Tỷ giá trung tâm liên tiếp lập đỉnh, công ty xuất khẩu ‘méo mặt’
Tỷ giá trung tâm liên tiếp lập đỉnh, trong khi giá USD trên thị trường tự do vẫn thấp hơn giá bán tại các ngân hàng, cho thấy diễn biến trái chiều giữa các phân khúc thị trường ngoại hối.
Tỷ giá trung tâm lập đỉnh, giá USD ngân hàng vẫn thấp hơn đầu năm
Ngày 16-9, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.626 đồng/USD, tăng 9 đồng so với phiên trước và tiếp tục thiết lập mức cao mới, sau khi vừa chạm 25.617 đồng/USD một ngày trước đó.
Với biên độ giao dịch ±5%, tỷ giá USD tại các ngân hàng thương mại được phép dao động trong khoảng 24.345 - 26.907 đồng/USD.
Cùng chiều với tỷ giá trung tâm, giá USD tại các ngân hàng thương mại cũng được điều chỉnh tăng. Vietcombank niêm yết USD ở mức 25.745 đồng/USD mua vào và 26.155 đồng/USD bán ra, tăng 25 đồng ở cả hai chiều so với cuối phiên trước.
Tại Eximbank, giá USD được niêm yết ở mức 25.750 đồng/USD mua vào và 26.140 đồng/USD bán ra, tăng 20 đồng mỗi chiều. Dù tăng trở lại trong những phiên gần đây, giá USD tại các ngân hàng vẫn còn cách khá xa mức trần cho phép của Ngân hàng Nhà nước.
So với cuối tuần trước, giá USD tại các ngân hàng đã tăng khoảng 45 - 50 đồng, tùy từng nhà băng.
Tuy nhiên, nếu nhìn từ đầu năm, diễn biến của tỷ giá USD/VND trên thị trường ngân hàng lại trái chiều với xu hướng đi lên của tỷ giá trung tâm. So với đầu năm, giá USD tại các ngân hàng hiện thấp hơn khoảng 300 đồng ở chiều mua vào và 220 đồng ở chiều bán ra, tương ứng giảm khoảng 0,8% - 1,1%.
Như vậy, trong khi tỷ giá trung tâm liên tục được điều chỉnh lên các mức cao mới, giá USD giao dịch thực tế tại các ngân hàng vẫn thấp hơn đáng kể so với đầu năm.
Việc tỷ giá trung tâm được nâng lên mức cao mới diễn ra ngay trước thời điểm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) công bố quyết định lãi suất sau cuộc họp chính sách.
Kỳ vọng về hướng đi của lãi suất Mỹ đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng chi phối diễn biến của đồng USD trên thị trường quốc tế, qua đó tác động đến thị trường ngoại hối trong nước.
Theo Trung tâm kinh doanh ngoại hối VietinBank, thị trường có thể biến động mạnh quanh thời điểm Fed công bố quyết định. Trong trường hợp nếu cơ quan này đưa ra thông điệp cứng rắn hơn dự kiến, đồng bạc xanh có khả năng mở rộng đà tăng.
Trên thị trường tự do, giá USD hiện được giao dịch phổ biến quanh 25.880 - 25.980 đồng/USD. So với cuối ngày trước, mức giá này giảm nhẹ khoảng 20 đồng, qua đó tiếp tục cho thấy diễn biến không hoàn toàn đồng pha giữa thị trường tự do, thị trường ngân hàng và tỷ giá trung tâm.
Tỷ giá giảm khiến doanh nghiệp hụt đáng kể lợi nhuận
Đại diện nhiều công ty xuất khẩu cho biết, diễn biến giảm của tỷ giá USD thời gian gần đây đang tác động trực tiếp đến hiệu quả của những đơn hàng xuất khẩu đã ký trước đó.
Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Công ty TNHH May mặc Dony cho biết, lâu nay doanh nghiệp thường có tâm lý cho rằng tỷ giá USD có thể tăng hoặc đi ngang, còn những nhịp giảm thường không kéo dài.
