Từ cơn sốt "Nón lá": Tự làm trò chơi chữa ngọng L/N bằng AI
Một webgame luyện chữa ngọng L và N do một người trẻ dùng AI lập trình trong một ngày đã thu hút hơn 1,5 triệu lượt xem trên Threads. Không cần biết lập trình, phụ huynh và giáo viên cũng có thể làm một trò chơi tương tự cho con em mình chỉ với bốn câu lệnh với AI.
Một ngày làm game chữa ngọng, một đêm thành hiện tượng
Tác giả webgame chữa ngọng có tên "Nón lá" là Trung Hiếu, sinh năm 2001, cựu sinh viên Trường đại học Ngoại thương. Trò chơi lấy cảm hứng từ trò "khủng long mất mạng" quen thuộc trên trình duyệt Chrome, người chơi phải phân biệt và đọc đúng hai âm L, N. Chỉ sau gần một ngày, bài giới thiệu game trên Threads đạt hơn 1,5 triệu lượt xem và gần 70.000 lượt yêu thích. Tác giả cho biết web có khoảng 50.000 người chơi.
Điểm đáng chú ý là cách làm: Trung Hiếu giao phần lớn việc viết mã cho AI, còn anh đưa ra yêu cầu, điều chỉnh tính năng và kiểm thử sản phẩm.
Để kiểm chứng cách làm này, người viết đã làm lại một phiên bản game chữa ngọn riêng mang tên Lúa Non. Bản này giữ ý tưởng gốc nhưng thay phần đọc bằng bấm nút: các tấm bảng thiếu chữ cái đầu như "_òng lợn", "_ước mắm" chạy về phía nhân vật đội nón lá, người chơi bấm L hoặc N trước khi bảng chạm tới. Lý do: theo tác giả Nón lá, nhiều công cụ nhận diện giọng nói tự sửa theo ngữ cảnh, người nói "nòng nợn" máy vẫn ghi thành "lòng lợn".

Chuẩn bị: Một máy tính, một trình duyệt, một tài khoản AI
Người làm cần một máy tính, một điện thoại để chơi thử và tài khoản của một công cụ AI như ChatGPT, Claude hoặc Gemini. HTML là ngôn ngữ viết trang web; "file HTML" là một tệp đuôi .html, bấm đúp thì trình duyệt (Chrome, Safari, Cốc Cốc...) mở ra như một trang web. Cả trò chơi nằm gọn trong một tệp như vậy, không phải cài đặt gì.
Bước 1: Một câu lệnh dựng cả trò chơi
Đây là bước nặng nhất, nên dùng các mô hình AI mạnh như Claude Sonnet, ChatGPT ở chế độ Thinking hoặc Gemini bản Pro. AI phải cùng lúc tính cách bảng chạy, cách chấm đúng sai, điểm, số tim, tốc độ và kho từ. Các bản nhẹ dễ trả về mã bị thiếu đoạn hoặc tính sai va chạm. Câu lệnh người viết đã dùng:
Viết cho tôi một webgame trong MỘT file HTML duy nhất, chỉ dùng HTML, CSS và JavaScript thuần, không thư viện, không ảnh ngoài.
Tên game: Lúa Non.
Lối chơi giống game khủng long mất mạng của Chrome: một nhân vật đội nón lá đứng bên trái, các bảng chữ chạy từ phải sang.
Mỗi bảng là một từ tiếng Việt bị khuyết chữ cái đầu, ví dụ "_òng lợn".
Người chơi bấm L hoặc N trước khi bảng chạm nhân vật. Đúng thì nhân vật nhảy qua và cộng 1 điểm. Sai hoặc không bấm thì mất 1 tim. Có 3 tim.
Tốc độ tăng dần theo điểm.
Tạo sẵn 40 từ hay bị ngọng L/N, chia gần đều đáp án L và N.
Giao diện dọc cho điện thoại, hai nút L và N thật to ở dưới. Trên máy tính thì bấm phím L và N.

Câu lệnh hiệu quả vì cụ thể: nêu một trò ai cũng biết, đưa ví dụ và đặt luật bằng con số. AI trả về khoảng 250 dòng mã. Trên Claude, trò chơi hiện ngay ở khung xem trước bên phải. Nếu công cụ không có khung này, người dùng chép mã vào Notepad (Windows) hoặc TextEdit ở chế độ văn bản thuần (Mac), lưu thành luanon.html với bảng mã UTF-8 để giữ dấu tiếng Việt, rồi bấm đúp để mở.
Bước 2: Chơi thử và đọc lại từng từ
Kiểm thử là việc không thể giao cho máy: chơi đủ các tình huống bấm đúng, bấm sai, không bấm, chơi đến hết tim.
Quan trọng nhất là đọc lại kho từ. Trong 42 từ AI tạo ra, có một từ vô nghĩa: "_á tháng", điền L hay N đều không thành từ có nghĩa. Với một trò chơi dạy chính tả cho trẻ, chỉ một từ sai cũng đủ gây phản tác dụng.

