Vì sao hầm chui lớn nhất TP.HCM lại ngập nặng?

Trận mưa lớn tối 10/9 khiến nước tràn vào hầm, trong khi trạm bơm chính chưa hoàn thành, buộc lực lượng chức năng phải huy động nhiều máy bơm và xe hút nước để giải cứu tuyến đường huyết mạch.

Hầm chui An Phú ngập sâu, giao thông tê liệt

Sau trận mưa lớn tối 10/9, hầm chui HC1-02 tại nút giao An Phú ngập sâu. Sáng 11/9, đơn vị vận hành phải tạm ngưng lưu thông cả hai hướng để tổ chức bơm, hút nước.

Hình ảnh tại hiện trường cho thấy nhiều ô tô chết máy, mắc kẹt giữa biển nước. Lực lượng chức năng cùng Công ty TNHH MTV Thoát nước đô thị TP.HCM đưa máy bơm, xe hút nước đến hiện trường để xử lý.

Đây không phải lần đầu hầm chui này ngập. HC1-02 mới thông xe từ ngày 2/2 nhưng đã lần thứ hai xảy ra sự cố ngập nước. Tuyến hầm dài hơn 480 m, gồm khoảng 140 m hầm kín và 340 m hầm hở, có 4 làn ô tô.

Hầm giữ vai trò kết nối trực tiếp từ đại lộ Mai Chí Thọ với cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. Vì vậy, khi hầm bị phong tỏa, hoạt động đi lại tại khu vực nút giao An Phú chịu ảnh hưởng lớn.

Điểm đáng chú ý nằm ở hệ thống thoát nước

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM (TCIP), dự án nút giao An Phú vẫn đang thi công. Trạm bơm chính của hầm chưa hoàn thành nên thời gian qua công trình chỉ sử dụng hai máy bơm tạm.

Khu vực nút giao An Phú có địa hình thấp hơn một số khu vực xung quanh. Khi mưa lớn, nước mặt từ các khu vực lân cận có xu hướng dồn về đây, làm tăng áp lực lên hệ thống thoát nước.

Tối 10/9, mưa kéo dài nhiều giờ khiến lượng nước trên mặt đường tăng nhanh. Nước tràn vào hầm và khu vực đặt máy bơm. Hai máy bơm tạm không đủ khả năng tiêu thoát khiến nước dâng cao và rút chậm.

Theo Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật thuộc Sở Xây dựng TP.HCM, lượng mưa tại trạm Thảo Điền đạt hơn 153 mm, cao nhất từ đầu năm. Cường độ mưa lớn nhất tập trung trong khoảng 17-20h.

Sau sự cố, hai xe hút nước được điều đến hỗ trợ. Đến chiều 11/9, hầm được thông xe trở lại.

Trạm bơm chính chưa xong, hạ tầng phải "chạy đua" với mưa lớn

Theo thiết kế, nước trong hầm được thu qua các rãnh cắt nước, mương dọc rồi dẫn về hố thu. Từ đây, nước theo tuyến ống D800 đến trạm bơm gần đường Nguyễn Thị Định và cao tốc.

Trạm bơm chính được thiết kế sâu khoảng 16,5 m, dài 16 m, rộng 13 m và bố trí ba máy bơm. Khi nước đạt cao trình cài đặt, hệ thống sẽ tự động bơm nước ra mạng lưới tiêu thoát bên ngoài.

Nhưng hệ thống này chưa hoàn thành khi hầm đã được đưa vào khai thác.

Đây chính là điểm khiến sự cố ngập tại HC1-02 đặt ra câu hỏi lớn hơn về tiến độ đồng bộ của dự án. Một công trình giao thông quan trọng đã phải khai thác trong điều kiện hệ thống thoát nước chính chưa hoàn thiện.

Sau trận mưa, Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật kiến nghị chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ trạm bơm. Trong thời gian chờ công trình hoàn thành, đơn vị quản lý cần bố trí máy bơm di động đủ công suất, lực lượng trực và hệ thống cảnh báo từ xa để chủ động ứng phó khi mưa lớn.

Các hạng mục thoát nước tại khu đô thị An Phú cũng được đề nghị rà soát, nạo vét và sửa chữa để tăng khả năng tiêu thoát cho toàn khu vực.

Sau khi hầm hoạt động trở lại, chủ đầu tư tiếp tục bổ sung máy bơm. Ba máy bơm được bố trí thêm có tổng công suất 830 m³/giờ. Hệ thống bơm chính được đặt mục tiêu hoàn thành và đưa vào vận hành ngày 22/9/2026.

Cùng với đó, mặt đường tại nút giao An Phú sẽ được nâng cao theo thiết kế để tạo hướng thoát nước phù hợp, hạn chế nước từ khu vực xung quanh dồn về hầm. Hạng mục này dự kiến triển khai từ tháng 10/2026, cùng các công trình thoát nước liên quan.

Lãnh đạo Sở Xây dựng TP.HCM đã yêu cầu chủ đầu tư làm rõ nguyên nhân ngập, đánh giá khả năng thoát nước, tình trạng thiết bị và kiểm tra chất lượng công trình để tránh tái diễn.

Nút giao An Phú được khởi công cuối năm 2022, tổng mức đầu tư hơn 3.400 tỷ đồng. Dự án có quy mô ba tầng, gồm hầm chui, các cầu vượt và đảo tròn trung tâm.

Công trình ban đầu dự kiến hoàn thành cuối năm 2025 nhưng chậm tiến độ. UBND TP.HCM đã chấp thuận lùi thời hạn hoàn thành đến quý III/2027.

Ban Quản lý dự án cho rằng trận mưa ngày 10/9 có lượng mưa lớn, kéo dài và bất thường so với thời điểm đầu mùa mưa. Lượng nước vượt khả năng tiêu thoát của hệ thống hiện hữu. Nước không chỉ tràn vào hầm mà còn vào khu vực trạm bơm, khiến thiết bị không thể đồng thời xử lý cả lượng nước trong hầm và nước tràn thêm.

Sau sự cố, các đơn vị phải liên tục bơm nước, huy động lực lượng phòng cháy chữa cháy, xe hút và máy bơm công suất lớn. Nước trong hầm được hút cạn lúc 13h45, sau đó vệ sinh và tổ chức thông xe.

Ban Giao thông tiếp tục bổ sung máy bơm công suất 270 m³/giờ, 200 m³/giờ và thêm một máy 360 m³/giờ. Bao tải cũng được đắp quanh khu vực trạm bơm để ngăn nước tràn vào, bảo đảm thiết bị có thể hoạt động.

Về lâu dài, TP.HCM sẽ nâng cao độ mặt đường và cải tạo hệ thống thoát nước quanh nút giao, dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2026.

Hầm chui An Phú không chỉ là một sự cố ngập sau trận mưa lớn. Nó cho thấy yêu cầu về hạ tầng giao thông và hạ tầng thoát nước phải được tính toán đồng bộ, nhất là tại những khu vực thấp trũng, nơi nước từ nhiều hướng cùng dồn về.

Khi những tuyến hầm, cầu và nút giao hiện đại được đưa vào khai thác ngày càng nhiều, năng lực thoát nước không còn là hạng mục phụ trợ. Đây là một phần của năng lực vận hành công trình và khả năng bảo đảm giao thông trong điều kiện thời tiết cực đoan.