Vành đai 3 TP.HCM sắp về đích, những con đường nào đang chờ để kết nối?

Khi công trường dần về đích, bài toán tiếp theo là kết nối tuyến đường hơn 75.000 tỷ đồng với các cao tốc, quốc lộ và trục giao thông hướng tâm để dòng xe thực sự đi vòng thay vì tiếp tục dồn vào nội đô.

Giữa tháng 8, hình hài Vành đai 3 TP.HCM đã rõ hơn trên nhiều đoạn tuyến. Phía Đông, các đoạn cầu cạn dài qua khu vực TP Thủ Đức cũ đang dần hoàn thiện. Phía Tây và Tây Bắc, công trường qua Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh cũ tiếp tục tăng tốc nền đường, cầu, mặt đường và các hạng mục phụ trợ.

Dự án Vành đai 3 TP.HCM được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư với chiều dài khoảng 76,3 km, tổng mức đầu tư 75.378 tỷ đồng. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, dự án đi qua TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh; phần Bình Dương cũ thuộc TP.HCM, phần Long An cũ thuộc Tây Ninh.

Theo kế hoạch cập nhật, đến ngày 30/9/2026, các địa phương phấn đấu hoàn thành khoảng 38,6 km tuyến chính cao tốc. Đến ngày 30/12, khoảng 70,4 km tuyến chính cùng khoảng 75 km đường song hành, đường gom sẽ hoàn thành.

Như vậy, sau hơn ba năm kể từ ngày khởi công, Vành đai 3 đang tiến sát thời điểm có thể tạo thành một trục giao thông liên vùng tương đối hoàn chỉnh. Nhưng đường vành đai không hoạt động độc lập.

Giá trị lớn nhất của Vành đai 3 chỉ xuất hiện khi xe từ các khu công nghiệp, cảng biển, đô thị vệ tinh và những tuyến đường hướng tâm có thể lên và xuống vành đai thuận lợi. Nếu các nút giao hoặc đường dẫn bị quá tải, một tuyến cao tốc mới vẫn có thể bị “thắt” ngay tại cửa ra vào.

Vì vậy, khi tuyến chính sắp về đích, câu hỏi quan trọng không còn chỉ là Vành đai 3 hoàn thành lúc nào, mà là những con đường nào sẽ đưa phương tiện đến tuyến và từ đó tỏa đi khắp vùng Đông Nam Bộ, Tây Nam Bộ.

Vành đai 3 TP.HCM nối các cao tốc, quốc lộ ở những cửa ngõ nào?

Nhìn trên bản đồ giao thông vùng, Vành đai 3 có vai trò như một vòng cung kết nối các trục hướng tâm đang dẫn phương tiện về TP.HCM.

Theo quy hoạch, tuyến đi qua hoặc kết nối với hàng loạt trục lớn như cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, Bến Lức - Long Thành, TP.HCM - Trung Lương, Quốc lộ 13, Quốc lộ 22 và hành lang Mỹ Phước - Tân Vạn. Quy hoạch ban đầu của Vành đai 3 cũng đặt mục tiêu liên kết các cao tốc và quốc lộ hướng tâm để giảm ùn tắc, tăng năng lực vận tải liên vùng.

Ở cửa ngõ phía Đông, một trong những điểm kết nối quan trọng nhất là cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây.

Đây là trục giao thông chính từ TP.HCM sang Đồng Nai và khu vực sân bay Long Thành. Từ ngày 19/8/2025, đoạn Vành đai 3 từ cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây đến cầu Nhơn Trạch đã được đưa vào khai thác, hình thành thêm một hướng kết nối giữa TP.HCM và Đồng Nai.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhu cầu giao thông giữa TP.HCM, Đồng Nai và sân bay Long Thành tiếp tục tăng. Thay vì tất cả phương tiện từ phía Đông phải đi sâu vào mạng đường đô thị, Vành đai 3 tạo điều kiện để dòng xe chuyển hướng ngay từ khu vực ngoại vi.

Từ Nhơn Trạch, tuyến tiếp tục đi về Tân Vạn - khu vực được xem là một đầu mối giao thông lớn của cửa ngõ Đông Bắc TP.HCM.

