Trung Quốc xây 'nhà máy token xanh' đầu tiên, kết hợp AI với năng lượng tái tạo

Dự án sử dụng hoàn toàn điện sạch để vận hành các trung tâm dữ liệu AI, hướng tới sản xuất 60.000 tỉ token mỗi năm, mở ra mô hình kết hợp giữa AI và năng lượng tái tạo mà Bắc Kinh đang thúc đẩy trên phạm vi toàn quốc.

“Nhà máy token xanh” là hướng đi mới của hạ tầng AI Trung Quốc

Tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAIC) 2026 diễn ra ở Thượng Hải, chính quyền thành phố Thường Châu đã chính thức giới thiệu dự án "nhà máy token xanh" đầu tiên ở quy mô cấp thành phố.

Theo thông báo, toàn bộ cơ sở sẽ được vận hành bằng nguồn điện tái tạo và khi hoàn thành có khả năng sản xuất khoảng 60.000 tỉ token mỗi năm. Dù chưa công bố thời điểm hoàn thành, dự án được đánh giá là bước đi mới trong chiến lược kết hợp phát triển AI với mục tiêu trung hòa carbon mà Trung Quốc đang theo đuổi.

Khác với các trung tâm dữ liệu truyền thống, nhà máy token sẽ kết nối trực tiếp với các nhà máy điện gió, điện mặt trời và các nguồn năng lượng sạch khác theo cơ chế mới của Trung Quốc, cho phép điện tái tạo được truyền thẳng tới trung tâm dữ liệu mà không cần đi qua lưới điện công cộng.

Mô hình này vừa giảm thất thoát điện năng vừa bảo đảm nguồn cung ổn định cho các hệ thống AI vốn tiêu thụ lượng điện rất lớn. Theo thiết kế, cùng một lượng tài nguyên tính toán, hiệu suất tạo token của hệ thống có thể tăng thêm 62,5% so với kiến trúc hiện nay, qua đó cải thiện đáng kể hiệu quả khai thác hạ tầng cũng như khả năng sinh lợi.

Dự án được triển khai thông qua thỏa thuận hợp tác giữa bảy đơn vị, trong đó có Alibaba Cloud, bộ phận điện toán đám mây của Alibaba, cùng Wangsu Science and Technology, doanh nghiệp chuyên cung cấp hạ tầng số.

Trong lĩnh vực AI, token là đơn vị cơ bản dùng để đo lường và tính phí cho các mô hình trí tuệ nhân tạo. Mỗi đoạn văn bản được nhập vào hoặc tạo ra đều được chuyển đổi thành token để hệ thống xử lí. Khi lượng người dùng AI tăng nhanh, số token được tạo ra mỗi ngày cũng tăng theo cấp số nhân, kéo theo nhu cầu mở rộng các trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán.

Khái niệm "nhà máy token" được Tổng giám đốc Nvidia Jensen Huang phổ biến từ năm ngoái nhằm mô tả thế hệ trung tâm dữ liệu AI mới, nơi mục tiêu không chỉ là cung cấp sức mạnh tính toán mà còn tối đa hóa số lượng token tạo ra với chi phí năng lượng thấp nhất.

Cuộc đua xây dựng hạ tầng AI xanh tăng tốc trên khắp Trung Quốc

Việc Thường Châu xây dựng nhà máy token xanh phản ánh xu hướng mới đang lan rộng tại Trung Quốc. Sự bùng nổ của các mô hình AI tạo sinh đã khiến nhu cầu tính toán tăng với tốc độ chưa từng có. Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc công bố hồi tháng 3, lượng token AI tiêu thụ mỗi ngày tại nước này đã tăng hơn 1.000 lần chỉ trong hơn hai năm.

Đầu năm 2024, các hệ thống AI tại Trung Quốc chỉ xử lí khoảng 100 tỉ token mỗi ngày. Đến cuối năm ngoái, con số này đã đạt khoảng 100.000 tỉ token mỗi ngày. Đây là mức tăng trưởng khổng lồ, đặt ra áp lực rất lớn lên hạ tầng điện toán và nguồn cung năng lượng.

Để đáp ứng nhu cầu đó, nhiều địa phương đang đẩy mạnh đầu tư các trung tâm dữ liệu AI sử dụng điện sạch. Tháng trước, Bắc Kinh đã hoàn thành dự án Bắc Kinh Yihao, nhà máy token đầu tiên của thủ đô.

Theo chính quyền thành phố, cơ sở này hiện đạt công suất hơn 1.400 tỉ token mỗi ngày và đặt mục tiêu dài hạn nâng lên 10.000 tỉ token/ngày. Trong khi đó, thành phố Ôn Châu thuộc tỉnh Chiết Giang cũng vừa khai trương Trung tâm vận hành token Đông Nam, tận dụng hệ thống năng lượng mới được xây dựng trong những năm gần đây dựa trên điện hạt nhân, điện gió và thủy điện.

Giới chuyên gia nhận định việc chuyển sang mô hình "token factory" đánh dấu sự thay đổi trong cách đánh giá năng lực AI. Nếu trước đây các doanh nghiệp thường cạnh tranh bằng số lượng GPU hay sức mạnh tính toán (FLOPS), thì hiện nay số lượng token được tạo ra trên mỗi đơn vị năng lượng đang trở thành chỉ số quan trọng hơn. Điều này phản ánh yêu cầu mới của ngành AI: Không chỉ mạnh mà còn phải tiết kiệm năng lượng và vận hành hiệu quả.

Đối với Trung Quốc, việc phát triển các nhà máy token xanh còn mang ý nghĩa chiến lược. Trong lúc AI trở thành lĩnh vực cạnh tranh toàn cầu, Bắc Kinh vừa phải mở rộng hạ tầng tính toán, vừa phải đáp ứng các mục tiêu giảm phát thải carbon. Kết hợp trung tâm dữ liệu AI với nguồn điện tái tạo được xem là giải pháp giúp cân bằng hai mục tiêu này.

Sự tham gia của những doanh nghiệp công nghệ lớn như Alibaba Cloud cũng cho thấy các "nhà máy token" có thể sớm trở thành nền tảng hạ tầng mới của nền kinh tế AI. Khi nhu cầu sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn và AI tác nhân (AI Agent) tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới, cuộc đua xây dựng các trung tâm dữ liệu xanh, hiệu quả và có khả năng tạo ra lượng token khổng lồ được dự báo sẽ ngày càng quyết liệt, không chỉ ở Trung Quốc mà trên toàn thế giới.