Với AI, một góc văn phòng tại Hollywood cũng có thể trở thành phim trường
Ngay giữa kinh đô điện ảnh Hollywood, một thế hệ studio mới đang xuất hiện với cách làm phim khác hoàn toàn truyền thống.
Không cần phim trường khổng lồ, hàng trăm nhân sự hay ngân sách hàng chục triệu USD, các nhà làm phim có thể dùng AI để tạo bối cảnh, kĩ xảo, nhân vật và thậm chí diễn viên tổng hợp. Công nghệ đang mở ra cơ hội cho các hãng phim độc lập, nhưng đồng thời đặt Hollywood trước câu hỏi lớn về việc con người sẽ còn giữ vai trò nào trong quá trình sáng tạo.
Từ những bức tường của Sony Pictures đến phim trường chỉ rộng vài mét
Ngay gần lối vào có hàng cột của khu studio lịch sử Sony Pictures ở Culver City, California, một mô hình sản xuất phim hoàn toàn khác đang hình thành.
Promise, một studio mới dựa trên công nghệ AI, hoạt động trong một không gian khiêm tốn nhưng lại có thể tạo ra những bối cảnh mà trước đây các nhà làm phim phải mất nhiều thời gian và tiền bạc để xây dựng. Từ nơi này, nghệ sĩ có thể nhìn thấy những khu vực từng được sử dụng để quay Singin’ in the Rain hay Men in Black, nhưng họ không còn nhất thiết phải bước qua những cánh cổng lớn của các studio truyền thống để biến ý tưởng thành hình ảnh trên màn bạc.
Promise thuộc làn sóng các studio “AI-native” đang mọc lên tại Hollywood. Những công ty này sử dụng các mô hình AI để tạo phông nền, hiệu ứng đặc biệt, hoạt hình và ngày càng tiến gần đến khả năng tạo ra những “diễn viên tổng hợp”.
Một trong những thử nghiệm mới nhất là Touch Grass, bộ phim kinh dị có ngân sách vài triệu USD do Promise thực hiện. Trong một cảnh quay, nữ diễn viên Tori Thomas chỉ cần thực hiện động tác chạy trốn trong một không gian được phủ những tấm vải trắng. Một camera nhỏ ghi lại chuyển động của cô, sau đó AI tạo ra phần còn lại.
Trên màn hình của đạo diễn, cả diễn viên và bối cảnh xuất hiện gần như ngay lập tức. Cánh đồng cỏ rung rinh phía sau Thomas được tạo bởi Seedance 2.5, một mô hình AI của Trung Quốc mới ra mắt. Khi nữ diễn viên di chuyển, những ngọn cỏ và hạt giống trên đồng cũng chuyển động theo, tạo cảm giác cô thực sự đang chạy trong một địa điểm ngoài trời.
Điều đáng chú ý hơn là bối cảnh có thể thay đổi gần như tức thời. Cánh đồng ban ngày có thể được thay bằng một hang động dưới lòng đất đầy ám ảnh chỉ sau vài thao tác. Với cách làm này, phim trường vật lí không còn là giới hạn tuyệt đối đối với trí tưởng tượng của đạo diễn.
Joel Hynek, nhà làm phim từng giành Oscar và tham gia thực hiện kĩ xảo thủ công cho Predator năm 1987, nhìn thấy sự tương đồng giữa AI và cuộc chuyển đổi từ phim quang học sang kĩ thuật số.
Khi điện ảnh chuyển từ công nghệ quang học sang kĩ thuật số, ông từng nghĩ ngành phim đã bước vào “thiên đường”. Giờ đây, AI tạo cảm giác tương tự khi rất nhiều công đoạn vốn phức tạp trở nên dễ thực hiện hơn.
Hollywood bắt đầu nhìn AI như công cụ giảm chi phí
Promise không phải cái tên duy nhất đặt cược vào AI. Netflix cho biết trong năm 2026, công nghệ này đã được sử dụng ở khoảng 300 trong tổng số 1.000 tác phẩm của nền tảng. Đạo diễn kì cựu Ron Howard cũng đang thực hiện một bộ phim tài liệu hoạt hình có sử dụng AI về những tù binh chiến tranh tại Việt Nam, hợp tác với studio AI Obsidian.
