tích nghiên cứu cấp cao tại S&P Global Market Intelligence, cho biết tâm lý nhà đầu tư đang chuyển từ “hứng khởi tràn lan sang thận trọng”. Trong đó, giới đầu tư xem xét kỹ hơn liệu giá trị thương mại thực tế có đủ để biện minh cho mức định giá cao hay không.

Sự thận trọng này diễn ra trong bối cảnh hoạt động huy động vốn của các công ty Trung Quốc đại lục đang phục hồi. Theo dữ liệu của LSEG, các doanh nghiệp Trung Quốc đã huy động 148,9 tỉ USD thông qua bán cổ phiếu và phát hành trái phiếu chuyển đổi trong năm 2026 tính đến nay, tăng 59% so với cùng kì 2025. Các hãng công nghệ chiếm 41% tổng số vốn huy động.

Một lãnh đạo ngân hàng cấp cao tham gia hoạt động chào bán cổ phiếu tại châu Á cho biết nhà đầu tư vẫn sẵn sàng rót vốn vào các công ty robot, nhưng đang đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng triển khai thực tế, số lượng robot được bán và mức định giá.

“Ứng dụng thực tế là gì? Chẳng lẽ chỉ là những robot nhảy múa? Hay chúng thực sự đang làm việc trong nhà máy? Quy mô triển khai thực tế vẫn chưa bắt kịp mức độ cường điệu”, lãnh đạo ngân hàng đặt câu hỏi.

Theo dữ liệu của Liên đoàn Robot Quốc tế, chỉ khoảng 7.000 robot hình người được bán trên toàn cầu trong năm 2025 cho các ứng dụng công nghiệp và dịch vụ chuyên nghiệp. Reuters lưu ý nhiều robot trong số này chưa thực hiện công việc tạo ra năng suất thực tế mà chủ yếu được dùng cho nghiên cứu và thu thập dữ liệu để phát triển mô hình AI.