20 tỉ USD vốn ngoại và 50 tỉ USD vốn hóa nội sẽ đến từ đâu?

20 tỉ USD vốn ngoại sẽ vào theo kênh nào?

Thông tin này được ông Nguyễn Thế Minh – Giám đốc khối Ngân hàng đầu tư Công ty chứng khoán An Bình (ABS) - đề cập. Theo đó, nếu thị trường chứng khoán Việt Nam được xem xét đưa vào danh sách theo dõi (Watchlist) của tổ chức xếp hàng MSCI trong kỳ họp xem xét tháng 6/2026 và sau đó nếu được nâng hạng vào năm 2028, dòng vốn khoảng từ 12-20 tỉ USD theo rổ chỉ số này có thể vào thị trường Việt Nam.

Được biết, thông tin thị trường chứng khoán Việt Nam có thể lọt vào Watchlist của tổ chức xếp hạng MSCI được Công ty chứng khoán SSI đề cập tới trong một báo cáo có nhan đề “Niềm tin Tháng 5” phát hành hồi đầu tháng. Theo SSI Research, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đã đáp ứng 10/18 tiêu chí về khả năng tiếp cận thị trường của MSCI, và đang tiếp tục cải thiện trên tất cả các tiêu chí còn lại.

Đáng chú ý, các bước tiến đạt được bao gồm việc triển khai hiệu quả cơ chế ký quỹ trước giao dịch (Non-Prefunding), lộ trình áp dụng cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) đang đi đúng kế hoạch, và mở rộng công cụ tạo vị thế bán thông qua hợp đồng tương lai chỉ số VN30. Cùng với đó, mức độ công bố thông tin bằng tiếng Anh từ phía cơ quan quản lý và doanh nghiệp niêm yết cũng được cải thiện rõ rệt.

Để được MSCI xem xét xếp hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam cũng phải đáp ứng tiêu chí về giới hạn sở hữu nước ngoài. Trên thực tế, sở hữu vốn nước ngoài trên sàn HoSE đã tăng từ 41,4% lên 46% tính tới tháng 4/2026, chủ yếu nhờ các doanh nghiệp vốn hóa lớn mới niêm yết với “room ngoại” 100%. Nhờ đó, thị trường chứng khoán Việt Nam đã tiệm cận mức đáp ứng cơ bản đối với 17/18 tiêu chí của MSCI.

Và 50 tỉ USD vốn hóa trông chờ tái cơ cấu vốn, IPO và niêm yết

Bên cạnh dòng vốn ngoại từ 12-20 tỉ USD đi theo bộ chỉ số MSCI, ông Nguyễn Thế Minh cũng đề cập một nguồn vốn hóa của doanh nghiệp nội, có thể lên tới 50 tỉ USD, đang chờ được cổ phần hóa, cơ cấu lại vốn, IPO và niêm yết.

Cụ thể mới đây, Chính phủ đã thúc đẩy mạnh việc cổ phần hóa/cơ cấu lại vốn tại hơn 20 tập đoàn và tổng công ty Nhà nước. Đây là những doanh nghiệp Nhà nước hàng đầu trong nền kinh tế, nắm giữ nhiều mảng kinh doanh quan trọng, với tỷ trọng sở hữu Nhà nước đa phần từ 80% trở lên, trong đó có một số doanh nghiệp Nhà nước sở hữu vốn gần như 100%.

Việc thúc đẩy cổ phần hóa/cơ cấu lại vốn trong đó có lộ trình tiến tới IPO, niêm yết trên sàn chứng khoán sẽ giúp giải phóng một lượng vốn lớn cho Nhà nước, đồng thời cũng sẽ đưa một lượng vốn cực lớn của các doanh nghiệp này tham gia vào thị trường chứng khoán thông qua IPO, niêm yết chính thức.

Theo ông Minh, việc thúc đẩy cổ phần hóa/cơ cấu lại vốn và IPO, niêm yết các doanh nghiệp Nhà nước này sẽ tạo ra một động lực rất lớn trên thị trường. Thông qua hoạt động này, nguồn vốn hóa dự phóng trên thị trường chứng khoán Việt Nam có thể được bổ sung thêm khoảng 50 tỉ USD trong giai đoạn 2026-2028.

Trên thực tế, 50 tỉ USD tương đương khoảng 5% GDP quốc gia năm 2025 (514 tỉ USD), và bằng khoảng 13% vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2025 (năm 2025 vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam bằng khoảng 75% GDP quốc gia).

Tháo gỡ điểm nghẽn sở hữu vốn Nhà nước cô đặc tại nhiều doanh nghiệp

Dưới đây là tỷ lệ sở hữu Nhà nước tại một số doanh nghiệp nằm trong chương trình tái cơ cấu vốn

- Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC): Nhà nước nắm giữ 99,5%.

- Tổng công ty cổ phần Đầu tư Quốc tế Viettel (Viettel Global): Tập đoàn Viettel (100% vốn Nhà nước) nắm giữ 99,01%.

- Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (Mã chứng khoán: GVR): Bộ Tài chính nắm giữ 96,8%.

- Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (Mã chứng khoán: ACV): Bộ Tài chính nắm giữ 95,4%.

- Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (Becamex IDC – Mã chứng khoán: BCM): Nhà nước nắm giữ 95,4%.

- Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (Mã chứng khoán: BSR): Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) nắm giữ 92,1%.

- Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (Mã chứng khoán: BID): Ngân hàng Nhà nước nắm giữ 79,7%.

Gần đây, Chính phủ và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước liên tục có các cuộc họp và chỉ đạo nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về cấu trúc sở hữu cô đặc vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp Nhà nước hàng đầu. Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cùng các bộ ngành thống nhất thực hiện đồng bộ 2 giải pháp chính.

Giải pháp thứ nhất là chuyển nhượng bớt vốn tại các doanh nghiệp Nhà nước: Các cổ đông Nhà nước bắt buộc phải lập kế hoạch thoái vốn, giảm tỷ lệ sở hữu thông qua đấu giá công khai hoặc bán khớp lệnh trực tiếp trên sàn.

Giải pháp thứ hai là phát hành cổ phiếu pha loãng: Thúc đẩy các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước phát hành thêm cổ phiếu mới để tăng vốn điều lệ, từ đó hạ tỷ lệ nắm giữ của Nhà nước xuống theo mục tiêu phân loại giai đoạn 2026-2030.