Brad Pitt cũng nhìn thấy một trong những lợi ích thực tế nhất của công nghệ: Giúp những bộ phim có ngân sách trung bình có cơ hội được sản xuất. Theo quan điểm này, AI không nhất thiết phải thay thế toàn bộ đoàn làm phim. Nó có thể trở thành một lớp công nghệ nằm giữa con người và quá trình sản xuất, giúp giảm chi phí và rút ngắn thời gian thực hiện.
George Strompolos, đồng sáng lập kiêm CEO Promise, ước tính những bộ phim kết hợp diễn viên thật với công nghệ AI có thể rẻ hơn 20-50% so với cách sản xuất truyền thống. Nếu con số này trở thành hiện thực trên quy mô lớn, tác động đối với Hollywood sẽ đáng kể. Một bộ phim không còn nhất thiết phải cần tới khoản đầu tư khổng lồ từ một hãng phim lớn mới có thể được thực hiện.
Những studio nhỏ có thể tự phát triển dự án, thử nghiệm các ý tưởng khó bán cho Hollywood truyền thống và tiếp cận khán giả trực tiếp thông qua các nền tảng trực tuyến.
Joanna Popper, nhà sản xuất và cố vấn AI cho các công ty sản xuất, cho rằng điểm hấp dẫn nhất của công nghệ nằm ở khả năng trao quyền cho những người có năng lực kể chuyện.
Nếu trước đây một nhà làm phim có ý tưởng nhưng thiếu tiền để dựng bối cảnh, thuê đội kĩ xảo hay thực hiện những cảnh phức tạp, AI có thể thu hẹp khoảng cách đó. Nhưng chính sự thay đổi này cũng tạo ra một vấn đề khác: Nếu AI giúp giảm đáng kể chi phí sản xuất, phần lợi ích kinh tế cuối cùng sẽ thuộc về ai?
Popper cảnh báo nguy cơ một số công ty công nghệ lớn chiếm phần lớn giá trị tài chính được tạo ra từ cuộc chuyển đổi này. Hollywood có thể trở nên dễ tiếp cận hơn ở khâu sáng tạo, nhưng lại phụ thuộc nhiều hơn vào một số nhà cung cấp mô hình AI.
“Diễn viên AI” và nỗi lo về sự biến mất của con người
Sự phản đối AI trong điện ảnh vì thế không chỉ đến từ những người lo ngại về chất lượng nghệ thuật. Các đạo diễn lớn như Christopher Nolan và Guillermo del Toro từng công khai bày tỏ sự hoài nghi đối với công nghệ tạo sinh. Nolan cho rằng ông chưa từng chứng kiến một công nghệ phát triển nhanh đến vậy nhưng đồng thời cũng bị công chúng, đặc biệt là người trẻ, nghi ngờ mạnh mẽ đến như vậy.
Giới diễn viên và biên kịch có lí do thực tế hơn để lo lắng. Sự xuất hiện của những “diễn viên AI” như Tilly Norwood, cùng các thử nghiệm tái tạo hình ảnh của những diễn viên đã qua đời như Val Kilmer, đã làm dấy lên tranh luận về quyền hình ảnh, quyền kiểm soát danh tính và ranh giới giữa diễn xuất của con người với sản phẩm tổng hợp. Nữ diễn viên Emily Blunt từng gọi xu hướng này là đáng sợ và kêu gọi ngành điện ảnh không đánh mất sự kết nối giữa con người.
Nhưng các studio AI vẫn tin rằng công nghệ sẽ tiến rất nhanh. Dave Clark, đạo diễn Touch Grass, cho rằng những nhân vật được tạo bằng AI vẫn có thể trở nên thú vị và thuyết phục nếu chúng được xây dựng trên nền tảng kịch bản, lời thoại và quá khứ nhân vật đủ tốt.
Kavan “the Kid” Cardoza, nhà làm phim AI và người sáng lập Phantom X, thậm chí dự đoán các diễn viên AI có thể đạt chất lượng tương đương diễn viên thật vào năm tới. Đó là viễn cảnh khiến Hollywood đặc biệt lo ngại, bởi nếu AI có thể tạo ra một nhân vật có ngoại hình, giọng nói và diễn xuất gần như hoàn chỉnh, mô hình kinh tế của ngành có thể thay đổi tận gốc.
Tuy nhiên, Cardoza lại nhìn thấy ở AI một cơ hội để điện ảnh trở về với dấu ấn cá nhân của đạo diễn. Nhà làm phim này thực hiện các tác phẩm ngay trong phòng ngủ tại Playa Vista. Series fantasy Chronicles of Bone, với những phiên bản riêng của Robin Hood, Peter Pan, King Arthur và Tinkerbell, đã thu hút khoảng 28 triệu lượt xem trên YouTube kể từ khi ra mắt mùa thu năm ngoái.
Theo Cardoza, AI giúp những nhà làm phim độc lập không phải phụ thuộc vào các công thức của studio lớn. Anh phản đối cách các hãng phim đôi khi biến sáng tác thành những công thức có sẵn, chẳng hạn yêu cầu một phim kinh dị phải có một số lượng cảnh hù dọa nhất định.
Với Cardoza, câu chuyện nên quyết định số lượng cảnh đó, thay vì các thuật toán thị trường. Anh ví làn sóng làm phim AI hiện nay với Hollywood thập niên 1990, khi những đạo diễn như Quentin Tarantino và Robert Rodriguez tạo ra những tác phẩm mang dấu ấn cá nhân rõ rệt.
Cuộc cạnh tranh AI Mỹ - Trung bước vào phim trường Hollywood
Một chi tiết đáng chú ý trong cuộc cách mạng này là Hollywood không chỉ sử dụng các mô hình AI của Mỹ. Trong thử nghiệm của Promise, chính Seedance 2.5 của Trung Quốc được sử dụng để tạo bối cảnh cánh đồng. Cardoza thậm chí đánh giá cao các mô hình AI Trung Quốc và cho rằng chúng đang dẫn đầu ở nhiều khía cạnh của công nghệ tạo ảnh và video.
Theo ông, một phần nguyên nhân có thể nằm ở dữ liệu huấn luyện. Các công ty Mỹ phải đối mặt với nhiều rào cản liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, trong khi một số mô hình nguồn mở của Trung Quốc có thể được phát triển với phạm vi dữ liệu rộng hơn.
Điều này tạo thêm một tầng cạnh tranh mới cho Hollywood: Cuộc đua giữa các công ty điện ảnh giờ đây có thể đồng thời là cuộc đua giữa những hệ sinh thái AI của Mỹ và Trung Quốc.
Washington đang cân nhắc những hạn chế đối với một số mô hình AI nguồn mở của Trung Quốc. Nhưng với những nhà làm phim độc lập như Cardoza, việc hạn chế các công cụ mạnh có thể đồng nghĩa với việc hạn chế chính khả năng sáng tạo của họ.
Nếu những studio AI tiếp tục chứng minh được rằng họ có thể sản xuất phim nhanh hơn, rẻ hơn và tạo ra tác phẩm đủ hấp dẫn để thu hút khán giả, Hollywood sẽ khó quay lại mô hình cũ một cách nguyên vẹn.
Thay đổi lớn nhất có thể không phải là việc AI lập tức thay thế đạo diễn, diễn viên hay biên kịch. Nó có thể bắt đầu từ một điều đơn giản hơn: Quy mô của một studio không còn quyết định quy mô của trí tưởng tượng mà studio đó có thể biến thành hình ảnh.
Từ một góc văn phòng phủ vải trắng tại Culver City, một diễn viên có thể chạy qua đồng cỏ chưa từng tồn tại, trong một bối cảnh được tạo ra gần như tức thời bởi một mô hình AI. Đó vừa là lời hứa về một kỉ nguyên điện ảnh rẻ hơn, tự do hơn, vừa là tín hiệu cho thấy Hollywood đang bước vào một cuộc chuyển đổi mà các quy tắc cũ sẽ không còn đủ để quyết định ai là người tạo ra một bộ phim.