Bước 3: Tả đúng lỗi, AI sẽ sửa đúng chỗ
Chạy tốt trên máy tính chưa chắc đã ổn trên điện thoại. Khi mở bằng điện thoại, bản đầu tiên gặp lỗi: chạm nút một lần nhưng trò chơi tính hai lần, bảng kế tiếp bị chấm sai và người chơi mất tim oan.
Người dùng không cần hiểu nguyên nhân, chỉ cần mô tả đúng hiện tượng. Ở bước này, bản AI miễn phí là đủ:
Trên điện thoại, chạm nút một lần mà game nhận hai lần: bảng đang tới thì tính đúng, bảng kế tiếp bị tính sai và mất tim. Bấm nhanh thì màn hình còn bị phóng to. Sửa giúp tôi, chỉ gửi lại đoạn code cần thay và nói thay ở đâu.
Sau khi sửa, cùng một lần chạm, trò chơi chỉ ghi nhận một câu trả lời và người chơi giữ đủ ba tim. Nguyên tắc khi báo lỗi cho AI: nói mình đã làm gì, thấy gì và mong thấy gì.

Bước 4: Thêm âm thanh, kỷ lục, sửa nốt lỗi
Câu lệnh thứ ba, vẫn dùng bản miễn phí, bổ sung những chi tiết khiến trẻ thích chơi:
Thêm cho game:
1. Tiếng "ting" khi đúng và tiếng "bụp" khi sai, tạo bằng Web Audio, không dùng file âm thanh.
2. Sai thì rung điện thoại nhẹ và hiện chữ đỏ "Đúng là: ..." trong khoảng một giây.
3. Lưu điểm cao nhất vào máy, hiện "Kỷ lục" ở góc trên.
4. Từ "_á tháng" không có nghĩa, thay bằng "_ửa tháng".
Gửi lại toàn bộ file.
Web Audio là tính năng có sẵn của trình duyệt để tạo âm thanh bằng mã, nên trò chơi không cần kèm tệp nhạc. Lưu ý thực tế: điện thoại Android rung được, còn iPhone không cho trang web điều khiển rung.
Câu lệnh thứ tư xử lý lỗi cuối cùng phát hiện khi chơi thử: đang ở màn hình hết tim mà xoay ngang điện thoại thì nền trò chơi trắng xóa. Mô tả đúng như vậy là đủ:
Đang ở màn hình hết tim mà xoay ngang điện thoại thì nền game trắng xóa. Sửa giúp.
AI thêm một dòng mã để trò chơi vẽ lại hình khi màn hình đổi kích thước.
Đưa trò chơi chữa ngọng lên mạng miễn phí
Netlify Drop là dịch vụ cho phép kéo thả tệp để có ngay một trang web. Đổi tên tệp thành index.html, đặt vào một thư mục riêng rồi kéo thả thư mục lên trang Netlify Drop, sau vài giây sẽ có đường link đuôi netlify.app.
Cần tạo tài khoản Netlify miễn phí và đăng nhập trước. Theo hướng dẫn chính thức của Netlify, nếu tải lên khi chưa đăng nhập, trang sẽ bị khóa bằng mật khẩu tạm và bị xóa sau một giờ nếu không được nhận về một tài khoản.
Bản Lúa Non làm theo đúng các bước trong bài đã được đưa lên Netlify. Bạn đọc có thể chơi thử tại địa chỉ lua-non.netlify.app, trên điện thoại hoặc máy tính, không cần đăng nhập hay cài đặt.
Với trò chơi tự làm, người lớn là người làm việc với AI và kiểm duyệt nội dung, trẻ chỉ chơi một trò không có AI bên trong. Bản Lúa Non không yêu cầu đăng nhập và không thu thập dữ liệu, kỷ lục chỉ lưu trên chính thiết bị. Khi ra lệnh cho AI, người lớn cũng không nên nhập tên, ảnh hay thông tin cá nhân của trẻ.

Khung trò chơi chữa ngọng có thể đổi cho nhiều nhu cầu khác: luyện S và X ("_ản xuất"), CH và TR ("_ân trời"), dấu hỏi và dấu ngã, hay từ vựng tiếng Anh cho trẻ nhỏ. Chỉ cần đổi hai nút và kho từ trong câu lệnh đầu tiên. Nhưng như bài học từ từ "_á tháng" cho thấy, AI viết mã rất nhanh, còn trách nhiệm về độ chính xác của từng chữ vẫn thuộc về người lớn.


