AI càng mạnh, nghề thiết kế thời trang có càng mất giá?

AI trong thiết kế thời trang đang làm thay đổi phòng sáng tạo

Trong nhiều viện nghiên cứu thời trang, ý tưởng đầu tiên không còn nhất thiết bắt đầu từ bút chì, giấy vẽ hay bảng màu. Nhà thiết kế có thể nhập một đoạn mô tả, tải lên hình ảnh tham khảo, bản phác thảo hoặc mô hình 3D để hệ thống AI tạo ra hàng loạt phương án gần với sản phẩm thật. Từ màu sắc, tay áo, phom dáng đến vị trí khuy hay bề mặt chất liệu đều có thể tiếp tục được điều chỉnh bằng câu lệnh.

Các nền tảng như BLNG Design, Artiso và Genera.Space đang được sử dụng để rút ngắn quá trình trực quan hóa sản phẩm. Với doanh nghiệp thời trang, đây là thay đổi đáng chú ý bởi tạo mẫu, sửa mẫu và thử nghiệm vốn là những công đoạn tốn nhiều thời gian, nhân lực và chi phí trước khi đi đến quyết định sản xuất.

Keiron Birch, Giám đốc thiết kế thời trang nữ của Primark, từng mô tả AI như một công cụ giúp nhà thiết kế diễn đạt rõ hơn ý tưởng trước khi phải làm hàng chục nguyên mẫu. Cùng góc nhìn này, Arnaud Vaillant, đồng sáng lập Coperni, cho biết trước đây một kế hoạch thiết kế có thể cần nhân viên trẻ tạo tới 500 biến thể màu trên Photoshop, trong khi AI hiện có thể xử lí phần việc đó chỉ trong vài giây.

Sự thay đổi không chỉ nằm ở tốc độ. Trước đây, AI trong thời trang chủ yếu được sử dụng để dự báo xu hướng, phân tích hành vi mua sắm hoặc tối ưu chuỗi cung ứng. Nay công nghệ đã đi sâu hơn vào khâu sáng tạo, từ gợi ý phom dáng, phối màu đến mô phỏng chất liệu và chuyển động của trang phục trên cơ thể.

Khi AI tiến sâu vào phòng thiết kế, cấu trúc công việc cũng bắt đầu thay đổi. Những thao tác từng cần nhiều giờ xử lí kỹ thuật có thể được tự động hóa trước. Điều này đặc biệt tác động đến nhân sự trẻ, những người vốn thường bắt đầu nghề bằng chỉnh màu, xử lý hình ảnh, dựng biến thể hoặc hỗ trợ lên mẫu. Một phần “đất học nghề” truyền thống vì thế có nguy cơ bị thu hẹp.

Đây có lẽ là câu hỏi đáng quan tâm hơn việc AI có thay thế hoàn toàn nhà thiết kế hay không. Khi doanh nghiệp có thể tạo hàng trăm phương án với chi phí thấp hơn, thời gian dành cho những công việc lặp lại sẽ giảm. Giá trị nghề nghiệp theo đó cũng dịch chuyển, từ khả năng làm ra thật nhiều phương án sang năng lực nhận biết phương án nào thực sự đáng giữ lại.

Tuy nhiên, chính lợi thế về tốc độ cũng tạo ra một nghịch lí. Khi ngày càng nhiều thương hiệu cùng tiếp cận các công cụ tạo hình mạnh, khả năng tạo ra hình ảnh đẹp không còn là lợi thế đủ lớn. AI được huấn luyện trên khối lượng dữ liệu lớn từ lịch sử thời trang, nghệ thuật và văn hóa đại chúng nên rất giỏi tái tổ hợp những yếu tố đã tồn tại. Một sản phẩm có thể mới về hình thức, nhưng chưa chắc đã chứa đựng một tư tưởng thiết kế mới.

Vì vậy, khi AI có thể đưa ra ngày càng nhiều lựa chọn, vai trò của nhà thiết kế cũng dần thay đổi. Họ không còn nhất thiết là người duy nhất tạo ra ý tưởng ban đầu, mà ngày càng giống một người định hướng sáng tạo: xác lập đề bài, kiểm soát dữ liệu đầu vào, đánh giá kết quả, loại bỏ phương án yếu và quyết định hướng đi cuối cùng. Năng lực sáng tạo vì thế chuyển từ “tạo thật nhiều” sang “chọn thật đúng”.

