Vợ cũ nói Elon Musk phát huy tốt trong sự hỗn loạn

"Elon Musk có thể nhảy xuống từ vách đá và tự chế ra chiếc dù lúc rơi"

Justine Musk mô tả sự yêu thích của tỉ phú giàu nhất thế giới với những tình huống căng thẳng trong một đoạn giới thiệu được đăng hôm 6/10, trước cuộc phỏng vấn giữa bà với nhà báo Kara Swisher và đạo diễn Alex Gibney về bộ phim tài liệu Musk sắp trình chiếu.

"Tôi từng mô tả ông ấy là kiểu người có thể nhảy xuống từ vách đá và tự chế ra chiếc dù ngay trong lúc đang rơi xuống. Tôi nghĩ ông ấy phát huy rất tốt trong sự hỗn loạn", Justine Musk chia sẻ với Kara Swisher về chồng cũ.

Justine Musk, nhà văn và là mẹ của người mẫu Vivian Jenna Wilson (cô con gái chuyển giới của Elon Musk), nói cách giám đốc điều hành Tesla diễn đạt thường biến các thách thức thành tình huống khẩn cấp mang tính sống còn, đồng thời có phần thể hiện sự kịch tính.

“Chuyện gì cũng là sống còn hoặc chết chóc. Tôi nghĩ ông ấy thực sự sống như vậy. Ông ấy luôn duy trì mọi thứ ở một mức độ căng thẳng rất cao”, Justine Musk nhận xét.

Mô tả này cũng phần nào phản ánh cách vận hành bên trong các công ty của Elon Musk.

Tại xAI, một số nhân viên hiện tại và trước đây nói với trang Insider rằng việc Elon Musk ngày càng can thiệp sâu vào hoạt động công ty đã dẫn đến những thay đổi đột ngột về ưu tiên, các phiên họp xử lý vấn đề khẩn cấp và một nhóm chat quy tụ hơn 300 kỹ sư. Các nhà nghiên cứu thậm chí phải tạm dừng công việc đang làm để xử lý những vấn đề mà Elon Musk nêu ra.

“Vì công ty có quy mô rất nhỏ nên mọi việc đều giống như một cuộc diễn tập ứng phó khẩn cấp”, một cựu nhân viên xAI từng nói với Insider.

Việc Elon Musk sẵn sàng thực hiện những thay đổi lớn rồi nhanh chóng đảo ngược một số quyết định đã xuất hiện từ trước khi ông thành lập xAI vào năm 2023. Sau khi cắt giảm mạnh nhân sự Twitter (hiện là X) trong thương vụ mua lại trị giá 44 tỉ USD vào tháng 10/2022, Elon Musk thừa nhận một số đợt sa thải đã đi quá xa.

Justine Musk cho biết sự mãnh liệt trong tính cách chồng cũ có thể cuốn những người xung quanh vào guồng quay đó trước khi họ kịp nhận ra chuyện gì đang xảy ra.

“Ông ấy luôn mang theo sự căng thẳng và hỗn loạn đó, rồi có cách khiến những người xung quanh bị cuốn vào. Ban đầu, bạn có thể tưởng đó là sự hào hứng và phấn khích. Tôi luôn nghĩ rằng đằng sau những hành động tưởng như điên rồ của Musk đều có một tính toán nào đó, dù đôi khi ông cũng dùng những cách rất khéo để đánh lạc hướng người khác”, Justine Musk kể.

Từ Tesla đến SpaceXSI: Khi tốc độ trở thành lợi thế và rủi ro

Nhìn rộng hơn, cách Elon Musk vận hành doanh nghiệp có một điểm chung: Tốc độ thường được đặt lên trên sự ổn định. Điều này đặc biệt rõ khi các công ty trong hệ sinh thái của ông ngày càng được kết nối với nhau, thay vì hoạt động như những doanh nghiệp hoàn toàn độc lập.

Đầu năm 2026, SpaceX, xAI và Tesla ngày càng gắn kết về vốn, công nghệ và hạ tầng. Tesla từng thỏa thuận đầu tư khoảng 2 tỉ USD vào xAI, nhưng sau khi SpaceX mua xAI vào tháng 2, khoản tiền này được chuyển thành quyền sở hữu cổ phần SpaceX. Tesla hoàn tất việc đầu tư vào SpaceX vào tháng 3.