Vì vậy, việc tỷ giá USD/VND giảm khá nhanh trong thời gian gần đây là diễn biến nằm ngoài dự tính của doanh nghiệp. So với đầu năm thì tỉ giá USD/VND chỉ giảm khoảng 1%, nhưng so với giai đoạn tháng 4-5 thì mức giảm của đồng USD so với VND hiện nay lên đến trên 2%/
“Với doanh nghiệp xuất khẩu, tỷ giá giảm khoảng 2% đã là con số rất lớn. Bởi biên lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp sản xuất như chúng tôi không cao. Trong điều kiện thuận lợi, sau khi trừ toàn bộ chi phí, lợi nhuận cuối cùng cũng chỉ khoảng 5%, thông thường chỉ khoảng 3–4%. Như vậy, nếu tỷ giá giảm 2%, phần hụt do chênh lệch tỷ giá có thể lấy đi một phần rất đáng kể lợi nhuận của doanh nghiệp”, ông Quang Anh phân tích.
Ông cho biết, với ngành may mặc sản xuất theo đơn đặt hàng, mức lợi nhuận gộp ban đầu có thể khoảng 10–15% sau khi tính chi phí vải và tiền công. Tuy nhiên, doanh nghiệp còn phải gánh chi phí cho các khoản như thuê nhà xưởng, điện nước, nhân sự quản lý, chi phí hành chính, phòng cháy chữa cháy, marketing… Sau khi khấu trừ toàn bộ các khoản này, lợi nhuận thực tế chỉ còn khoảng 3–5%.
Chính vì biên lợi nhuận khá mỏng nên chỉ một biến động 2-3% của tỷ giá cũng có thể tạo ra tác động đáng kể. Đặc biệt, với những hợp đồng xuất khẩu đã ký và chốt giá trước đó bằng USD, khi ngoại tệ thu về được quy đổi sang VND ở mức tỷ giá thấp hơn dự tính, phần doanh thu quy đổi của doanh nghiệp cũng bị hụt theo.
Đại diện một công ty xuất khẩu nông sản cũng cho hay, doanh nghiệp từng lựa chọn giữ lại nguồn USD thu được từ xuất khẩu với kỳ vọng tỷ giá sẽ phục hồi. Trong khoảng một tháng, công ty ưu tiên sử dụng nguồn tiền đồng sẵn có và các khoản thanh toán nội địa để duy trì hoạt động, thay vì bán ngay USD.
Tuy nhiên, tỷ giá thời gian gần đây không phục hồi như kỳ vọng mà tiếp tục giảm. Đến thời điểm cần dòng tiền để thanh toán và xoay vòng vốn, doanh nghiệp buộc phải bán lượng ngoại tệ đang nắm giữ.
“Chúng tôi đã cố giữ USD khoảng một tháng vì thấy tỷ giá xuống thấp, nhưng sau một tháng tỷ giá còn thấp hơn. Trong khi tiền đã đến lúc phải xoay vòng, phải thanh toán nên cuối cùng vẫn phải bán. Đây là diễn biến khá bất ngờ đối với doanh nghiệp”, vị đại diện công ty chia sẻ.
Từ thực tế này, các doanh nghiệp cho rằng điều mà họ cần không hẳn là tỷ giá phải ở mức cao hay thấp, mà quan trọng hơn là sự ổn định và khả năng dự báo. Bởi khi tỷ giá, lãi suất hay các chính sách kinh tế biến động quá nhanh, doanh nghiệp rất khó xây dựng kế hoạch giá bán, chi phí và dòng tiền cho những hợp đồng kéo dài nhiều tháng.
Bởi thực tế, đối với doanh nghiệp nhập khẩu, tỷ giá giảm có thể là tín hiệu tích cực vì chi phí ngoại tệ giảm. Nhưng với doanh nghiệp xuất khẩu thì ngược lại. Quan trọng nhất vẫn là sự ổn định để doanh nghiệp có thể tính toán và lên kế hoạch kinh doanh.
