TS. Rebecca Pitt: 'Hãy cùng nhau xây dựng một nền giáo dục mở, công bằng và bền vững'
TS. Rebecca Pitt cùng mạng lưới chuyên gia của GO-GN khẳng định sẽ giúp tăng cường kết nối, thúc đẩy bình đẳng trong nghiên cứu giáo dục mở thời gian tới.
Giáo dục mở: Từ sáng kiến khởi đầu đến trụ cột nghiên cứu
Tại Hội thảo Giáo dục mở châu Á - Thái Bình Dương 2026 (OpenAP 2026) ngày 23/10, TS. Rebecca Pitt, Nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Công nghệ Giáo dục thuộc Trường Đại học Mở Anh (The Open University), đồng thời là Đồng Giám đốc Mạng lưới Nghiên cứu sinh Toàn cầu về Tài nguyên Giáo dục Mở (Global OER Graduate Network - GO-GN), đã có bài trình bày quan trọng về tầm nhìn, chiến lược phát triển và các cơ chế hỗ trợ sáng kiến mở trên phạm vi toàn cầu.
Bài tham luận không chỉ phác thảo hành trình hơn một thập kỷ hình thành và phát triển của GO-GN mà còn công bố bước chuyển mình chiến lược: chuyển đổi sang mô hình quản trị phân quyền (phi tập trung) nhằm xây dựng "mạng lưới của các mạng lưới", trong đó Việt Nam đóng vai trò là một mắt xích quan trọng tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
Được thành lập vào năm 2013 từ ý tưởng khởi xướng của một giáo sư thuộc Trường Đại học Mở Hà Lan (Open University of the Netherlands), GO-GN đã phát triển thành một mạng lưới học thuật quốc tế uy tín dành riêng cho các nghiên cứu sinh và chuyên gia hoạt động trong lĩnh vực tài nguyên giáo dục mở (OER) và thực hành giáo dục mở (OEP). Với hình ảnh biểu tượng là chú chim cánh cụt đầy thân thiện, GO-GN kiên trì đuổi ba trụ cột cốt lõi: hợp tác liên kết, tính bao trùm và sự phát triển bền vững.
Sứ mệnh trung tâm của GO-GN là đồng hành, hỗ trợ các nghiên cứu sinh trình độ tiến sĩ và thạc sĩ trong suốt lộ trình thực hiện luận án; nâng cao độ phủ và tính nhận diện cho các công trình nghiên cứu; thúc đẩy sự công bằng trong tiếp cận tri thức; đồng thời khẳng định nghiên cứu mở là một thành tố then chốt, không thể tách rời của hoạt động học thuật hiện đại.
Trải qua hơn 10 năm vận hành, mạng lưới hiện đã quy tụ 221 thành viên chính thức là các nghiên cứu sinh và cựu học viên đến từ 31 quốc gia, cùng sự đồng hành của hơn 350 chuyên gia, nhà nghiên cứu và học giả thực hành trên toàn thế giới.
Đáng chú ý, khoảng một phần ba số lượng thành viên thuộc về khu vực Phương Nam toàn cầu (Global South - bao gồm các quốc gia đang phát triển). Sự gia tăng liên tục về quy mô thành viên qua từng năm phản ánh sức hút ngày càng lớn của giáo dục mở trong chương trình nghị sự học thuật quốc tế.
Những đóng góp chuyên môn của GO-GN đã tạo ra tác động lan tỏa sâu rộng. Đến nay, các công trình khoa học do các thành viên trong mạng lưới công bố đã đạt hơn 80.000 lượt trích dẫn trên các diễn đàn khoa học quốc tế.
Mạng lưới tích cực hỗ trợ kinh phí nghiên cứu, cung cấp học bổng, thúc đẩy xuất bản chung và đồng tổ chức các sự kiện quy mô lớn như Hội thảo Giáo dục Mở Toàn cầu (OE Global).
Tái cấu trúc theo mô hình mạng lưới liên bang
Một cột mốc quan trọng trong lộ trình phát triển của GO-GN là sự kiện kỷ niệm 10 năm thành lập diễn ra tại Canada vào năm 2023. Trên cơ sở tiếp thu trực tiếp ý kiến đóng góp từ cộng đồng thành viên và sự tài trợ chiến lược từ Quỹ William and Flora Hewlett, GO-GN đã khởi động quá trình chuyển dịch tổ chức từ mô hình quản lý tập trung sang cơ chế quản trị phân quyền (phi tập trung).
Mô hình "mạng lưới liên bang" mới này hướng tới việc phân bổ quyền lực và nguồn lực về các khu vực, gia tăng tính chủ động cho thành viên bản địa, tối ưu hóa các kênh hỗ trợ chuyên môn và đáp ứng sát thực hơn với đặc thù nghiên cứu của từng vùng địa lý.
Để triển khai mô hình này, GO-GN đã và đang thiết lập 4 trạm kết nối khu vực chính: Canada và Mỹ; Kenya và Châu Á - Thái Bình Dương là mắt xích quan trọng kết nối các quốc gia trong khu vực.
Trong cấu trúc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam đóng vai trò là một mắt xích nòng cốt. Sự tham gia chủ động và đóng góp tích cực từ Tiến sĩ Vi cùng các cộng sự đã tạo nền tảng vững chắc cho việc xây dựng mạng lưới, kết nối cộng đồng nghiên cứu trong nước với không gian học thuật quốc tế.
Các trạm khu vực không chỉ đóng vai trò là điểm trao đổi tri thức mà còn trực tiếp tổ chức các chương trình đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực chuyên môn và công bố các bộ học liệu chuẩn hóa dùng chung.
Phát biểu tại Hội thảo OpenAP 2026, TS. Rebecca Pitt nhấn mạnh rằng GO-GN nhìn nhận "tính mở" như một thực hành bao trùm. Mạng lưới cam kết tôn trọng sự đa dạng về góc nhìn văn hóa, xã hội và học thuật, đặc biệt ưu tiên cất lên tiếng nói của các nhà nghiên cứu đến từ những vùng lãnh thổ chưa được quan tâm đúng mức.
Do lực lượng nòng cốt là các nghiên cứu sinh, nhóm đối tượng đối mặt với nhiều áp lực về nguồn lực và định hướng công bố, GO-GN duy trì chính sách tham gia linh hoạt, cởi mở. Mạng lưới khuyến khích các hình thức hợp tác liên ngành, mở rộng cửa đón chào các giảng viên hướng dẫn, học viên cao học và nhà nghiên cứu độc lập cùng tham gia đồng kiến tạo tri thức.
Về định hướng tương lai, đại diện GO-GN khẳng định tổ chức đã đảm bảo nguồn kinh phí vận hành ổn định cho hai năm tiếp theo. Trong giai đoạn mới, chiến lược trọng tâm của GO-GN là hoàn thiện mô hình "mạng lưới của các mạng lưới".
Thông qua hoạt động của 4 trạm khu vực, GO-GN sẽ tiếp tục nhân rộng phạm vi ảnh hưởng, gia tăng liên kết đa chiều và thúc đẩy các chính sách công bố mở trên toàn cầu.
Khép lại bài trình bày, TS. Rebecca Pitt gửi lời mời trân trọng đến toàn thể các học giả, nghiên cứu sinh và nhà quản lý giáo dục tại Việt Nam cũng như khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đăng ký tham gia GO-GN, cùng đóng góp vào mục tiêu xây dựng một nền giáo dục mở, công bằng, bao trùm và bền vững cho cộng đồng tri thức toàn cầu.
