75.000 phim bị gỡ, hơn 1.500 tài khoản bị xử lý: Trung Quốc siết chặt phim ngắn AI
Trung Quốc cho gỡ bỏ 75.000 phim ngắn vi phạm từ đầu năm 2026, mở chiến dịch chấn chỉnh nội dung AI, bản quyền và thuật toán phân phối trên mạng.
Chỉ cần vài câu lệnh, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo nhân vật, dựng bối cảnh và sản xuất những tập phim ngắn mà không cần diễn viên hay trường quay. Công nghệ giúp giảm mạnh chi phí, nhưng cũng khiến thị trường giải trí trực tuyến Trung Quốc tràn ngập nội dung giật gân, sao chép và xâm phạm quyền hình ảnh. Con số 75.000 phim bị gỡ bỏ cho thấy mặt trái của một ngành giải trí đang phát triển với tốc độ chóng mặt.
Ngày 6/11, Cục Quản lý Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc công bố chiến dịch chấn chỉnh phim ngắn trực tuyến kéo dài từ ngày 1/11 đến hết tháng 12/2026. Hoạt động kiểm soát tập trung vào nội dung kém chất lượng, vi phạm bản quyền và tình trạng lạm dụng AI trong sản xuất, phát hành.
75.000 phim bị gỡ, hơn 1.500 tài khoản bị xử lý
Theo thông báo chính thức, từ đầu năm 2026, Trung Quốc đã gỡ khoảng 75.000 phim ngắn vi phạm và xử lý hơn 1.500 tài khoản liên quan. Đây là kết quả các đợt chấn chỉnh trước đó, bao gồm nhiều loại phim vi phạm, không đồng nghĩa toàn bộ đều được sản xuất bằng AI.
Chiến dịch mới tập trung vào hai lĩnh vực: Sản xuất nội dung và hoạt động phát hành. Những phim có yếu tố khiêu dâm trá hình, bạo lực, cổ xúy chủ nghĩa vật chất, xung đột cực đoan hoặc vi phạm chuẩn mực đạo đức gia đình thuộc diện kiểm tra. Cơ quan quản lý cũng yêu cầu xử lý tình trạng sử dụng trái phép gương mặt, giọng nói của người khác để tạo nhân vật bằng AI.
Trong khâu phát hành, các nền tảng phải chấn chỉnh việc đổi tên phim, thay tên nhân vật rồi đăng lại cùng một sản phẩm nhằm tiếp tục khai thác lượt xem. Hình ảnh quảng cáo phản cảm, nội dung giới thiệu sai lệch và thuật toán liên tục đề xuất những bộ phim giống nhau cũng nằm trong phạm vi kiểm soát.
Việc xử lý không chỉ hướng đến người sản xuất. Trung Quốc yêu cầu các nền tảng chịu trách nhiệm đối với nội dung được đăng tải, quảng bá và phân phối đến người xem. Đây là bước thay đổi quan trọng bởi sức lan truyền của phim ngắn phụ thuộc rất lớn vào thuật toán.
Phim ngắn AI bùng nổ, chất lượng khó kiểm soát
Quy mô thị trường cho thấy sức hấp dẫn thương mại của loại hình giải trí này. Theo số liệu được cơ quan quản lý Trung Quốc công bố tháng 9/2026, nước này có hơn 800 triệu người xem phim ngắn trực tuyến. Doanh thu thị trường năm 2025 vượt 100 tỉ nhân dân tệ, tương đương khoảng 14 tỉ USD.
Trong 8 tháng đầu năm 2026, khoảng 430.000 phim ngắn được đưa lên mạng, gấp 13 lần số lượng của cả năm 2025. Hơn 90% số phim được ghi nhận có ứng dụng AI, phản ánh sự thay đổi mạnh mẽ trong phương thức sản xuất nội dung giải trí.
Với AI, một nhóm sáng tạo nhỏ có thể thiết kế nhân vật, tạo chuyển động, dựng bối cảnh và xử lý hậu kỳ trong thời gian ngắn. Những công đoạn từng đòi hỏi nhiều nhân lực và ngân sách nay được thực hiện bằng phần mềm. Tuy nhiên, tốc độ sản xuất tăng nhanh không đồng nghĩa chất lượng nghệ thuật phát triển tương ứng.
Những mô típ tổng tài, báo thù, xuyên không, đổi đời hoặc xung đột gia đình được khai thác liên tục. Không ít sản phẩm sử dụng tình tiết gây sốc, hình ảnh gợi dục và những tình huống phi lý để giữ chân người xem. Công nghệ tạo ra hình ảnh ngày càng chân thực nhưng không bảo đảm kịch bản có chiều sâu hoặc nhân vật có sức thuyết phục.