Tại đây, Vành đai 3 kết nối với mạng đường Tân Vạn - Mỹ Phước. Một đoạn của Mỹ Phước - Tân Vạn đã được khai thác từ trước và nằm trong hành lang Vành đai 3 theo quy hoạch. Tuyến này có vai trò đưa phương tiện từ các khu công nghiệp phía Bắc khu vực Bình Dương cũ xuống Tân Vạn và các trục kết nối với Đồng Nai.

Cũng chính tại khu vực này, TP.HCM đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục đầu tư nút giao Tân Vạn và các hạng mục liên quan nhằm bảo đảm khả năng kết nối đồng bộ. Thông tin cập nhật từ cơ quan chức năng cho thấy nút giao Tân Vạn, cầu Bình Gởi và đoạn Tân Vạn - Bình Chuẩn vẫn nằm trong nhóm công trình cần tiếp tục hoàn thiện.

Đi tiếp về phía Bắc và Tây Bắc, Vành đai 3 gặp Quốc lộ 13

Quốc lộ 13 là một trong những trục giao thông quan trọng nhất ở cửa ngõ Đông Bắc TP.HCM, hiện thường xuyên chịu áp lực lưu lượng lớn. Thành phố đang chuẩn bị dự án nâng cấp đoạn từ cầu Bình Triệu đến cầu Vĩnh Bình, với kế hoạch mở rộng lên 10-14 làn xe.

Khi Quốc lộ 13 được nâng cấp và kết nối tốt với Vành đai 3, phương tiện từ phía Bắc TP.HCM có thêm lựa chọn chuyển sang đường vành đai để đi về Đồng Nai hoặc phía Tây thành phố mà không phải tiếp tục đi sâu về khu vực trung tâm.

Một trục khác được kỳ vọng tạo thêm năng lực kết nối là cao tốc TP.HCM - Chơn Thành. Tuyến hướng về phía Bắc này khi hình thành đồng bộ sẽ liên kết khu vực TP.HCM với hành lang Bình Dương cũ, Bình Phước cũ và các tuyến đi Tây Nguyên.

Ở phía Tây Bắc, Vành đai 3 giao với Quốc lộ 22 và hành lang cao tốc TP.HCM - Mộc Bài.

Đây là cửa ngõ đặc biệt quan trọng bởi Quốc lộ 22 hiện là tuyến chính từ trung tâm TP.HCM đi Củ Chi và Tây Ninh. Thành phố đã đưa dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 22 từ nút An Sương đến Vành đai 3 vào nhóm các dự án giao thông cần đầu tư nhằm tăng năng lực cho cửa ngõ Tây Bắc.

Khi cao tốc TP.HCM - Mộc Bài được hoàn chỉnh, dòng xe từ Tây Ninh và cửa khẩu Mộc Bài sẽ có thể tiếp cận Vành đai 3 trước khi tiến sâu vào khu vực đô thị. Hiệu quả ở đây không chỉ là rút ngắn vài kilomet hành trình, điều quan trọng hơn là phương tiện có thêm điểm để đổi hướng. Xe từ Tây Ninh muốn đi Đồng Nai có thể sử dụng đường vành đai thay vì xuyên qua thành phố. Xe từ phía Bắc muốn xuống miền Tây cũng có thể chuyển tuyến từ ngoài vùng lõi đô thị.

Ở cửa ngõ Tây Nam, Vành đai 3 tiếp tục kết nối khu vực Bến Lức, nơi hội tụ cao tốc Bến Lức - Long Thành và cao tốc TP.HCM - Trung Lương.

Theo quy hoạch Vành đai 3, điểm cuối tuyến nằm trong khu vực kết nối với hai cao tốc này. Đây có thể xem là mắt xích quyết định khả năng đưa dòng xe từ miền Tây đi thẳng sang phía Đông.

Khi mạng lưới được vận hành đồng bộ, xe từ miền Tây theo cao tốc TP.HCM - Trung Lương có thể chuyển sang Vành đai 3 hoặc cao tốc Bến Lức - Long Thành để đi Đồng Nai, khu vực cảng biển và các tỉnh phía Đông mà không nhất thiết phải chạy qua những trục đường đang chịu áp lực lớn bên trong TP.HCM.

Đó chính là chức năng cốt lõi của một tuyến vành đai: không đưa thêm xe vào trung tâm mà tạo đường để xe đi vòng qua trung tâm.

