TS. Yulun Huang: 'Chuyển đổi số giáo dục, chúng tôi mong muốn hợp tác với Việt Nam'
Trong bối cảnh làn sóng chuyển đổi số đang tái cấu trúc mạnh mẽ nền giáo dục toàn cầu. Việc xây dựng các hệ sinh thái giáo dục mở đã trở thành yêu cầu cấp thiết, đối với các cơ sở giáo dục đại học.
Từ giáo dục truyền thống đến hệ sinh thái học tập số toàn diện
Tại Hội thảo Giáo dục mở châu Á - Thái Bình Dương 2026 (OpenAP 2026) diễn ra ngày 23/10, TS. Yulun Huang, Phó Giáo sư Khoa Kỹ thuật Điện và Máy tính, Phó trưởng khoa phụ trách học vụ kiêm Giám đốc Trung tâm Học tập điện tử Đại học Quốc lập Dương Minh Giao Thông (NYCU, Đài Loan), đã mang đến một góc nhìn toàn diện về chặng đường chuyển đổi số giáo dục đại học tại Đài Loan.
Bài chia sẻ không chỉ phác họa bức tranh toàn cảnh về lộ trình thể chế hóa học tập số mà còn mở ra những triển vọng hợp tác thiết thực cho các trường đại học tại Việt Nam.
Nhìn lại hành trình hơn một thập kỉ qua, giáo dục đại học tại Đài Loan đã trải qua cuộc chuyển dịch mang tính bước ngoặt. Phương thức giảng dạy truyền thống vốn phụ thuộc hoàn toàn vào bảng đen, phấn trắng và các bài giảng trình chiếu thụ động nay đã nhường chỗ cho mô hình học tập đa nền tảng, dựa trên công nghệ trực tuyến và các kho học liệu video tiên tiến.
Tuy nhiên, như TS. Yulun Huang nhấn mạnh, cốt lõi của chuyển đổi số không dừng lại ở việc "số hóa" tài liệu hay chuyển đổi hình thức ghi hình bài giảng đơn thuần. Cuộc cách mạng giáo dục số chỉ thực sự diễn ra khi người dạy thay đổi tư duy sư phạm trên môi trường số và người học chủ động thích ứng với phương pháp tiếp thu tri thức mới.
Lộ trình phát triển mô hình học tập số tại Đài Loan được hoạch định bài bản qua từng giai đoạn chiến lược:
Giai đoạn khởi tạo (2013): Bộ Giáo dục Đài Loan bắt đầu đặt nền móng bằng việc khởi xướng các chương trình thử nghiệm giảng dạy số tại 2 trường đại học nòng cốt.
Giai đoạn tăng tốc (2018 - 2021): Chiến lược chính thức bước vào Giai đoạn 1, tập trung quy tụ đội ngũ giảng viên nòng cốt xuất sắc nhằm tiên phong thiết kế và vận hành các khóa học trực tuyến chất lượng cao.
Giai đoạn thể chế hóa (2022 - 2025): Triển khai Giai đoạn 2 với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái học tập số toàn diện. Hệ thống này bao hàm đồng bộ từ hạ tầng nền tảng, chương trình đào tạo chuẩn hóa cho đến phát triển cộng đồng người học và giảng viên.
Giai đoạn hội nhập toàn cầu (Từ năm 2026): Dự án mở rộng hợp tác với các quốc gia ASEAN nhằm thu thập dữ liệu thực tiễn, từ đó hoàn thiện khung pháp lí và hạ tầng kĩ thuật để công nhận, chuyển đổi tín chỉ cho sinh viên quốc tế.
Bốn trụ cột vận hành và mô hình liên minh vệ tinh
Sự thành công của hệ sinh thái học tập số tại Đài Loan tựu trung ở khả năng liên kết và gắn kết các cơ sở giáo dục đại học thành một mạng lưới đồng nhất. Toàn bộ hệ thống vận hành dựa trên 4 trụ cột cốt lõi: Hạ tầng nền tảng (kỹ thuật dạy và học trực tuyến), Nội dung đào tạo (các khóa học chuẩn hóa), Mạng lưới công nhận (sự thừa nhận chính thức giữa các viện, trường) và Cộng đồng kết nối (sự tương tác chủ động giữa giảng viên và người học).
Để cụ thể hóa mô hình này, Đài Loan triển khai cấu trúc vận hành theo dạng liên minh. Trong đó, một trường đại học giàu kinh nghiệm chuyển đổi số sẽ giữ vai trò "đầu mối", kết nối từ 3 đến 5 trường thành viên để tạo thành một mạng lưới vệ tinh riêng biệt.
Trong giai đoạn 2022 - 2023, 6 mạng lưới đầu tiên đã được thiết lập thành công. Giai đoạn 2024 - 2025 ghi nhận thêm 5 mạng lưới mới đi vào hoạt động. Đến nay, chương trình đã quy tụ 37 trường đại học (chiếm khoảng 1/4 tổng số cơ sở giáo dục đại học tại Đài Loan), chứng minh quy mô và tầm ảnh hưởng sâu rộng của sáng kiến.
Thực tiễn triển khai cho thấy các liên minh này vận hành vô cùng linh hoạt thông qua 3 hình thức chính: Mô hình phân công nhiệm vụ (giao từng hạng mục chuyên biệt dựa trên thế mạnh của từng trường); Mô hình chia sẻ tri thức (trao đổi kinh nghiệm sư phạm, tạo điều kiện cho giáo sư giao lưu và dùng chung tài nguyên); và Mô hình hợp tác tích hợp (kết nối, hòa mạng toàn bộ nguồn lực sẵn có để tạo nên sức mạnh tổng hợp).
Nhằm tối ưu hóa hiệu quả giảng dạy và quản lý, chương trình trọng điểm do TS. Yulun Huang trực tiếp điều phối được thiết kế chặt chẽ thành 3 tiểu dự án mang tính nâng đỡ lẫn nhau:
Tiểu dự án 1 (Nâng cao năng lực): Tập trung tổ chức các chuỗi bồi dưỡng toàn diện, bao gồm việc nâng cao kỹ năng sư phạm số cho giảng viên, hỗ trợ sinh viên thích ứng với môi trường học trực tuyến và trang bị năng lực quản trị số cho đội ngũ cán bộ hành chính.
Tiểu dự án 2 (Phân tích dữ liệu học tập): Xây dựng cơ sở dữ liệu và thu thập hành vi học tập của người học. Từ kết quả phân tích dữ liệu, hệ thống đưa ra các phản hồi chuyên môn giúp giảng viên chủ động điều chỉnh, tối ưu hóa phương pháp truyền tải.
Tiểu dự án 3 (Hạ tầng công nghệ tiên tiến): Nghiên cứu ứng dụng các công nghệ hiện đại vào hệ thống quản lý học tập. Nổi bật trong số đó là việc tích hợp các chatbot trợ lý AI nhằm giải đáp thắc mắc tự động, tức thì cho cả giảng viên và sinh viên.
Đến thời điểm hiện tại, dự án đã đưa vào vận hành hơn 340 khóa học trực tuyến bao phủ 4 lĩnh vực trọng điểm: Công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI); Y tế và sức khỏe; Môi trường và phát triển bền vững; Kinh doanh và nhân văn.
Toàn bộ kho học liệu phong phú này được tích hợp trên nền tảng EDU Plus do Bộ Giáo dục Đài Loan quản lý. Điểm sáng đột phá của EDU Plus là việc tích hợp công cụ AI hỗ trợ dịch thuật đa ngôn ngữ theo thời gian thực, xóa bỏ rào cản ngôn ngữ và giúp người học quốc tế dễ dàng tiếp thu kiến thức bằng ngôn ngữ mẹ đẻ.
"Một trong những thông điệp trọng tâm tại OpenAP 2026 là nguyện vọng của chúng tôi trong việc thúc đẩy hợp tác sâu rộng giữa Đài Loan và các nước trong khu vực, đặc biệt là Việt Nam", TS. Yulun Huang nhấn mạnh.
Hệ thống học tập số hiện nay không chỉ phục vụ sinh viên đại học hay người học suốt đời tại Đài Loan, mà còn mở rộng cho học sinh trung học phổ thông trải nghiệm, đồng thời thu hút đông đảo người học quốc tế từ Thái Lan, Ấn Độ, Anh, Malaysia và Việt Nam.
Sự chuyển dịch từ mô hình đào tạo khép kín sang hệ sinh thái mở, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ AI và dữ liệu lớn như cách Đài Loan đang triển khai chính là bài học kinh nghiệm quý giá.
Việc chủ động tham gia vào các mạng lưới liên kết này không chỉ giúp giáo dục đại học Việt Nam nâng cao chất lượng đào tạo mà còn đặt nền móng vững chắc cho quá trình hội nhập giáo dục số trong khu vực và trên thế giới.