Cách xây dựng hệ sinh thái gồm công nghệ, vũ trụ, ô tô điện, robot hình người, AI, mạng xã hội, giao diện não - máy tính... khiến ranh giới giữa các công ty do Elon Musk kiểm soát ngày càng trở nên mờ nhạt. Tờ TechCrunch thậm chí ví mô hình này với một “tập đoàn cá nhân”, trong đó Giám đốc điều hành Elon Musk giữ vai trò kết nối các hoạt động kinh doanh rất khác nhau.

Diễn biến mới nhất cho thấy quy mô của chiến lược này đang tăng rất nhanh. Ngày 6/10, tờ FT đưa tin SpaceX đang tìm cách huy động khoảng 40 tỉ USD để mua chip Nvidia phục vụ tham vọng xây dựng hạ tầng AI. Kế hoạch gồm khoảng 10 tỉ USD vay ngân hàng và 30 tỉ USD trái phiếu đầu tư, cho thấy cuộc đua AI của Elon Musk đã chuyển từ câu chuyện mô hình sang cuộc chơi hạ tầng với quy mô vốn khổng lồ.

Trong khi đó, Tesla đang được kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong chiến lược AI của Elon Musk. Hãng vừa công bố giao 486.532 xe điện trong quý III/2026, vượt đáng kể dự báo của giới phân tích. Tesla đang đặt cược ngày càng lớn vào robotaxi, phần mềm tự lái và robot hình người, trong khi nhà đầu tư định giá công ty không chỉ dựa trên doanh số xe điện hiện tại mà còn dựa vào những tham vọng công nghệ dài hạn của Elon Musk.

Điểm đáng chú ý là Elon Musk thường không xây dựng những bước đi này theo kiểu tuần tự. Ông có xu hướng theo đuổi nhiều mục tiêu lớn cùng lúc, đẩy nguồn lực và nhân sự vào những dự án được xem là quan trọng nhất, sau đó điều chỉnh hướng đi khi tình hình thay đổi. Cách làm này có thể tạo ra tốc độ rất cao, nhưng cũng khiến các công ty phải liên tục thích nghi.

Điều đó đặc biệt đáng chú ý ở xAI, nay được gọi là SpaceXSI. Công ty AI này không chỉ phát triển Grok mà còn ngày càng gắn với X, Tesla và hệ thống hạ tầng của Elon Musk.

Đầu tháng 10, Elon Musk còn cho biết đơn vị AI của SpaceX sẽ được đổi tên thành SpaceXSI, sử dụng thuật ngữ super intelligence (SI hay siêu trí tuệ) thay cho artificial intelligence (AI). Động thái này cho thấy Elon Musk đang nhanh chóng hưởng ứng cách định vị mới của chính quyền Trump với AI, dù về mặt công nghệ, việc đổi tên không làm thay đổi bản chất của các hệ thống mà SpaceX đang phát triển.

Ngày 29/9, Tổng thống Trump kí sắc lệnh hành pháp yêu cầu các cơ quan thuộc nhánh hành pháp Mỹ, trong phạm vi pháp luật cho phép, dùng SI thay cho AI trong công văn, website, báo cáo, tài liệu chính sách và các tài liệu không mang tính luật định. Nhà Trắng yêu cầu trong vòng 60 ngày đề xuất một định nghĩa liên bang mới cho SI. Tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm 22/9, ông Trump nói: “Việc sử dụng từ ‘nhân tạo’ khiến trí tuệ nghe như giả tạo. Nó không hề giả tạo. Thực tế, nó rất đáng kinh ngạc”.

Nhận xét của Justine Musk về việc chồng cũ “phát huy trong sự hỗn loạn” có thể được nhìn dưới một góc rộng hơn. Với Elon Musk, hỗn loạn đôi khi không phải hậu quả ngoài ý muốn của việc điều hành quá nhanh mà có thể là môi trường ông chấp nhận để đổi lấy tốc độ, thử nghiệm và khả năng xoay chuyển.

Vấn đề là mô hình này chỉ hiệu quả khi tổ chức có thể chịu được áp lực thay đổi liên tục. Khi quy mô doanh nghiệp tăng lên hàng nghìn nhân viên và nguồn vốn lên tới hàng chục tỉ USD, cách làm từng giúp một startup đi nhanh trước đây có thể trở thành rủi ro. Một quyết định thay đổi quá nhanh không còn chỉ ảnh hưởng đến một nhóm kỹ sư mà có thể tác động đến nhà đầu tư, khách hàng, đối tác và cả những thị trường mà Elon Musk đang hoạt động.