Vành đai 3 về đích, đường kết nối phải chạy cùng nhịp

Vành đai 3 đang bước vào giai đoạn nước rút, nhưng công trường vẫn đối mặt nhiều sức ép.

Theo các số liệu được công bố trong năm 2026, tổng sản lượng thi công toàn dự án có thời điểm đạt khoảng 74%. Riêng các gói trên địa bàn TP.HCM đạt khoảng 76%; khu vực Thủ Đức cũ khoảng 83%, còn các gói qua Củ Chi, Hóc Môn và Bình Chánh cũ khoảng 68%.

Theo ông Lê Ngọc Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM, giá nhiên liệu tăng đột biến kéo theo giá cát, đá và chi phí vận chuyển vật liệu, vận hành thiết bị, nhân công tăng mạnh.

Theo Ban Giao thông, nguồn nhựa đường nhập khẩu và bê tông nhựa cũng có thời điểm khan hiếm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công Vành đai 3.

Áp lực tiến độ vì vậy vẫn còn lớn từ nay đến cuối năm. Tuy nhiên, ngay cả khi tuyến chính hoàn thành đúng kế hoạch, một bài toán khác sẽ lập tức xuất hiện: năng lực của các đường kết nối có theo kịp năng lực của Vành đai 3 hay không?

Tại Quốc lộ 13 và Quốc lộ 22, hai tuyến này đều là cửa ngõ quan trọng nhưng đang phải gánh lượng phương tiện lớn. Nếu lưu lượng từ Vành đai 3 đổ về những đoạn đường chưa được nâng cấp tương ứng, điểm nghẽn có nguy cơ dịch chuyển từ tuyến chính sang khu vực nút giao.

Một đường cao tốc cho phép phương tiện chạy nhanh không thể phát huy hết hiệu quả nếu xe mất nhiều thời gian để tiếp cận đường cao tốc hoặc xếp hàng tại lối ra.

Vì vậy, việc TP.HCM triển khai nâng cấp Quốc lộ 13, Quốc lộ 22 và tiếp tục hoàn chỉnh các nút giao quanh Vành đai 3 không phải những dự án tách rời.

Tương tự, phía Đông cần sự đồng bộ giữa Vành đai 3, cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, Tân Vạn - Bình Chuẩn và mạng đường dẫn sang Đồng Nai. Phía Tây cần kết nối tốt với cao tốc TP.HCM - Trung Lương, Bến Lức - Long Thành. Phía Tây Bắc cần Quốc lộ 22 và cao tốc TP.HCM - Mộc Bài.

Ngoài phần đường, toàn tuyến còn phải hoàn thiện các hạng mục như an toàn giao thông, chiếu sáng, cây xanh cảnh quan, hệ thống giao thông thông minh và trạm cân tự động.

Những hạng mục này ít gây chú ý hơn các cây cầu hay mặt đường mới, nhưng quyết định khả năng vận hành an toàn và đồng bộ khi tuyến được đưa vào khai thác.

Vành đai 3 là “xương sống” để nối những tuyến đường đã có, đang xây và sẽ được mở rộng quanh TP.HCM. Nếu các mắt xích hoàn thành đúng nhịp, xe tải từ khu công nghiệp phía Bắc có thể đi về Đồng Nai mà không vào trung tâm; hàng hóa từ miền Tây có thêm hướng sang các cảng và khu vực phía Đông; dòng xe từ Tây Ninh có thể chuyển sang vành đai trước khi tiếp cận khu vực đông dân cư.

Ngược lại, nếu các đường dẫn, nút giao hoặc những tuyến hướng tâm chậm hơn tuyến chính, lợi ích của khoản đầu tư hơn 75.000 tỷ đồng sẽ chưa thể phát huy đầy đủ ngay khi Vành đai 3 thông xe.

Khi Quốc lộ 13, Quốc lộ 22, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, TP.HCM - Chơn Thành, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, TP.HCM - Trung Lương, Bến Lức - Long Thành và các đường địa phương cùng kết nối thông suốt, Vành đai 3 mới thực sự trở thành tuyến đường giúp phương tiện đi vòng qua TP.HCM thay vì tiếp tục xuyên qua thành phố.

Vành đai 3 đang sắp về đích. Nhưng hiệu quả thật sự của tuyến đường chỉ được đo bằng việc xe có thể lên và xuống vành đai nhanh đến đâu, và những con đường nối vào nó có cùng kịp về đích hay không.