Ứng dụng AI trong học tập, hành nghề luật ra sao?
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được nhiều người ứng dụng trong học tập và hành nghề luật nhờ khả năng hỗ trợ tra cứu, tổng hợp thông tin và xử lí dữ liệu.
AI trở thành công cụ hỗ trợ quen thuộc trong ngành luật
Theo khảo sát năm 2025 của Thomson Reuters Institute với hơn 1.700 chuyên gia trong các lĩnh vực pháp lí, thuế, kiểm toán và quản trị tại nhiều quốc gia, AI tạo sinh đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong hoạt động chuyên môn. Tuy nhiên, độ chính xác của thông tin vẫn là mối quan tâm hàng đầu của người sử dụng.
Tại nhiều văn phòng luật, AI được khai thác chủ yếu để hỗ trợ tra cứu thông tin, rà soát văn bản, tổng hợp hồ sơ và hệ thống hóa dữ liệu. Những công việc mang tính lặp lại được xử lí nhanh hơn, giúp người hành nghề có thêm thời gian dành cho nghiên cứu và tư vấn.
Phạm Ngân, chuyên viên tư vấn pháp lí tại Công ty Luật TNHH Trần Anh, cho biết AI đang hỗ trợ đáng kể trong việc tổng hợp thông tin sau các buổi làm việc với khách hàng.
"Khi mình tải bản ghi chép sơ bộ lên, AI có thể tổng hợp rất rõ những đầu mục công việc cũng như mong muốn của khách hàng. Nhờ đó mình có thêm thời gian để tập trung vào các công việc chuyên môn", Ngân chia sẻ.
Bên cạnh những lợi ích về hiệu suất, AI cũng bộc lộ những giới hạn nhất định. Theo Ngân, cô từng gặp trường hợp khách hàng tin vào câu trả lời của AI về thủ tục chia thừa kế nhưng nội dung chưa phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.
"Sau khi mình giải thích dựa trên căn cứ pháp lí, khách hàng mới hiểu AI chỉ mang tính tham khảo. Người làm luật vẫn phải có kiến thức chuyên môn để kiểm chứng thông tin chứ không thể tin hoàn toàn vào AI", Ngân nói.
Theo nữ chuyên viên pháp lí, AI chỉ nên được xem là công cụ hỗ trợ. Trong cùng một vụ việc, mỗi luật sư có thể có cách tiếp cận và lập luận khác nhau để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của thân chủ.
Đây là quá trình đòi hỏi tư duy pháp lí, sự linh hoạt, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm của con người, những yếu tố AI hiện chưa thể đáp ứng. Bên cạnh đó, người hành nghề cũng cần thận trọng khi sử dụng AI để bảo đảm an toàn cho hồ sơ và thông tin của khách hàng.
AI hỗ trợ học tập nhưng không thể học thay
Trong giảng đường, AI đang trở thành công cụ hỗ trợ quen thuộc đối với nhiều sinh viên luật. Việc tra cứu văn bản, tổng hợp tài liệu và tóm tắt bản án được thực hiện nhanh hơn, góp phần rút ngắn thời gian nghiên cứu.
Là sinh viên năm cuối Trường Đại học Luật Hà Nội, Sơn Tùng cho biết AI hỗ trợ hiệu quả trong quá trình học tập và thực tập. Tuy nhiên, theo Tùng, người học vẫn cần đối chiếu với các văn bản pháp luật và nguồn thông tin chính thống bởi AI có thể đưa ra nội dung chưa chính xác hoặc chưa được cập nhật.
Nam sinh cũng cho rằng việc phụ thuộc vào AI khi làm bài tập hoặc nghiên cứu tài liệu có thể làm giảm khả năng tư duy phản biện và tư duy pháp lí nếu chỉ tiếp nhận câu trả lời có sẵn.
"AI chỉ là công cụ hỗ trợ. Kĩ năng quan trọng nhất của sinh viên luật vẫn là tư duy pháp lí và khả năng nghiên cứu quy định pháp luật. Chỉ khi hiểu đúng luật mới có thể áp dụng vào từng vụ việc thực tế", Tùng chia sẻ.
Theo Tùng, cùng với việc học cách khai thác AI, sinh viên luật cần tiếp tục rèn luyện kĩ năng lập luận, giao tiếp và tích lũy kinh nghiệm thực tiễn để đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp.
Việc AI ngày càng được ứng dụng trong lĩnh vực pháp lí không chỉ mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả học tập và công việc, mà còn đặt ra những yêu cầu mới đối với người sử dụng. Khi công nghệ có thể tạo ra các câu trả lời với tốc độ chỉ trong vài giây, khả năng kiểm chứng thông tin và đánh giá giá trị pháp lí của từng nội dung càng trở nên quan trọng.
Bên cạnh đó, vấn đề bảo mật dữ liệu cũng là thách thức không thể bỏ qua. Hồ sơ vụ việc, thông tin cá nhân hay tài liệu của khách hàng đều có thể đối mặt với nguy cơ lộ lọt nếu được đưa lên các nền tảng AI mà không được kiểm soát phù hợp.
Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, việc khai thác công nghệ cần đi cùng ý thức bảo vệ dữ liệu, tuân thủ đạo đức nghề nghiệp và sử dụng AI một cách có trách nhiệm để phát huy đúng vai trò là công cụ hỗ trợ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ.
