Vĩnh Long hướng tới trung tâm điện gió Đồng bằng sông Cửu Long

Việc hợp nhất địa giới hành chính đã mở ra không gian phát triển mới cho tỉnh Vĩnh Long với hơn 130km bờ biển cùng nhiều lợi thế về hạ tầng và tài nguyên. Trong định hướng tăng trưởng xanh, điện gió được xem là ngành kinh tế mũi nhọn, tạo động lực cho chuyển đổi năng lượng, thu hút đầu tư và phát triển khoa học - công nghệ. Phóng viên Một Thế Giới có cuộc trao đổi với ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long, về chiến lược phát triển điện gió của địa phương.

- Sau khi hợp nhất, đâu là những lợi thế nổi bật giúp Vĩnh Long phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió?

- Ông Trần Quốc Tuấn: Sau hợp nhất, Vĩnh Long đang có cơ hội rất lớn để phát triển năng lượng tái tạo với quy mô chưa từng có. Không chỉ mở rộng không gian phát triển, tỉnh còn hội tụ đồng thời nhiều điều kiện thuận lợi về tài nguyên, hạ tầng và kinh tế biển.

Lợi thế lớn nhất chính là hơn 130km đường bờ biển, tạo điều kiện phát triển các dự án điện gió ven biển và ngoài khơi. Đây không chỉ là nguồn điện sạch mà còn là nền tảng để hình thành chuỗi công nghiệp phụ trợ, logistics và hệ thống truyền tải điện phục vụ ngành năng lượng trong tương lai.

Đến nay, tỉnh đã có 15 dự án điện gió vận hành thương mại với tổng công suất 650,5MW. Dự kiến cuối năm nay sẽ tiếp tục đưa thêm 4 nhà máy điện gió, công suất 254MW, hòa lưới điện quốc gia. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, Vĩnh Long được phân bổ khoảng 4.178,8MW điện gió, mở ra dư địa rất lớn để địa phương phát triển thành trung tâm năng lượng tái tạo của Đồng bằng sông Cửu Long.

Song song đó, tỉnh còn có tiềm năng lớn về điện mặt trời với cường độ bức xạ từ 4,5-5,2kWh/m²/ngày. Hiện Vĩnh Long đã có 2 nhà máy điện mặt trời công suất 189MW cùng 182MW điện mặt trời mái nhà. Đây là nguồn năng lượng bổ trợ quan trọng giúp giảm áp lực cho hệ thống điện và thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh.

Đặc biệt, với lợi thế là vùng sản xuất nông nghiệp lớn, mỗi năm địa phương tạo ra lượng phụ phẩm rất lớn như rơm rạ, trấu, dừa, bã mía và chất thải chăn nuôi. Đây là nguồn nguyên liệu quý để phát triển điện sinh khối, điện rác và các mô hình kinh tế tuần hoàn, góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

- Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, ngành Công Thương sẽ tập trung vào những giải pháp khoa học – công nghệ nào?

- Ông Trần Quốc Tuấn: Chúng tôi xác định phát triển năng lượng tái tạo không đơn thuần là phát triển thêm nguồn điện, mà là xây dựng một hệ sinh thái công nghệ năng lượng hiện đại.

Giải pháp đầu tiên là tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và cải thiện môi trường đầu tư. Ngành Công Thương sẽ tham mưu triển khai hiệu quả Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính và số hóa toàn bộ quy trình giải quyết thủ tục đầu tư nhằm rút ngắn thời gian triển khai dự án.

Giải pháp thứ hai là đầu tư đồng bộ hạ tầng truyền tải điện. Bên cạnh các tuyến đường dây và trạm biến áp 220kV, 500kV, tỉnh sẽ từng bước phát triển lưới điện thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản lý vận hành và triển khai các hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS). Đây là giải pháp công nghệ rất quan trọng giúp nâng cao khả năng tích hợp nguồn điện gió, điện mặt trời vào hệ thống điện quốc gia.

Một định hướng khác là khai thác đồng bộ các loại hình năng lượng tái tạo phù hợp với lợi thế của địa phương. Ngoài điện gió, tỉnh sẽ phát triển điện mặt trời mái nhà, điện sinh khối, điện từ chất thải và các mô hình năng lượng phân tán gắn với nông nghiệp tuần hoàn, kinh tế tuần hoàn và mục tiêu giảm phát thải.

Đồng thời, Vĩnh Long sẽ từng bước nghiên cứu, tiếp cận các công nghệ mới như hydrogen xanh, amoniac xanh, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), thị trường tín chỉ carbon và các nền tảng quản trị năng lượng bằng trí tuệ nhân tạo. Đây đều là những xu hướng công nghệ đang được nhiều quốc gia triển khai trong quá trình chuyển dịch năng lượng.

Một nhiệm vụ không kém phần quan trọng là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Tỉnh sẽ tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp trong và ngoài nước nhằm tiếp nhận công nghệ tiên tiến, đào tạo đội ngũ kỹ sư, chuyên gia phục vụ ngành năng lượng tái tạo.

- Theo ông, việc phát triển điện gió sẽ mang lại những tác động như thế nào đối với phát triển kinh tế - xã hội của Vĩnh Long trong thời gian tới?

- Ông Trần Quốc Tuấn: Chúng tôi xác định điện gió không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mà còn tạo ra nền tảng phát triển mới cho kinh tế địa phương.

Hiện nay, nhiều tập đoàn quốc tế khi lựa chọn địa điểm đầu tư đều ưu tiên những nơi có nguồn điện xanh, ổn định nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn về phát thải carbon và phát triển bền vững. Đây sẽ là lợi thế cạnh tranh quan trọng để Vĩnh Long thu hút các dự án công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, công nghiệp chế biến, logistics và sản xuất vật liệu mới.

Sự phát triển của điện gió cũng tạo hiệu ứng lan tỏa sang nhiều ngành kinh tế khác. Quá trình xây dựng và vận hành các dự án sẽ thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chế tạo, dịch vụ kỹ thuật, vận tải, logistics, tài chính, bảo hiểm và dịch vụ khoa học - công nghệ, đồng thời tạo thêm nhiều việc làm chất lượng cao cho người lao động.

Đặc biệt, việc ứng dụng các công nghệ mới như lưới điện thông minh, trí tuệ nhân tạo trong quản lý vận hành, hệ thống lưu trữ năng lượng và thị trường carbon sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.

Xa hơn, Đề án phát triển Vĩnh Long trở thành trung tâm xuất khẩu năng lượng tái tạo sẽ tạo nền tảng hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất, truyền tải, lưu trữ đến xuất khẩu năng lượng sạch và các sản phẩm mới như hydrogen xanh, amoniac xanh. Đây là định hướng chiến lược không chỉ của ngành Công Thương mà còn của cả tỉnh trong giai đoạn phát triển mới.

Với những lợi thế về tài nguyên, hạ tầng, nguồn nhân lực cùng quyết tâm cải cách hành chính và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, Vĩnh Long đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm điện gió của Đồng bằng sông Cửu Long, đóng góp tích cực vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, phát triển kinh tế xanh và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.