Trung Quốc săn nhân tài AI từ Mỹ, tham vọng tạo siêu ứng dụng mới

Đây là dấu hiệu cho thấy sự thay đổi trong cuộc đua công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc.

AGI từ lâu đã là mục tiêu của các công ty Mỹ như OpenAI, Anthropic và Alphabet (công ty mẹ Google). Đây là dạng AI có năng lực ngang bằng hoặc vượt con người trong nhiều lĩnh vực.

Trong khi đó, các công ty Trung Quốc trước đây chủ yếu tập trung vào việc ứng dụng AI vào sản xuất, nhà máy và các thiết bị điện tử tiêu dùng. Hiện họ chạy đua để bắt kịp Mỹ về AI trong bối cảnh phải đối mặt với các biện pháp kiểm soát chip từ Washington.

Ông Robin Li, Giám đốc điều hành Baidu, từng dự đoán rằng phải đến ít nhất năm 2034 mới đạt được AGI, trái ngược với dự báo của Elon Musk rằng dạng siêu AI này có thể xuất hiện ngay trong 2026.

Tuy nhiên, khi ngày càng thu hút được nhiều nhân tài từ Thung lũng Silicon, các công ty Trung Quốc cũng đang mang theo tầm nhìn phát triển AI kiểu Mỹ.

“Mục tiêu cá nhân của tôi là xây dựng tại Trung Quốc một tổ chức nghiên cứu AGI mang tính dài hạn”, Yao Shunyu - Giám đốc khoa học AI của Tencent - cho biết. Ông gia nhập Tencent năm ngoái sau khi rời OpenAI.

Yao Shunyu đã thảo luận về giai đoạn phát triển tiếp theo của AI trên sân khấu với Dowson Tong (lãnh đạo mảng điện toán đám mây Tencent) tại sự kiện hôm 5/6 ở thủ đô Bắc Kinh do công ty đồng tổ chức với chính quyền địa phương. Một quan chức cấp cao của Bắc Kinh đã có bài phát biểu khai mạc.

Theo Yao Shunyu, để hiện thực hóa AGI cần kết hợp ba yếu tố: nền tảng tri thức cơ bản, sản phẩm thực tế và những nghiên cứu tiên phong ở lĩnh vực công nghệ tiên tiến.

“Tôi không cho rằng ChatGPT hay Claude sẽ là những siêu ứng dụng duy nhất”, Yao Shunyu nói, đồng thời cho rằng thị trường AI vẫn còn tiềm năng chưa được khai thác trị giá hàng nghìn tỉ USD.

Ông nhận định hiệu năng của công cụ AI là yếu tố quan trọng nhất, tiếp theo là chi phí. Theo Yao Shunyu, Trung Quốc nên tập trung vào các mô hình AI nhỏ gọn hơn nhưng có hiệu năng ổn định và đáng tin cậy trong các tác vụ nền tảng.

Quan điểm trái ngược với sự thận trọng tại Mỹ

Sự lạc quan của Yao Shunyu tương phản với tâm lý ngày càng thận trọng trong ngành AI Mỹ.

Hôm 4/6, Anthropic cho biết các nhà phát triển AI cần thiết lập một cơ chế phối hợp, có thể kiểm chứng, để làm chậm hoặc tạm thời dừng phát triển nếu các hệ thống AI tiên tiến bắt đầu tự cải thiện với tốc độ nhanh hơn khả năng xã hội kiểm soát rủi ro.

Theo Anthropic - công ty đứng sau mô hình Claude, AI có khả năng tự xây dựng chính nó sẽ là bước phát triển lớn trong lịch sử công nghệ, nhưng “việc tự cải thiện đệ quy hoàn toàn cũng có thể làm tăng nguy cơ con người mất quyền kiểm soát các hệ thống AI”.

Tự cải thiện đệ quy là quá trình một hệ thống AI tự nâng cấp chính mình, rồi phiên bản đã được nâng cấp đó lại tiếp tục tạo ra phiên bản tốt hơn nữa, lặp đi lặp lại qua nhiều vòng.

“Nếu các hệ thống AI có thể tự xây dựng hoàn toàn thế hệ kế nhiệm của mình, cách chúng ta bảo vệ, giám sát và định hình hành vi của chúng sẽ trở nên quan trọng hơn rất nhiều”, Anthropic cho biết.

