Xu hướng tự động hóa của ngành robot trong năm 2026

Điều khiến năm 2026 trở nên đặc biệt quan trọng đối với ngành robot và tự động hóa. Đó là sự hội tụ của một số công nghệ có ứng dụng trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây; sử dụng các cảm biến tiên tiến cho thị giác máy tính và trí tuệ nhân tạo tạo sinh.

Những đổi mới này đang mang lại cho robot khả năng tự chủ, thích ứng trí thông minh chưa từng có, đó là robot làm việc tại các kho hàng được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, robot hình người có khả năng thực hiện các nhiệm vụ giống con người. Tất cả đang bước vào giai đoạn định hình lại công việc thực thi cho nền kinh tế.

Robot sử dụng trí tuệ nhân tạo trở nên phổ biến

Theo các chuyên gia công nghệ, trí tuệ nhân tạo đang trở thành bộ não của robot hiện đại. Trước đây, Robot truyền thống tuân theo các chỉ dẫn được lập trình sẵn và thực hiện các nhiệm vụ lặp đi lặp lại trong môi trường được kiểm soát.

Robot ứng dụng AI ngày nay có thể cảm nhận, phân tích, thích nghi và thậm chí học hỏi từ môi trường xung quanh trong thời gian thực. Các hệ thống robot điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo hiện nay có khả năng: quyết định dự đoán, tối ưu hóa đường đi động, kiểm tra chất lượng tự động, nhận dạng đối tượng thông minh, tương tác ngôn ngữ tự nhiên…v.v.

Việc tích hợp trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) và các mô hình ngôn ngữ quy mô lớn đang thúc đẩy sự chuyển đổi lớn trong ngành robot. Thay vì lập trình thủ công từng chuyển động của robot, các nhà sản xuất đã đào tạo robot thông qua mô phỏng, trình diễn và hướng dẫn bằng hội thoại. Sự chuyển dịch từ robot truyền thống sang “trí tuệ nhân tạo vật lý” là một trong những đặc điểm nổi bật của năm 2026.

Robot ứng dụng AI hiện nay đã vượt ra khỏi giới hạn tự động hóa tĩnh để thích ứng với công việc, nhờ có khả năng xử lý các thao tác trong môi trường khó cập nhật. Các nhà kho, bệnh viện, cửa hàng bán lẻ và trung tâm hậu cần ở nhiều quốc gia đang chứng kiến ​​những cải thiện đáng kể về năng suất làm việc, nhờ robot được trang bị trí tuệ nhân tạo.

Robot hình người tiến vào môi trường làm việc thực tế

Mặc dù chúng vẫn đang trong giai đoạn ứng dụng ban đầu, tuy nhiên năm 2026 đã đánh dấu thời điểm robot hình người chuyển từ những màn trình diễn hào nhoáng sang các ứng dụng công nghiệp thực tiễn.

Nhiều công ty trên thế giới đang đầu tư mạnh vào robot hình người, nhờ những đột phá mới về sự khéo léo, đi lại thăng bằng, có khả năng di chuyển và tương tác với con người. Hãng Reuters gần đây đưa tin rằng các công ty châu Âu và Trung Quốc đang tích cực mở rộng sản xuất các loại tay robot tiên tiến. Hệ thống robot hình người hiện cũng được thiết kế cho các nhiệm vụ công nghiệp.

Với một môi trường vốn đã nhắm đến cho con người làm việc, thay vì phải thiết kế lại nhà máy và nhà kho cho máy móc, thì robot hình người có thể hoạt động và sử dụng các công cụ trong nhà máy, đi lại trên cầu thang; lấy hàng tại kệ hoặc các trạm làm việc quen thuộc mà không cần sự chuyển đổi.

Các công việc cụ thể mà robot hình người có thể thực hiện gồm: Chọn và đóng gói hàng trong kho, di chuyển hàng tồn kho sang một nơi khác, kiểm tra các sản phẩm công nghiệp, làm nhiệm vụ lắp ráp cơ bản hoặc có thể tuần tra an ninh và công việc lặp đi lặp lại…v.v.