Đó có lẽ là bài toán lớn nhất với đế chế Elon Musk hiện nay: Liệu khả năng biến hỗn loạn thành động lực đổi mới có thể tiếp tục phát huy khi các công ty của ông ngày càng lớn, phức tạp và liên kết chặt chẽ với nhau hay không.

Phim tài liệu gần 4 giờ về Elon Musk và cuộc tranh cãi ngoài đời thực

Bộ phim tài liệu Musk về Elon Musk dự kiến phát hành tại Mỹ từ ngày 9/10, sau khi lịch chiếu được đẩy sớm hơn một tuần.

Phim dài 225 phút của đạo diễn Alex Gibney đã được công chiếu tại Liên hoan phim Venice đầu tháng 9, cho thấy hành trình của Elon Musk và cách ông tạo ảnh hưởng rất lớn với thế giới hiện đại.

Alex Gibney là đạo diễn nổi tiếng với phim tài liệu về những nhân vật và vụ bê bối quyền lực, trong đó có Elizabeth Holmes - nữ giám đốc điều hành công ty xét nghiệm máu Theranos bị kết án lừa đảo, với bản án tù kéo dài nhiều năm.

Alex Gibney từng đoạt giải Oscar năm 2008 với phim tài liệu Taxi to the Dark Side và nhiều lần gây tiếng vang khi thực hiện các bộ phim phơi bày những góc khuất của tập đoàn, tổ chức, nhân vật quyền lực như Scientology, Enron hay Theranos.

Với Musk, ông lựa chọn một cách tiếp cận đặc biệt: Elon Musk không trực tiếp tham gia phỏng vấn. Thay vào đó, đoàn làm phim sử dụng những phát biểu công khai từ Elon Musk trong nhiều năm và xây dựng một hình đại diện kỹ thuật số của ông để tái tạo dạng phỏng vấn trong thế giới ảo.

Elon Musk phản ứng gay gắt với Musk, gọi bộ phim là tác phẩm công kích ông. Tranh cãi sau đó chuyển sang vấn đề pháp lý khi luật sư Alex Spiro cảnh báo Elon Musk có khả năng khởi kiện Jigsaw Productions vì phỉ báng. Jigsaw Productions là hãng sản xuất phim và chương trình truyền hình của Mỹ, chuyên về phim tài liệu, do Alex Gibney sáng lập và điều hành.

Một trong những điểm tranh chấp liên quan đến cách bộ phim diễn giải cuộc trao đổi giữa Elon Musk và Ashley St. Clair (tình cũ và có con với Elon Musk) trước cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2024. Giám đốc điều hành Tesla đã chỉ đạo Alex Spiro gửi thư cho Jigsaw Productions, cáo buộc rằng phim này đưa ra những gợi ý sai lệch cho rằng ông và Starlink đã gây ảnh hưởng đến cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2024.

Đáp lại, Jigsaw Productions đã đưa ra tuyên bố với nội dung: "Các bộ phim của Alex Gibney luôn được công nhận nhờ cách khai thác sâu sắc, dựa trên thực tế về những nhân vật và tập đoàn có tầm ảnh hưởng, kết hợp cùng phong cách đạo diễn táo bạo và lôi cuốn. Quyền tham gia tranh luận cởi mở và xem xét các nhân vật công chúng quyền lực dựa trên sự thật là điều được Tu chính án thứ nhất bảo vệ".

Alex Gibney cho rằng nếu Elon Musk khởi kiện, quá trình thu thập và trao đổi chứng cứ trước phiên xét xử trong tố tụng Mỹ có thể buộc các bên phải cung cấp hoặc trao đổi một số tài liệu liên quan đến vụ kiện.

Theo lập luận từ Alex Gibney, vụ kiện có thể mở ra cơ hội để Jigsaw Productions yêu cầu các tài liệu liên quan đến những vấn đề mà phim đề cập.

Alex Gibney từng nói với tờ Vanity Fair tại Liên hoan phim Venice rằng ông thấy những điểm tương đồng giữa Elon Musk và Elizabeth Holmes, đặc biệt là ở cách cả hai dường như đã bóp méo sự thật để phục vụ cho những ham muốn của mình. "Họ tạo ra một ảo tưởng mà nhiều người sẵn sàng đầu tư vào", ông nhấn mạnh.