AI không thay thế nhà thiết kế nhưng đang định giá lại năng lực sáng tạo

Sự thay đổi này đặt ra yêu cầu mới với nhân lực trẻ. Trước đây, kĩ năng vẽ tay, dựng rập, may mẫu, xử lí màu sắc và hiểu lịch sử thời trang là những nền tảng quan trọng để bước vào nghề. Những kĩ năng này vẫn cần, nhưng không còn đủ. Người học còn phải biết cách làm việc với AI, lựa chọn dữ liệu phù hợp, nhận biết lỗi hình ảnh và đánh giá tính khả thi khi chuyển một thiết kế số thành sản phẩm thật.

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, Thạc sĩ Phí Huyền, giảng viên Khoa Thiết kế Sáng tạo, Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội, cho rằng ngành thời trang đang chuyển từ gia công sang thiết kế và sáng tạo giá trị gia tăng, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao. Những vị trí có nhu cầu gồm nhà thiết kế, kĩ thuật rập, phát triển mẫu, quản lí đơn hàng và stylist.

Theo đó, chương trình đào tạo tại Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội được xây dựng theo hướng ứng dụng, kết hợp mĩ thuật cơ bản, tư duy tạo hình, kĩ thuật rập, may mẫu, phần mềm thiết kế, dự báo xu hướng và ứng dụng AI. Cách tiếp cận này cho thấy khoảng cách giữa thiết kế, công nghệ và sản xuất đang ngày càng thu hẹp.

Tuy nhiên, bà Huyền cho rằng chỉ bổ sung kĩ năng sử dụng công cụ AI vẫn chưa đủ. Phần mềm có thể thay đổi rất nhanh, trong khi nền tảng nghề nghiệp cần được xây dựng lâu dài hơn. Người học vẫn phải hiểu cấu trúc trang phục, vật liệu, hành vi người mặc, quy trình sản xuất và tư duy thẩm mỹ. Có nền tảng đó, họ mới đủ khả năng đánh giá một hình ảnh do AI tạo ra có thể trở thành sản phẩm thực tế hay chỉ dừng lại ở mức đẹp trên màn hình.

Theo Nhà thiết kế Đức Vinci, AI có thể hỗ trợ nhưng khó thay thế hoàn toàn kinh nghiệm sáng tạo của con người, quá trình làm việc trực tiếp với khách hàng để hiểu nhu cầu vẫn rất quan trọng. Các thương hiệu lớn cũng cần câu chuyện, phong cách và giá trị nhất quán phía sau mỗi thiết kế, những yếu tố không thể chỉ được giải quyết bằng tốc độ tạo hình.

Tuy nhiên, trong môi trường thương mại, doanh nghiệp không phải lúc nào cũng cần những ý tưởng đột phá. Với nhiều dòng sản phẩm, tốc độ đưa hàng ra thị trường, khả năng kiểm soát chi phí và hiệu quả bán hàng có thể quan trọng không kém dấu ấn cá nhân của nhà thiết kế. Đây chính là lí do AI ngày càng có nhiều đất để tham gia vào quá trình sáng tạo.

Vì thế, câu hỏi “AI càng mạnh, nghề thiết kế thời trang có càng mất giá?” cần được nhìn ở nhiều lớp. Giá trị của những thao tác kĩ thuật lặp lại có thể giảm khi máy làm nhanh hơn. Nhưng giá trị của tư duy thiết kế, khả năng xây dựng bản sắc và năng lực đưa ra quyết định lại có thể tăng lên. Doanh nghiệp càng có nhiều phương án do AI tạo ra thì càng cần người đủ kinh nghiệm để nhận biết đâu là phương án phù hợp với sản phẩm, thị trường và thương hiệu.

Tương lai nghề thiết kế thời trang vì vậy khó là cuộc đối đầu đơn thuần giữa con người và máy. Thay vào đó, ngành có thể bước vào một quá trình phân hóa rõ hơn. Những người chỉ dựa vào kĩ năng tạo hình cơ bản sẽ chịu áp lực lớn. Ngược lại, người hiểu thiết kế, công nghệ, vật liệu, dữ liệu và thị trường sẽ có lợi thế khi biết sử dụng AI như một công cụ mở rộng năng lực sáng tạo.

AI có thể tạo ra hình ảnh một chiếc váy chỉ trong vài giây. Nhưng từ hình ảnh đó đến một sản phẩm có thể mặc, có thể sản xuất hàng loạt, phù hợp cơ thể, kiểm soát được chi phí và vẫn giữ bản sắc thương hiệu là một chuỗi quyết định phức tạp.

Trong tiến trình đó, nhà thiết kế vẫn tồn tại. Điều đang thay đổi là giá trị của nghề không còn nằm chủ yếu ở việc ai tạo ra nhiều phương án hơn, mà ở việc ai hiểu rõ mình muốn tạo ra điều gì và đủ năng lực biến ý tưởng đó thành sản phẩm có giá trị.