Từ phiên ‘đỏ lửa’ cuối tuần hé lộ điểm yếu ‘chết người’ làm vơi túi tiền nhà đầu tư cổ phiếu

Quy luật có “vay” – có “trả”

Trong 4 phiên chỉ số VN-Index giảm điểm đều hé lộ rõ nguyên nhân trực tiếp: Nhiều nhóm cổ phiếu giảm điểm.

Nhưng đáng nói, các nhóm cổ phiếu giảm điểm không xuất phát do yếu tố có thông tin xấu, bất lợi cho ngành hay cho doanh nghiệp, mà đơn giản chỉ vì những nhóm/mã cổ phiếu đó đã tăng giá nhiều và mạnh thời gian qua, giờ phải “trả nợ” lại một phần hay nhiều phần.

Đơn cử, 2 phiên giao dịch ngày 20 và 21.1, nhóm cổ phiếu họ Vin là tác nhân chính khiến cho VN-Index giảm điểm cho dù cổ phiếu của những nhóm ngành khác tăng giá khá tốt. Nhóm cổ phiếu họ Vin điển hình là VHM, VIC, VPL đã tăng giá nóng trong gần suốt năm 2025 và những ngày đầu tháng 1.2026.

Đến phiên giao dịch ngày 22 và đặc biệt là ngày 23.1, khi nhóm cổ phiếu họ Vin (VHM, VIC, VRE) dần cân bằng lại, lại đến nhóm cổ phiếu ngân hàng thương mại cổ phần Nhà nước (tiêu biểu là VCB, BID và một phần ở CTG) giảm giá mạnh vì đã tăng nóng trong khoảng 2 tuần qua.

Chưa hết, nhóm cổ phiếu dầu khí như GAS, PLX, BSR, POW, PVD, PVS, PVT cũng phải trả nợ một phần cho mức lợi nhuận đã có được trong những phiên tăng mạnh vừa qua. Tiếp đến, nhóm cổ phiếu bất động sản khu công nghiệp như IDC, BCM, KBC; nhóm cổ phiếu vận tải biển với HAH, GMD; nhóm cổ phiếu ngành thức uống với SAB, VNM… cũng phải “trả” một phần món lợi đã “vay”.

Có thể nói, đến phiên giao dịch cuối tuần ngày 23.1 khi chỉ số VN-Index giảm mạnh gần 12 điểm đã cho thấy rất rõ một quy luật: có vay - có trả. Việc tăng giá nóng và mạnh trong thời gian qua, không thể cứ duy trì mãi được, mà tới một lúc nào đó những nhóm/mã cổ phiếu đã tăng giá nhiều rồi cũng phải quay đầu giảm giá, để tạo một nền giá mới bền vững hơn trước khi có sóng tăng giá trở lại. Điều quan trọng là, cổ phiếu nào “vay nhiều trả ít” thì nhà đầu tư được lợi, còn cổ phiếu “vay ít trả nhiều” thì nhà đầu tư có thể bị lỗ lã.

Làm sao để khắc phục điểm yếu làm vơi túi tiền?

Trước nguyên tắc bất di bất dịch trên thị trường chứng khoán là có tăng điểm sẽ có giảm điểm, nhà đầu tư rất dễ bị sa lầy nếu cứ tham gia giao dịch liên tục không ngừng nghỉ. Khi đó, nhà đầu tư rất dễ dần mất định hướng, mất đi sự nhạy bén cần thiết để phát hiện các lỗ hổng trong tâm lý giao dịch. Nhà đầu tư (đặc biệt là nhà đầu tư cá nhân) để tâm lý “lạc trôi” theo lòng tham không có điểm dừng, cho nên sớm muộn cũng bị “sập hầm” khi thị trường bất ngờ điều chỉnh vì những đợt chốt lời rầm rộ, hay thị trường điều chỉnh vì thông tin bất lợi ập đến.

Việc cứ giao dịch liên tục không có nhịp nghỉ để giảm nhiệt cho cái đầu nóng luôn ẩn chứa những nguy cơ khủng khiếp dẫn đến lỗ lã. Thậm chí, nhiều nhà đầu tư càng gặt hái được nhiều lợi nhuận một cách dễ dàng lúc đầu, lại càng dễ cảm thấy tự tin và chủ quan tiếp tục theo đuổi các phiên giao dịch nối tiếp nhau, “ỷ lại” vào khoản lãi đang có, thì càng dễ bị lỗ lã về sau. Là bởi, khi thị trường diễn biến bất lợi, khoản lãi cứ bị bào mòn dần nhưng nhà đầu tư không dứt ra được mạch giao dịch, rồi đến một lúc nào đó vốn đầu tư bị thâm thủng.

Nhà đầu tư thông minh luôn biết đặt ra mục tiêu hợp lý. Nhưng nhà đầu tư thông minh hơn là biết quản trị rủi ro. Tuy nhiên trên thực tế, kể cả nhà đầu tư thiên tài hay các nhân viên tư vấn cừ khôi của các công ty chứng khoán, cũng không thể quản trị được hết các yếu tố nguy cơ dẫn đến rủi ro.

Cho nên, nhà đầu tư thông minh hơn nữa là phải biết tiết chế lòng tham không đáy đang án ngự trong tâm lý giao dịch, chốt lời và dứt ra khỏi mạch giao dịch để nghỉ ngơi, giữ cho cái đầu lạnh và tỉnh táo quan sát thị trường từ xa, chờ cho đến khi cơ hội đến – chí ít là khi thị trường điều chỉnh đủ sâu – mới “lên tàu” trở lại.