TP.HCM đề xuất gần 300.000 tỉ đồng làm hạ tầng giai đoạn 2026–2030

Hạ tầng giao thông – xương sống để kết nối vùng

Theo Sở xây dựng, nhiều dự án được xác định phải triển khai ngay để giải quyết các điểm nghẽn về giao thông, kết nối vùng và áp lực hạ tầng đô thị. Đáng chú ý, danh mục còn có các dự án có nhiều công trình chiến lược với quy mô lớn, với sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân.

Trong số 58 dự án, thì nhóm giao thông chiếm áp đảo với 27 công trình trọng điểm, tổng vốn đầu tư gần 300.000 tỉ đồng. Đây là nhóm dự án “xương sống” nhằm giảm ùn tắc giao thông và mở rộng kết nối vùng Đông Nam Bộ. Các dự án này kỳ vọng sẽ tạo thêm không gian tăng trưởng mới ngoài khu vực trung tâm hiện hữu, đồng thời hỗ trợ xu hướng dịch chuyển công nghiệp, logistics và đô thị vệ tinh, kết nối liên vùng với Đồng Nai, Tây Ninh.

Một số dự án đáng chú ý như: Vành đai 4 TP.HCM, cao tốc đô thị Hồ Tràm - sân bay Long Thành, đường vượt biển kết nối Cần Giờ với khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, trục Đông - Tây (đường Võ Văn Kiệt nối dài) kết nối Tây Ninh, nâng cấp Vành đai 3 TP.HCM đoạn Tân Vạn - Bình Chuẩn - Phú Lợi và cầu Thủ Thiêm 4.

Hiện thành phố cũng đang đẩy nhanh tiến độ khởi công một số dự án chiến lược quy mô lớn trước ngày 2/7 như đường vượt biển kết nối khu vực Cần Giờ và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, cao tốc Hồ Tràm - sân bay Long Thành, đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành và cầu Thủ Thiêm 4.

Ưu tiên xử lý chống ngập và môi trường

Sau nhiều năm đối mặt với tình trạng ngập úng và ô nhiễm kênh rạch kéo dài, TP.HCM đang dành nguồn lực lớn cho các dự án chỉnh trang đô thị và xử lý nước thải. Theo đề xuất mới, thành phố sẽ triển khai 14 dự án cải tạo kênh rạch và hạ tầng kỹ thuật đô thị, tập trung tại các khu vực thường xuyên ô nhiễm và xuống cấp như: Rạch Thủ Đức, suối Linh Tây, kênh Hy Vọng, rạch Cây Liêm, bờ nam kênh Đôi, rạch Xóm Củi…v.v.

Song song đó là thực hiện 8 dự án chống ngập và xử lý nước thải, bao gồm xây dựng thêm các nhà máy xử lý nước thải và hệ thống thu gom ở khu vực phía Tây thành phố. Đây không chỉ là các dự án mang tính giải quyết điểm nghẽn trước mắt, mà còn đóng vai trò định hình không gian phát triển mới cho siêu đô thị lớn nhất cả nước trong nhiều thập niên tới.

Thay đổi lớn về không gian liên vùng

Theo nhiều báo cáo quy hoạch trước đây, tỷ lệ đất dành cho giao thông và hạ tầng kỹ thuật của TP.HCM vẫn thấp hơn đáng kể so với tiêu chuẩn của các đô thị lớn trong khu vực châu Á. Do vậy thành phố sẽ đẩy nhanh tiến độ các dự án mở rộng từ giao thông liên vùng, chống ngập, cải tạo kênh rạch đến phát triển nhà ở xã hội và tái định cư, với tổng nhu cầu vốn lên tới hàng trăm nghìn tỉ đồng.

Danh sách ưu tiên bao gồm hàng loạt dự án chiến lược như: đường Vành đai 4 TP.HCM, cao tốc đô thị Hồ Tràm – sân bay Long Thành, tuyến vượt biển kết nối Cần Giờ với khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, cầu Thủ Thiêm 4, trục Đông – Tây (Võ Văn Kiệt nối dài) kết nối Tây Ninh, nâng cấp Vành đai 3 đoạn Tân Vạn – Bình Chuẩn – Phú Lợi.

Thành phố định hướng phát triển các trục giao thông theo mô hình “luồng xanh, không giao cắt”, tức ưu tiên dòng lưu thông liên tục, giảm tối đa giao cắt đồng mức. Các tuyến Quốc lộ 1, Quốc lộ 13, Quốc lộ 22, trục Bắc – Nam, Trường Chinh – Cộng Hòa hay Xô Viết Nghệ Tĩnh cũng sẽ được mở rộng và tổ chức lại theo hướng hợp lý.

Bài toán an sinh đi cùng hạ tầng

Không chỉ tập trung vào giao thông, TP.HCM cũng đồng thời chuẩn bị quỹ nhà ở phục vụ tái định cư cho người dân bị ảnh hưởng bởi các dự án chỉnh trang đô thị. Sở Xây dựng đề xuất triển khai ngay 8 dự án nhà ở xã hội và tái định cư với tổng vốn khoảng 10.315 tỉ đồng từ ngân sách.

Một số dự án làm khu nhà ở xã hội và tái định cư chuẩn bị triển khai gồm: khu đất số 400 Nguyễn Duy; cảng sông Phú Định; khu đất 467-469 Bến Bình Đông; khu đất 338 và 1387 Bến Bình Đông; khu đất 617-629 Bến Bình Đông. Theo đề xuất của Sở xây dựng, 5 dự án tại khu vực này dự kiến sẽ xây khoảng 4.038 căn hộ phục vụ công tác di dời, tái định cư những hộ dân sinh sống trên và ven kênh, rạch.

Ngoài ra, thành phố còn mở rộng quỹ nhà tại Nam Rạch Chiếc và Long Bửu giai đoạn 2 để phục vụ các dự án lớn như tuyến đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành; đẩy nhanh tiến độ thực hiện Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc.

Dù quy mô đầu tư rất lớn, nhưng thách thức nhất vẫn nằm ở khả năng giải ngân và cơ chế triển khai, bởi thực tế cho thấy nhiều dự án trọng điểm của TP.HCM từng kéo dài hàng chục năm vì vướng thủ tục, giải phóng mặt bằng hoặc thiếu vốn đối ứng.

Do đó, cùng với danh mục dự án đề nghị làm sớm, Sở Xây dựng cũng kiến nghị các cơ chế đặc thù nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư và tăng quyền chủ động cho thành phố. Nếu các dự án được triển khai đúng tiến độ, đây có thể là đợt nâng cấp lớn nhất của một siêu đô thị, kể từ khi tinh gọn, sáp nhập đơn vị hành chính mới.