Xe buýt điện Nga bị trả về nơi sản xuất sau thí điểm

Chương trình kéo dài từ ngày 19/12/2025 đến ngày 25/1/2026. Hai mẫu Sirius và General được đưa vào chạy dịch vụ xe buýt miễn phí. Sau khi kết thúc thí điểm thì phương tiện bị trả về cho nhà sản xuất.

Lý do chính dẫn đến quyết định đáng tiếc trên là tính không khả thi về mặt kinh tế khi sử dụng xe buýt điện ở điều kiện khí hậu Siberia. Chi phí một chiếc xe ước tính khoảng 53 triệu ruble – quá cao so với khoảng 16 triệu ruble của một xe buýt thông thường. Cơ sở hạ tầng sạc lẫn bảo dưỡng cần khoản đầu tư khổng lồ. Đảm bảo khả năng hoạt động ổn định dưới nhiệt độ cực thấp vô cùng khó khăn. Rủi ro xe ngừng hoạt động cũng rất đáng lưu ý.

Tuy nhiên Omsk không định từ bỏ hoàn toàn phương tiện điện. Thành phố hiện có mạng lưới xe buýt chạy bằng cáp điện trên cao (trolleybus) cùng xe điện chạy đường ray (tram) đóng vai trò “xương sống” của hệ thống giao thông công cộng. Với điều kiện khu vực, đây là hình thức di chuyển dễ đoán, cơ sở hạ tầng có sẵn, hiệu quả đã được chứng minh thực tế.

Sirius do công ty Trans-Alfa sản xuất, còn General của công ty PC Transport Systems. Cả hai đều là mẫu xe buýt đô thị hiện đại với thiết kế sàn thấp toàn phần để thuận tiện cho hành khách. Chúng được trang bị viên pin cung cấp phạm vi hoạt động trung bình 150 - 250 km tùy thuộc điều kiện vận hành, hệ thống thu hồi năng lượng và thiết bị điều hòa không khí.

Trong khi Sirius chỉ hỗ trợ sạc nhanh qua cần lấy điện (pantograph) tại bãi đậu, General có thể sạc qua cần lấy điện lẫn bằng phích cắm (plug-in).

Xu hướng điện hóa phương tiện công cộng

Chương trình thí điểm không thành công ở Omsk không báo hiệu thất bại cho toàn bộ xu hướng điện hóa phương tiện công cộng. Đây là xu hướng tất yếu diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu.

Tại Nga, thủ đô Moscow đi đầu với khoảng 220 tuyến xe buýt điện. Saint Petersburg hay Krasnoyarsk cũng đang triển khai phương tiện xanh kết hợp phát triển hạ tầng sạc.

Tại Trung Quốc, thành phố Thẩm Quyến là “đầu tàu” với 16.000 xe buýt điện (100%). Hơn 90% xe buýt tại các siêu đô thị như Bắc Kinh hay Thượng Hải cũng chuyển sang dùng điện.

Copenhagen của Đan Mạch đã hoàn tất chuyển đổi 100% xe buýt đô thị sang phương tiện chạy điện, loại bỏ hoàn toàn diesel.

Thất bại ở Omsk làm nổi bật hạn chế kỹ thuật của xe điện khi hoạt động ở điều kiện thời tiết lạnh giá. Khi nhiệt độ xuống thấp, phản ứng hóa học trong pin chậm lại gây mất dung lượng, hệ thống sưởi tiêu tốn năng lượng để làm ấm. Đặc biệt nhiệt độ thấp có thể làm chức năng phanh tái tạo tê liệt tạm thời do hệ thống quản lý pin ngăn cản việc đưa dòng điện lớn vào pin đang lạnh để tránh sốc nhiệt. Lúc đó tài xế phải sử dụng phanh cơ học nhiều hơn. Chương trình thí điểm đem lại bài học quý giá để nhà sản xuất nhìn rõ hạn chế, tìm cách khắc phục.