Các chuyên gia sản xuất robot thế hệ mới cho biết, nhà kho là nơi thử nghiệm chính và sẽ sử dụng nhiều cho robot hình người. Tuy nhiên, nếu môi trường thực tế lộn xộn, không nhất quán và khó dự đoán, sẽ làm cho hệ thống trí tuệ nhân tạo gặp khó khăn. Việc xử lý nhiều loại hàng hóa khác nhau, bao bì bị hư hỏng và môi trường liên tục thay đổi là những thách thức khó khăn để robot hình người làm tốt công việc.

Robot cộng tác tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ

Robot cộng tác (hay còn gọi là cobot) đang trở thành xương sống của tự động hóa sản xuất hiện đại ở nhiều nơi trên thế giới. Khác với các robot công nghiệp truyền thống hoạt động bên trong lồng bảo vệ an toàn, cobot được thiết kế để làm việc an toàn bên cạnh con người. Chúng dễ lập trình hơn, linh hoạt hơn và chi phí triển khai rẻ hơn đáng kể.

Năm 2026, cobot phát triển vượt ra khỏi vai trò công cụ hỗ trợ đơn giản, trở thành các hệ thống cộng tác thông minh cao cấp được trang bị khả năng nhận diện hình ảnh dựa trên trí tuệ nhân tạo và khả năng học hỏi thích ứng. Các ứng dụng chính của robot này có thể thực hiện gồm: Hàn thiết bị, vận hành máy móc, đóng gói lên pallet, kiểm tra chất lượng, hỗ trợ dây chuyền lắp ráp tự động…v.v.

Một ưu điểm lớn của cobot là khả năng triển khai nhanh chóng. Các nhà sản xuất không còn cần phải cải lại nhà xưởng để tự động hóa các hoạt động, bởi cobot hiện đại được huấn luyện bằng giao diện kéo thả hoặc lập trình thủ công.

Tăng tính linh hoạt của robot tự hành

Sự phát triển của "các thiết bị thao tác di động", có thể điều khiển cánh tay robot được gắn trên robot di động tự hành, đang mở rộng hơn nữa tính linh hoạt của cobot. Các hệ thống này có thể di chuyển độc lập trong các cơ sở sản xuất hoặc dây chuyền công nghiệp. Với robot này có thể thực hiện kết hợp giữa con người với máy móc. Người lao động chỉ tập trung vào giám sát chiến lược và giải quyết các vấn đề phức tạp, còn robot sẽ đảm nhiệm vai trò lặp đi lặp lại hoặc nguy hiểm.

Ở các nước, Robot di động tự hành (AMR) hiện nay rất phổ biến trong các trung tâm phân phối, nơi chúng vận chuyển hàng hóa, bởi chúng có thể tối ưu lộ trình lấy hàng và cải thiện hiệu quả hoạt động. Ước tính của ngành cho thấy số lượng AMR được lắp đặt trên toàn cầu có thể vượt quá 200.000 đơn vị vào cuối năm 2026.

Robot dưới dạng dịch vụ (RaaS)

Ở các nước phát triển, thay vì phải mua ngay các hệ thống robot đắt tiền, các công ty giờ đây có thể đăng ký sử dụng nền tảng robot thông qua các mô hình dịch vụ hàng tháng. RaaS cho phép các doanh nghiệp thuê hệ thống robot thông qua mô hình định giá dựa trên thuê bao thay vì phải đầu tư vốn lớn. Các công ty chỉ trả phí hàng tháng cho robot, cập nhật phần mềm, phí bảo trì và hỗ trợ. Điều này giúp giảm đáng kể rào cản về chi phí khi doanh nghiệp gia nhập thị trường tự động hóa.

Mô hình này cũng giúp giảm thiểu rủi ro tài chính và cho phép các tổ chức mở rộng quy mô tự động hóa dựa trên nhu cầu. RaaS (Robot as a Service) dự kiến ​​sẽ thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng robot trong vài năm tới đối với các nhà sản xuất nhỏ, các kho hàng cỡ trung bình, hoạt động bán lẻ, cơ sở chăm sóc sức khỏe và các doanh nghiệp nông nghiệp.

Các nhà phân tích ước tính, lĩnh vực robot có thể đóng góp cho ngành kinh tế vượt quá 90 tỉ USD trong vài năm tới. Và Robot công nghiệp, robot dịch vụ, xe tự hành và robot hình người dẫn đầu xu hướng này.