Lấy ví dụ, Anthropic nói rằng tính đến tháng 5, hơn 80% mã được hợp nhất vào kho mã của công ty này là do Claude viết.

Anthropic cho rằng “sẽ tốt cho thế giới nếu có lựa chọn làm chậm hoặc tạm thời dừng phát triển AI tiên tiến, nhằm giúp các cấu trúc xã hội và nghiên cứu căn chỉnh AI bắt kịp tốc độ tiến bộ của công nghệ này”.

Tuy nhiên, Anthropic cảnh báo rằng việc một bên đơn phương làm chậm AI phát triển hoặc thiếu phối hợp có thể phản tác dụng nếu những bên kém thận trọng hơn vẫn tiếp tục tiến lên. Điều đó thậm chí có thể làm giảm mức độ an toàn chung.

Anthropic nhấn mạnh rằng một lệnh tạm dừng có ý nghĩa sẽ đòi hỏi sự đồng thuận giữa “nhiều phòng thí nghiệm AI có nguồn lực mạnh” đang hoạt động ở tuyến đầu công nghệ. Ngoài ra, cần có các quy tắc rõ ràng về điều kiện nào sẽ kích hoạt hoặc chấm dứt việc tạm dừng này, cũng như ai sẽ giám sát quá trình đó.

Theo Anthropic, việc một công ty đơn phương tạm dừng phát triển AI tiên tiến dễ thực hiện hơn, nhưng tác động sẽ hạn chế, chủ yếu chỉ làm thay đổi vị trí dẫn đầu thay vì thúc đẩy cuộc thảo luận rộng hơn trên phạm vi toàn cầu.

Anthropic Institute dự định nghiên cứu và hỗ trợ xây dựng những hệ thống cần thiết để phục vụ việc làm chậm phát triển AI.

Trong những tháng tới, Anthropic có kế hoạch tổ chức các cuộc thảo luận với sự tham gia của các nhà hoạch định chính sách, nhà nghiên cứu, tổ chức xã hội dân sự và các công ty AI khác để xem xét những câu hỏi then chốt. Các câu hỏi này bao gồm cách quản lý các rủi ro liên quan đến AI, chẳng hạn khả năng tự cải thiện đệ quy, cũng như cách cải thiện các cơ chế phối hợp.

Đầu năm nay, Anthropic từng kêu gọi Mỹ duy trì lợi thế của nước này trước các mô hình AI Trung Quốc. Ngay từ khi thành lập, Anthropic luôn nhấn mạnh yếu tố an toàn AI, dù bị một số đối thủ chỉ trích rằng các cảnh báo này có thể làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường.

Trung Quốc thu hút nhân tài AI từ Mỹ

Sự bất ổn trong chính sách nhập cư của Mỹ cũng khiến nhiều người Trung Quốc lựa chọn quay về quê hương làm việc, dù mức lương có thể thấp hơn.

Không những thế, Trung Quốc đang tăng cường đầu tư để thu hút nhân tài và chi nhiều hơn cho nghiên cứu cơ bản nhằm thúc đẩy các đột phá khoa học trong 5 năm tới.

Việc các công ty cạnh tranh để thu hút nhân tài là điều bình thường, dù ở cùng một quốc gia hay nơi khác. Tuy nhiên, một số thương vụ tuyển dụng gần đây đã thu hút sự chú ý lớn.

Theo các nguồn tin, Alibaba đã chiêu mộ nhà nghiên cứu Hao Zhou từ Google DeepMind để hỗ trợ phát triển dòng mô hình Qwen. Cả Hao Zhou và Alibaba chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận.

Ông Wu Yonghui, Phó chủ tịch nghiên cứu Google DeepMind, đã rời Mỹ để lãnh đạo bộ phận nghiên cứu tại ByteDance Seed vào tháng 2/2025.

ByteDance Seed là bộ phận nghiên cứu AI tiên tiến của ByteDance, công ty mẹ TikTok.

Moonshot AI, công ty khởi nghiệp phát triển mô hình Kimi được sáng lập bởi Yang Zhilin, người từng làm việc tại Meta AI và Google Brain.