Cơ chế phân phối càng khiến tình trạng sao chép trở nên phổ biến. Một bộ phim đạt lượng xem cao thường được thuật toán ưu tiên giới thiệu, kéo theo nhiều sản phẩm mô phỏng công thức thành công. Người sản xuất dễ bị cuốn vào mục tiêu tăng lượt xem, trong khi giá trị nghệ thuật và trách nhiệm đối với công chúng bị xem nhẹ.
Sức ép cạnh tranh hiện nay không còn nằm chủ yếu ở khả năng sản xuất. Giữa hàng trăm nghìn bộ phim được phát hành, sự khác biệt về ý tưởng, chất lượng kịch bản và cách kể chuyện mới quyết định khả năng tồn tại lâu dài.
Phim ngắn AI tại Việt Nam: Cơ hội và những rủi ro
Tại Việt Nam, phim ngắn AI cũng xuất hiện ngày càng nhiều trên TikTok, Facebook và YouTube. Từ hoạt hình, phim giả tưởng đến những câu chuyện tình cảm, nhiều sản phẩm dài vài phút được thực hiện với chi phí thấp. Khả năng tạo hình ảnh và chuyển động bằng câu lệnh mở ra cơ hội sáng tạo cho cả những người chưa từng được đào tạo chuyên nghiệp về điện ảnh.
AI cũng bắt đầu được ứng dụng trong những dự án sản xuất bài bản. Tháng 9/2026, Hãng phim Truyền hình TP.HCM (TFS) giới thiệu Bãi săn, dự án chuyển thể từ tiểu thuyết của nhà văn Nguyễn Đình Tú. Phim gồm 15 tập, mỗi tập khoảng 3 phút, ứng dụng AI để xây dựng thế giới viễn tưởng và những bối cảnh khó thực hiện bằng phương pháp truyền thống. Dự án dự kiến phát hành dịp Tết Nguyên đán 2027.
Tuy nhiên, bên cạnh những thử nghiệm nghiêm túc, không ít video AI khai thác nội dung giật gân, gợi dục hoặc những câu chuyện phi lý để thu hút lượt xem. Thực trạng này từng được các nhà làm phim phân tích tại tọa đàm phim AI do Tạp chí Một Thế Giới tổ chức ngày 3/11.
Qua quan sát các phim ngắn AI trên mạng xã hội Việt Nam, đạo diễn Nguyễn Mạnh Hà nhận thấy những sản phẩm khai thác yếu tố gợi dục thường nằm trong nhóm thu hút nhiều lượt xem. Theo ông, khả năng phân tích thị hiếu của AI có thể khiến người sản xuất chạy theo những công thức dễ gây tò mò, thay vì đầu tư cho chất lượng nghệ thuật. Đây là nhận xét từ kinh nghiệm nghề nghiệp, chưa phải kết quả khảo sát toàn thị trường.
Ở góc độ sản xuất, đạo diễn Đỗ Hiếu đánh giá cao khả năng hỗ trợ dựng bối cảnh, thực hiện kỹ xảo và giảm chi phí của AI. Tuy nhiên, công nghệ chỉ nên đóng vai trò công cụ, bởi tư duy sáng tác và cảm xúc nhân vật vẫn cần xuất phát từ trải nghiệm của người làm phim. Về pháp lý, TS. luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh người tạo ra và đăng tải sản phẩm bằng AI vẫn phải chịu trách nhiệm đối với nội dung vi phạm bản quyền hoặc xâm phạm quyền lợi cá nhân.
Việt Nam chưa có số liệu công khai tương đương Trung Quốc để so sánh quy mô thị trường và số phim ngắn AI vi phạm. Tuy nhiên, sự xuất hiện đồng thời của những dự án sản xuất chuyên nghiệp và video chạy theo lượt xem cho thấy loại hình giải trí này đang phát triển theo nhiều hướng khác nhau.
Trung Quốc tiếp tục hỗ trợ các dự án phim ngắn chất lượng cao song song với việc xử lý vi phạm. Cách tiếp cận này cho thấy quản lý nội dung không đồng nghĩa ngăn cản công nghệ. Với Việt Nam, kinh nghiệm từ thị trường láng giềng gợi mở nhu cầu bảo vệ bản quyền, quyền hình ảnh và nâng cao trách nhiệm của các nền tảng phát hành.
AI có thể giúp một bộ phim ra đời nhanh hơn, rẻ hơn, nhưng không bảo đảm tác phẩm có giá trị nghệ thuật. Sau cùng, sức sống của điện ảnh vẫn phụ thuộc vào câu chuyện, cảm xúc và năng lực sáng tạo của con người.
.jpg)
