Văn hóa dữ liệu kiến tạo chính quyền số Cần Thơ hiện đại

Văn hóa dữ liệu kiến tạo chính quyền số hiện đại

Theo nội dung chương trình tập huấn về cơ sở dữ liệu và quản trị dữ liệu do Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ tổ chức cuối tháng 7/2026, dữ liệu được xác định là nền tảng để xây dựng chính quyền số, hướng tới mọi quyết định đều dựa trên bằng chứng, phân tích và số liệu thay vì cảm tính. Dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi được thu thập đúng, chuẩn hóa, chia sẻ, phân tích và chuyển hóa thành hành động cụ thể trong công tác quản lý, điều hành.

Đó cũng là lý do khái niệm văn hóa dữ liệu ngày càng được nhấn mạnh trong quá trình xây dựng chính quyền số. Văn hóa dữ liệu không đơn thuần là ứng dụng phần mềm hay số hóa hồ sơ mà là sự thay đổi trong tư duy của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Mỗi quyết định, mỗi chính sách đều phải được kiểm chứng bằng dữ liệu; mỗi cán bộ đều có trách nhiệm tạo lập, cập nhật, bảo vệ và chia sẻ dữ liệu đúng quy định. Khi dữ liệu trở thành "ngôn ngữ chung" trong hoạt động quản lý, chất lượng điều hành sẽ được nâng lên, hạn chế tình trạng quyết định thiếu căn cứ hoặc phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân.

TS. Ngô Anh Tín, giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ, cho rằng trong kỷ nguyên số, dữ liệu đã trở thành một nguồn tài nguyên quý giá, giữ vai trò định hướng cho mọi hoạt động quản lí nhà nước. Việc tổ chức các lớp tập huấn về cơ sở dữ liệu và quản trị dữ liệu nhằm trang bị cho đội ngũ cán bộ tư duy mới, cách làm mới, từng bước chuyển từ phương thức điều hành dựa vào kinh nghiệm sang phương thức quản trị dựa trên dữ liệu thực tế. Đây không chỉ là yêu cầu của chuyển đổi số mà còn là nền tảng để nâng cao chất lượng tham mưu, điều hành và phục vụ người dân. Ông cũng nhấn mạnh việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), các công cụ phân tích và trực quan hóa dữ liệu sẽ giúp giảm đáng kể công việc thủ công, nâng cao hiệu suất làm việc, đồng thời hỗ trợ lãnh đạo đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác hơn.

Theo TS. Ngô anh Tín, dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên và chia sẻ giữa các cơ quan. Nếu mỗi đơn vị vẫn giữ dữ liệu riêng lẻ, thiếu liên thông thì sẽ rất khó hình thành chính quyền số hoàn chỉnh. Vì vậy, xây dựng văn hóa dữ liệu cần bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức của từng cán bộ, coi dữ liệu là tài sản chung của Nhà nước và là cơ sở quan trọng để phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Đối với TP. Cần Thơ sau khi mở rộng địa giới hành chính, yêu cầu xây dựng văn hóa dữ liệu càng trở nên cấp thiết. Thành phố mới có quy mô dân số lớn, số lượng đơn vị hành chính tăng đáng kể, kéo theo khối lượng dữ liệu khổng lồ từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Điều này đặt ra yêu cầu phải chuẩn hóa danh mục, mã số, biểu mẫu và tích hợp các hệ thống dữ liệu thành một nền tảng thống nhất để phục vụ công tác điều hành. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để Cần Thơ xây dựng nền tảng dữ liệu hiện đại ngay từ đầu, xem dữ liệu là nguồn tài nguyên chiến lược cho phát triển.

Từ thực tiễn cơ sở, bà Võ Thị Nhì, Phó chủ tịch UBND xã Liêu Tú, TP. Cần Thơ, cho rằng trong thời đại ngày nay, hầu như mọi hoạt động của cá nhân, doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước đều gắn liền với dữ liệu. Từ đăng ký hộ tịch, đất đai, an sinh xã hội, y tế, giáo dục đến giải quyết thủ tục hành chính đều dựa trên dữ liệu số. Vì vậy, ngay ở cấp xã, dữ liệu đã có vai trò đặc biệt quan trọng; còn ở cấp thành phố và Trung ương thì giá trị của dữ liệu càng lớn hơn, bởi đây là nền tảng để hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực và điều hành phát triển.

Theo bà Võ Thị Nhì, xây dựng văn hóa dữ liệu không phải là việc của riêng cán bộ công nghệ thông tin mà là trách nhiệm của toàn bộ đội ngũ cán bộ, công chức. Mỗi người đều phải có ý thức cập nhật thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời và chịu trách nhiệm về dữ liệu mình tạo ra. Khi dữ liệu được bảo đảm chất lượng ngay từ cơ sở thì các cấp quản lí sẽ có nguồn thông tin đáng tin cậy để phân tích, dự báo và ban hành quyết sách phù hợp.

Thực tế cho thấy, nhiều khó khăn trong quản lí hiện nay bắt nguồn từ dữ liệu phân tán, thiếu đồng bộ, trùng lặp hoặc chưa được cập nhật. Điều này làm giảm hiệu quả phân tích, gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phục vụ người dân. Vì vậy, xây dựng văn hóa dữ liệu đồng nghĩa với việc hình thành thói quen làm việc khoa học, minh bạch, có trách nhiệm và dựa trên bằng chứng trong toàn bộ hệ thống hành chính.

Trong bối cảnh AI, dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây phát triển mạnh mẽ, văn hóa dữ liệu sẽ là yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số. Công nghệ có thể được đầu tư, phần mềm có thể được mua sắm, nhưng nếu con người chưa thay đổi tư duy, chưa coi dữ liệu là tài sản chiến lược thì hiệu quả vẫn sẽ hạn chế.

Đối với TP. Cần Thơ, xây dựng văn hóa dữ liệu không chỉ phục vụ mục tiêu hiện đại hóa nền hành chính mà còn tạo nền tảng phát triển đô thị thông minh, kinh tế số và xã hội số. Khi mỗi cán bộ biết khai thác dữ liệu để ra quyết định, mỗi cơ quan chủ động chia sẻ dữ liệu và mỗi người dân được hưởng lợi từ các dịch vụ công thông minh, dữ liệu sẽ thực sự trở thành "mạch máu số" của chính quyền hiện đại, góp phần xây dựng một nền hành chính minh bạch, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm.