Vụ máy bay lao vào tòa nhà cao nhất Bắc Kinh là đòn với nền kinh tế tầm thấp?

Giới chuyên gia nhận định Bắc Kinh nhiều khả năng sẽ siết chặt việc cấp phép bay đối với máy bay hạng nhẹ, drone và phương tiện cất hạ cánh thẳng đứng bằng điện (eVTOL). Tuy nhiên, sự cố này được cho là chỉ làm chậm quá trình thương mại hóa chứ khó có thể đảo ngược chiến lược phát triển "nền kinh tế tầm thấp", lĩnh vực mà Trung Quốc đang kì vọng trở thành động lực tăng trưởng mới.

Tai nạn hiếm gặp khiến Bắc Kinh phải xem lại bài toán an toàn trên bầu trời đô thị

Sáng 27/6, một máy bay hạng nhẹ cất cánh từ trường đào tạo bay ở khu vực phía đông Bắc Kinh đã lao vào CITIC Tower, tòa nhà cao nhất thủ đô, nằm giữa khu trung tâm tài chính vào đúng vào giờ cao điểm.

Vụ tai nạn khiến phi công tử vong và 13 người bị thương. Những đoạn video ghi lại cảnh máy bay đâm vào tòa nhà nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc, kéo theo nhiều đồn đoán về nguyên nhân. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận nhanh chóng bị kiểm soát. Cảnh sát quận Triều Dương chỉ ra thông báo ngắn xác nhận thương vong, không công bố danh tính phi công, nguyên nhân vụ việc hay thậm chí tên tòa nhà xảy ra tai nạn.

Theo các nguồn tin trong ngành, sau sự cố, hoạt động của máy bay cánh cố định tư nhân đã bị đình chỉ vô thời hạn để phục vụ công tác rà soát.

Trên thực tế, Bắc Kinh từ lâu đã áp dụng các quy định nghiêm ngặt đối với drone và các phương tiện bay tầm thấp. Mọi chuyến bay đều phải được cơ quan hàng không dân dụng và quân đội phê duyệt trước.

Tuy nhiên, vụ việc lần này được xem là lời cảnh báo khi Trung Quốc đang thúc đẩy mạnh các phương tiện bay đô thị thế hệ mới, đặc biệt là eVTOL hay thường được gọi là "ô tô bay".

Một lãnh đạo doanh nghiệp eVTOL tại Quảng Đông nhận định cơ quan quản lí sẽ thận trọng hơn nhiều trong việc cấp phép các chuyến bay thử nghiệm tại khu vực đông dân cư.

Theo người này, chỉ một vụ tai nạn cũng có thể ảnh hưởng đến niềm tin của thị trường, làm chậm quá trình thương mại hóa eVTOL trong nước, đồng thời tác động đến nỗ lực xin chứng nhận quốc tế của các doanh nghiệp như EHang hay XPeng AeroHT, những công ty từng nhiều lần trình diễn ô tô bay tại các đô thị lớn.

Các chuyên gia cũng dự báo Trung Quốc sẽ tăng tốc triển khai những công nghệ quản lí không phận hiện đại như hàng rào địa lí số (geofencing), hệ thống vô hiệu hóa drone từ xa, đăng kí bắt buộc đối với mọi phương tiện bay và giám sát thời gian thực.

Không làm chậm tham vọng xây dựng nền kinh tế tầm thấp

Dù sự cố khiến cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp drone và hàng không giảm điểm trong phiên giao dịch đầu tuần, phần lớn chuyên gia đều cho rằng đây chỉ là cú sốc ngắn hạn.

"Nền kinh tế tầm thấp" vẫn là một trong những ưu tiên chiến lược của Trung Quốc. Khái niệm này bao gồm toàn bộ các hoạt động kinh tế sử dụng phương tiện bay dưới độ cao khoảng 1.000 mét, từ drone, taxi bay, ô tô bay đến các dịch vụ logistics, cứu hộ, giám sát và vận tải hàng không đô thị.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản suy giảm kéo dài từ năm 2021 và ngành xe điện bắt đầu đối mặt với rào cản thương mại tại nhiều thị trường, Bắc Kinh đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới. "Nền kinh tế tầm thấp" được xem là ứng viên sáng giá nhờ khả năng kết hợp giữa công nghệ, sản xuất và dịch vụ.

Ba năm liên tiếp, lĩnh vực này đều được đưa vào Báo cáo Công tác Chính phủ như một ngành chiến lược cần ưu tiên phát triển.

Theo Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC), quy mô nền kinh tế tầm thấp đã vượt 1.500 tỉ nhân dân tệ trong năm 2025, tương đương hơn 0,5% GDP. Đến năm 2035, con số này được kì vọng đạt khoảng 3.500 tỉ nhân dân tệ, đóng góp hơn 2% GDP quốc gia.

Động lực tăng trưởng lớn nhất hiện nay đến từ ngành drone. Theo Liên đoàn UAV Thế giới, Trung Quốc có khoảng 43.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực drone trong năm 2025, tạo ra giá trị sản xuất hơn 296 tỉ nhân dân tệ, tăng mạnh so với năm trước.

Riêng Thâm Quyến đã tập trung hơn 2.000 doanh nghiệp drone với doanh thu trên 132 tỉ nhân dân tệ, chiếm gần một nửa toàn ngành và duy trì tốc độ tăng trưởng trên 30% mỗi năm.

Giới phân tích nhận định vụ tai nạn tại Bắc Kinh có thể khiến quy trình cấp phép bay nghiêm ngặt hơn, nhưng đồng thời cũng thúc đẩy việc hoàn thiện hệ thống quản lí an toàn, tiêu chuẩn kỹ thuật và khung pháp lí cho ngành.

Đây cũng là con đường mà ngành hàng không truyền thống từng trải qua: mỗi sự cố đều dẫn đến những tiêu chuẩn an toàn cao hơn, thay vì làm chấm dứt sự phát triển của công nghệ.

Trong bối cảnh Trung Quốc đặt mục tiêu dẫn đầu thế giới về drone dân dụng và ô tô bay, các chuyên gia cho rằng ưu tiên hiện nay không phải là giảm tốc phát triển, mà là xây dựng một hệ sinh thái quản lí đủ chặt để công nghệ mới có thể mở rộng quy mô mà vẫn bảo đảm an toàn. Điều đó đồng nghĩa các doanh nghiệp sẽ phải đáp ứng những yêu cầu cao hơn về chứng nhận, quản lí không phận và kiểm soát rủi ro, nhưng triển vọng dài hạn của "nền kinh tế tầm thấp" vẫn được đánh giá tích cực.